Kajtazi: Javelin-i forcon mbrojtjen antitank të Kosovës, por FSK-së i duhen edhe kapacitete për goditje në thellësi

Prishtinë, 17 tetor 2026 10:39

Kosova pritet që shumë shpejt të pajiset me një sasi të sistemeve raketore amerikane Javelin, të cilat konsiderohen ndër armët moderne për luftën kundër tankeve dhe mjeteve të tjera të blinduara. Pajisja e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) me këtë sistem shihet si një hap në forcimin e kapaciteteve mbrojtëse të vendit, në një kohë kur modernizimi i ushtrisë mbetet një nga prioritetet e sigurisë.

Në një bisedë me Veritasinfo, njohësi i çështjeve ushtarake, Fadil Kajtazi, vlerëson se Javelin-i mund t’i sjellë Kosovës kapacitete të rëndësishme antitank, por thekson se efektiviteti i tij varet edhe nga zhvillimi i sistemeve të tjera ushtarake. Sipas tij, përballimi i kërcënimeve të mundshme kërkon një qasje të integruar, që përfshin artilerinë, mbrojtjen kundërajrore dhe kapacitetet për goditjen e objektivave nga distanca.

Arsenali serb dhe sfidat e mbrojtjes së Kosovës

Duke folur për rëndësinë strategjike të pajisjes së FSK-së me Javelin, Kajtazi e vendos këtë zhvillim në kontekstin e kapaciteteve ushtarake të Serbisë, veçanërisht të arsenalit të saj të mjeteve të blinduara.

Sipas vlerësimit të tij, Serbia ka në posedim operativ afër 300 tanke të modelit T-72, si dhe një numër tankesh M-84, të cilat janë zhvilluar mbi bazën e T-72 në uzinat ushtarake të ish-Jugosllavisë.

Ai përmend gjithashtu mbi 400 transportues të blinduar, përfshirë mjete me zinxhirë dhe automjete të blinduara me rrota, ndër të cilat edhe modeli Lazar, i prodhimit serb.

Kajtazi vlerëson se një pjesë e konsiderueshme e këtij arsenali është e përqendruar në bazat e ushtrisë serbe përgjatë kufirit me Kosovën.

Sipas tij, kjo situatë duhet të merret parasysh në planifikimin e kapaciteteve mbrojtëse të Kosovës dhe në zhvillimin e një force të aftë për t’iu përgjigjur kërcënimeve të mundshme ushtarake.

Javelin-i, sistem modern kundër mjeteve të blinduara

Sistemi amerikan FGM-148 Javelin është projektuar për të goditur tanke dhe mjete të tjera të blinduara. Ndër karakteristikat e tij kryesore janë sistemi i drejtimit autonom drejt objektivit pas lëshimit dhe mundësia e sulmit nga kënde të ndryshme, përfshirë goditjen nga lart.

Kajtazi thekson se përmasat, pesha, mënyra e drejtimit dhe fuqia depërtuese e bëjnë këtë sistem një armë me rëndësi të veçantë për mbrojtjen antitank.

Megjithatë, sipas tij, kapacitetet e një arme të tillë nuk mund të vlerësohen të shkëputura nga pjesa tjetër e armatimit dhe mënyra se si organizohen operacionet ushtarake.

“Efikasiteti i kësaj arme varet edhe nga ndërveprimi i të gjitha kategorive të armatimit në teatrin e luftës”, thekson Kajtazi.

Ai përmend artilerinë, mjetet e blinduara, aviacionin, sistemet e mbrojtjes kundërajrore dhe dronët si elemente që ndikojnë në zhvillimin e operacioneve ushtarake moderne.

“Javelin-i i vetëm nuk mjafton”

Një nga çështjet kryesore që ngre Kajtazi është nevoja që Kosova, krahas sistemeve antitank, të zhvillojë edhe kapacitete të tjera që mundësojnë goditjen e objektivave nga distanca më të mëdha.

Sipas tij, pa armatim të mjaftueshëm për të goditur pozicionet mbështetëse të forcave kundërshtare, mundësitë për të ndikuar në zhvillimin e operacioneve ushtarake mbeten të kufizuara.

“Nëse ushtria e Kosovës nuk siguron furnizimin e plotë dhe vënien në funksion të të gjitha kategorive bazë të armatimit, me kapacitet për ta goditur armikun të paktën deri në një thellësi prej 40 kilometrash, atëherë do të mbetet e kufizuar aftësia e saj për të goditur pozicionet nga të cilat armiku mbështet operacionet luftarake”, thotë Kajtazi.

Ai vlerëson se në këto pozicione mund të përqendrohen mjete të blinduara, artileri klasike dhe raketore, si dhe sisteme të mbrojtjes kundërajrore.

Për këtë arsye, sipas tij, modernizimi i FSK-së duhet të përfshijë edhe zhvillimin e artilerisë dhe të kapaciteteve të tjera mbështetëse, në mënyrë që mbrojtja të mos varet vetëm nga një kategori e caktuar armësh.

Pse dronët Bayraktar dhe Javelin-i nuk mjaftojnë të vetëm?

Kajtazi thekson se përdorimi i sistemeve Javelin dhe i dronëve Bayraktar, pa kapacitete të tjera mbështetëse, mund të ketë efektivitet të kufizuar operacional në një skenar të përballjes me forca që disponojnë artileri dhe mjete të blinduara.

Sipas tij, zjarri i artilerisë mund të ndikojë në aftësinë e njësive për të vepruar, ndërsa përgatitja e operacioneve me mjete të blinduara dhe këmbësori mund të mbështetet nga pozicione më të thella.

“Në këto kushte, përdorimi i Javelin-it si sistem i vetëm në vijën e frontit, por edhe i dronëve Bayraktar, do të kishte efektivitet të kufizuar operacional”, shprehet ai.

Në këtë kontekst, Kajtazi e sheh zhvillimin e kapaciteteve të ndryshme ushtarake si një proces që duhet të ecë paralelisht, në mënyrë që sistemet e reja të jenë pjesë e një strukture të integruar të mbrojtjes.

Javelin dhe OMTAS: Krahasimi kërkon të dhëna teknike

Sa i përket dallimeve ndërmjet sistemit amerikan Javelin dhe atij turk OMTAS, Kajtazi nuk jep një vlerësim të drejtpërdrejtë se cili prej tyre është më i avancuar.

Ai thekson se një krahasim i tillë kërkon analizë të veçantë, të mbështetur në të dhëna teknike dhe në vlerësime të besueshme për performancën e secilit sistem.

Javelin-i dhe OMTAS-i janë sisteme antitank, por karakteristikat e tyre, mënyra e përdorimit dhe integrimi me pajisjet e tjera duhet të analizohen veçmas për të vlerësuar kontributin që mund t’i japin FSK-së.

Për Kosovën, rëndësi ka që këto sisteme të shfrytëzohen në kuadër të një strukture të organizuar, me personel të trajnuar, logjistikë dhe kapacitete mbështetëse.

Modernizimi i FSK-së duhet të vazhdojë edhe në fusha të tjera

Pajisja me Javelin përbën një element të rëndësishëm në zhvillimin e kapaciteteve antitank të Kosovës, por analiza e Kajtazit tregon se modernizimi ushtarak kërkon më shumë sesa furnizimin me një sistem të vetëm.

Sipas tij, krahas armatimit antitank, nevojitet zhvillimi i artilerisë, sistemeve të mbrojtjes kundërajrore dhe kapaciteteve për goditjen e objektivave nga distanca.

Trajnimi i personelit, mirëmbajtja e pajisjeve dhe koordinimi ndërmjet kategorive të ndryshme të armatimit janë gjithashtu pjesë e procesit për shndërrimin e pajisjeve të reja në kapacitete funksionale.

Në këtë kuptim, ardhja e Javelin-it pritet të kontribuojë në forcimin e mbrojtjes antitank të Kosovës, ndërsa sfida më e gjerë mbetet zhvillimi i një strukture mbrojtëse ku sistemet e ndryshme plotësojnë njëra-tjetrën.

Sipas vlerësimit të Kajtazit, fuqizimi i FSK-së duhet të shihet si një proces i përgjithshëm modernizimi, ku rëndësi nuk ka vetëm lloji i armatimit që sigurohet, por edhe kapacitetet e tjera që e mbështesin përdorimin e tij.