25 vjet pas policisë multietnike, shqiptarët në Luginën e Preshevës ende përballen me mungesë të përfaqësimit të barabartë në Serbi

Preshevë, 8 tetor 2026 07:44

Një hulumtim i realizuar nga të rinjtë e Luginës së Preshevës ngre shqetësime serioze për përfaqësimin e shqiptarëve në strukturat policore në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, 25 vjet pas nisjes së projektit të policisë multietnike.

Raporti “Punësimi i shqiptarëve në polici në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë”, i përgatitur në kuadër të platformës Youth Alert, evidenton se të rinjtë e kësaj zone e konsiderojnë përfaqësimin e barabartë të shqiptarëve dhe serbëve në polici si të rëndësishëm për ndërtimin e besimit mes qytetarëve dhe institucioneve shtetërore.

Megjithatë, vetë hulumtimi evidenton një realitet tjetër: shqiptarët vazhdojnë të jenë të përfaqësuar në mënyrë të pamjaftueshme në polici, ndërsa kandidatët e rinj shqiptarë përballen me pengesa gjatë aplikimit dhe procesit të përzgjedhjes.

25 vjet më pas, premtimi për barazi mbetet i paplotësuar

Policia multietnike në jug të Serbisë u zhvillua në vitin 2001 me synimin për të rritur përfaqësimin e komuniteteve pakicë dhe për të rikthyer besimin e qytetarëve në institucionet e sigurisë.

Por, një çerek shekulli më vonë, hulumtimi i të rinjve ngre pyetjen nëse ky qëllim po ruhet në praktikë.

Pensionimi i policëve shqiptarë të punësuar në fillim të viteve 2000 po krijon një boshllëk që rrezikon të zgjerohet, nëse këta pjesëtarë nuk zëvendësohen me gjenerata të reja shqiptare.

Kështu, në vend që përfaqësimi të konsolidohet dhe të zgjerohet, ekziston rreziku që ai të dobësohet gradualisht.

Pengesat për të rinjtë shqiptarë

Hulumtimi tregon se interesimi i të rinjve shqiptarë për punësim në polici ekziston, por procesi i rekrutimit shoqërohet me pengesa.

Një prej tyre lidhet me njohjen e gjuhës serbe. Edhe aktivitetet e OSBE-së gjatë vitit 2026 kanë evidentuar nevojën për përgatitje më të mirë të kandidatëve shqiptarë, ndërsa aktualisht po zhvillohet edhe një kurs falas tre-mujor i gjuhës serbe në Preshevë, i orientuar veçanërisht për shqiptarët që synojnë të aplikojnë për trajnimin bazë policor.

Kjo situatë ngre një pyetje të rëndësishme: nëse shteti serb e konsideron përfaqësimin multietnik si parim të rëndësishëm, a po krijohen kushte të mjaftueshme që të rinjtë shqiptarë të kenë mundësi reale dhe të barabarta për t’u bërë pjesë e policisë?

Shqiptarët kërkojnë përfaqësim, jo privilegj

Çështja e përfaqësimit shqiptar në institucionet serbe nuk është e re. Raporte ndërkombëtare kanë evidentuar prej vitesh shqetësime për nën-përfaqësimin e shqiptarëve në sektorin publik dhe në institucionet shtetërore në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Departamenti Amerikan i Shtetit ka raportuar gjithashtu se liderët shqiptarë kanë shprehur shqetësime për diskriminim dhe nën-përfaqësim në institucionet shtetërore.

Edhe Komisioni Evropian kundër Racizmit dhe Intolerancës ka vënë në pah se pakicat mbeten të nën-përfaqësuara në sektorin publik, përfshirë zonat ku jetojnë komunitete të konsiderueshme pakicë.

Prandaj, kërkesa për përfaqësim të shqiptarëve në polici nuk mund të shihet si kërkesë për privilegj. Ajo lidhet me barazinë në qasje ndaj institucioneve publike dhe me parimin që institucionet shtetërore duhet të pasqyrojnë edhe komunitetet që jetojnë në territorin e tyre.

Serbia përballë testit të barazisë

Hulumtimi i të rinjve e vendos shtetin serb përballë një testi konkret: a do të zëvendësohen policët shqiptarë që dalin në pension me pjesëtarë të rinj shqiptarë, apo përfaqësimi i tyre do të vazhdojë të bjerë?

OSBE-ja vetë e lidh punën e saj në këtë fushë me rritjen e përfaqësimit të komuniteteve kombëtare në polici dhe krijimin e një shërbimi më gjithëpërfshirës.

Nëse pas 25 vitesh një pjesë e rëndësishme e policëve shqiptarë po largohet për shkak të pensionimit, ndërsa përfaqësimi i gjeneratave të reja mbetet i pamjaftueshëm, atëherë çështja nuk është vetëm se kush do t’i zëvendësojë ata.

Është çështja nëse premtimi për një polici multietnike dhe për përfaqësim të barabartë po zbatohet realisht në terren.

Hulumtimi i të rinjve e bën të qartë se shqiptarët në Luginën e Preshevës nuk po kërkojnë një trajtim të privilegjuar. Ata kërkojnë mundësi që të marrin pjesë në mënyrë të barabartë në institucionet e shtetit ku jetojnë.