Banjska, tri vjet më pas: Tre të dënuar në Kosovë, Radoiçiqi ende në Serbi

Prishtinë, 24 shtator 2026 09:01

24 shtatori i vitit 2023 mbetet një nga ditët më të rënda të viteve të fundit për sigurinë në Kosovë. Në Banjskë të Zveçanit, një grup i armatosur sulmoi Policinë e Kosovës, duke vrarë rreshterin Afrim Bunjaku dhe duke hapur një prej krizave më serioze të sigurisë në veri që nga paslufta. Tri vjet më pas, një pjesë e përgjegjësisë është përcaktuar nga gjykatat në Kosovë, por shumë prej pyetjeve rreth organizimit, përgjegjësve dhe ndjekjes së tyre mbeten ende të hapura.

Mëngjesi i 24 shtatorit 2023 nisi me një bllokim të rrugës në fshatin Banjskë. Pjesëtarë të Policisë së Kosovës u përballën me një grup terrorist të armatosur rëndë, i cili kishte hyrë dhe ishte pozicionuar në zonë.

Në përleshjen që pasoi u vra rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku, ndërsa u plagosën edhe pjesëtarë të tjerë të policisë.

Ngjarja nuk mbeti vetëm një përplasje e izoluar me një grup të armatosur. Përmasat e armatimit, pajisjeve dhe logjistikës së përdorur e shndërruan Banjskën në një prej rasteve më të mëdha të sigurisë në Kosovë në vitet e fundit.

Hetimet dhe procesi gjyqësor në Kosovë më vonë do të nxirrnin në pah se grupi kishte pasur përgatitje paraprake, armatim, automjete, pajisje ushtarake, komunikim dhe pozicione të përcaktuara për aksionin.

Në aktgjykimin e plotë të publikuar këtë vit, Gjykata Themelore në Prishtinë e ka përshkruar sulmin si rezultat të një organizimi paraprak, duke konstatuar se grupi ishte i organizuar dhe kishte siguruar mjete e logjistikë për aksionin.

Radoiçiqi dhe përgjegjësia për organizimin

Një nga emrat kryesorë të çështjes është Milan Radoiçiq.

Radoiçiq ka pranuar publikisht se ka marrë pjesë në organizimin dhe udhëheqjen e sulmit. Prokuroria Speciale e Kosovës, më 11 shtator 2024, ngriti aktakuzë ndaj tij dhe 44 personave të tjerë për sulmin në Banjskë. Sipas aktakuzës, grupi synonte, përmes përdorimit të dhunës dhe armatimit të rëndë, të shkëpuste pjesën veriore të territorit të Kosovës dhe ta bashkonte atë me Serbinë.

Në procesin e zhvilluar në Prishtinë, Radoiçiq nuk ishte i pranishëm. Ai vazhdon të qëndrojë në Serbi.

Kjo ka mbetur një prej çështjeve më të debatueshme të rastit: ndërsa Kosova ka kërkuar që ai të përballet me drejtësinë në Kosovë, autoritetet serbe deri tani nuk e kanë dorëzuar atë.

Madje, në kohën kur në Prishtinë po zhvillohej procesi gjyqësor, në Serbi ende nuk ishte ngritur aktakuzë ndaj Radoiçiqit për sulmin në Banjskë. Radio Evropa e Lirë raportoi në prill 2026 se, pavarësisht hetimeve të paralajmëruara, në Beograd nuk kishte aktakuzë për organizatorin e dyshuar të sulmit.

Tre të dënuar, dhjetëra të akuzuar në arrati

Pas afro tri vitesh nga sulmi, Gjykata Themelore në Prishtinë në prill 2026 shpalli vendimin e parë.

Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq u dënuan me burgim të përjetshëm, ndërsa Dushan Maksimoviq u dënua me 30 vjet burgim.

Ata ishin tre nga 45 personat ndaj të cilëve Prokuroria Speciale kishte ngritur aktakuzë.

Vetëm këta tre u gjykuan në Kosovë, pasi ishin arrestuar pas sulmit. Pjesa tjetër, përfshirë Milan Radoiçiqin, ndodhen jashtë juridiksionit të institucioneve të Kosovës.

Vendimi i Gjykatës Themelore përbën një pikë të rëndësishme në procesin e drejtësisë, por njëkohësisht tregon edhe kufizimin kryesor të këtij procesi: pjesa më e madhe e personave të akuzuar nuk janë përballur me gjykatën.

Çfarë ndodhi me përgjegjësinë në Serbi?

Tri vjet pas sulmit, kjo mbetet një prej pikave më të diskutueshme.

Në prill të këtij viti, Radio Evropa e Lirë raportoi se në Serbi ende nuk ishte ngritur aktakuzë ndaj Radoiçiqit. Sipas raportimit, ndaj tij vazhdonin masa që përfshinin ndalimin për t’u larguar nga vendbanimi dhe detyrimin për t’u paraqitur në polici.

Edhe Bashkimi Evropian ka kërkuar që përgjegjësit për sulmin në Banjskë të përballen me drejtësinë.

Në një deklaratë të BE-së në kuadër të OSBE-së në vitin 2026, u theksua nevoja për përfundimin e rasteve që lidhen me sulmin në Banjskë dhe u shpreh keqardhje për mungesën e bashkëpunimit të Serbisë në hetimin dhe ndjekjen penale të përgjegjësve.

Kjo e ka mbajtur Banjskën në agjendën e marrëdhënieve Kosovë–Serbi edhe tri vjet pas ngjarjes.

Afrim Bunjaku – polici që ra në detyrë

Në qendër të përvjetorit mbetet emri i Afrim Bunjakut.

Ai ishte pjesëtar i Policisë së Kosovës dhe humbi jetën në krye të detyrës, në përballjen me grupin e armatosur.

Tre vjet më pas, institucionet e Kosovës vazhdojnë ta përkujtojnë atë si pjesëtarin e policisë që u vra duke mbrojtur rendin dhe sigurinë publike.

Në përvjetorin e tretë, Policia e Kosovës dhe Ministria e Punëve të Brendshme kanë organizuar homazhe në varrin e tij në Samadrexhë dhe vendosjen e gurthemelit të një obelisku përkujtimor në Banjskë. Programi përkujtimor përmbyllet me një akademi në Prishtinë.

Banjska dhe ndryshimi i dimensionit të sigurisë në veri

Sulmi i 24 shtatorit nuk ishte vetëm një ngjarje e rëndë kriminale.

Ai ndikoi drejtpërdrejt në mënyrën se si institucionet e Kosovës dhe partnerët ndërkombëtarë e trajtojnë sigurinë në veri të vendit.

Pas Banjskës, vëmendja u përqendrua edhe më shumë te qarkullimi i armëve, strukturat e armatosura, rrjetet e organizimit dhe financimit, si dhe te mundësia e përsëritjes së incidenteve të ngjashme.

Për Kosovën, Banjska mbeti dëshmi se tensionet në veri mund të shndërrohen në përplasje të armatosura me pasoja të drejtpërdrejta për sigurinë kombëtare.

Për komunitetin ndërkombëtar, sulmi u bë një prej rasteve që tregoi se normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë nuk mund të trajtohet vetëm përmes dialogut politik, pa adresuar edhe çështjet e sigurisë dhe përgjegjësisë penale.

Tri vjet më pas, pyetjet ende të hapura

Edhe pse procesi gjyqësor në Kosovë ka prodhuar vendimet e para, disa pyetje vazhdojnë të kërkojnë përgjigje.

Kush e planifikoi në tërësi operacionin?

Si u siguruan armët dhe pajisjet?

Cilat ishin rrjetet financiare dhe logjistike që mundësuan operacionin?

Kush tjetër, përveç personave tashmë të akuzuar, ishte i përfshirë në përgatitje?

Dhe mbi të gjitha: kur do të përballen me drejtësinë ata persona që vazhdojnë të jenë jashtë Kosovës?

Këto pyetje marrin rëndësi të veçantë edhe për shkak se vetë vendimi gjyqësor në Kosovë ka dokumentuar një nivel të konsiderueshëm organizimi paraprak të grupit.

Banjskë, tri vjet më vonë

Tri vjet pas 24 shtatorit 2023, Banjskë nuk është vetëm një datë në kalendarin e Policisë së Kosovës.

Është emri i një sulmi ku humbi jetën një polic në krye të detyrës, një rast gjyqësor me dhjetëra të akuzuar, një çështje që vazhdon të ndajë qëndrimet e Prishtinës dhe Beogradit dhe një dosje që ende nuk konsiderohet e mbyllur në aspektin e përgjegjësisë së plotë.

Në Kosovë tashmë ka një vendim gjyqësor për tre pjesëmarrës të sulmit.

Por për familjen e Afrim Bunjakut, për Policinë e Kosovës dhe për institucionet e vendit, pyetja më e madhe mbetet ajo që ka shoqëruar këtë rast që nga 24 shtatori 2023:

A do të përballen të gjithë përgjegjësit me drejtësinë, pavarësisht se ku ndodhen?

Në prag të trevjetorit, kryeministri Albin Kurti, gjatë vizitës në New York, e ngriti sërish çështjen e Milan Radoiçiqit. Ai kërkoi nga BE-ja që të ushtrojë presion ndaj Serbisë për dorëzimin e të dyshuarve për sulmin në Banjskë.

Eksperti për çështje të sigurisë, Drizan Shala, në një bisedë me Veritasinfo, thotë se tre vjet pas Banjskës, Kosova është më e përgatitur, por kërcënimi nuk është zhdukur. Ajo që ka ndryshuar është mënyra se si duhet ta lexojmë atë.

“Banjska tregoi se rreziku mund të vijë përmes grupeve të armatosura, operacioneve hibride dhe veprimeve të koordinuara nga jashtë. Prandaj, kërcënimi i ardhshëm mund të mos jetë një Banjska e dytë, por një seri incidentesh të vogla: sabotime, sulme kibernetike, provokime të armatosura, dezinformim dhe tentativa për të krijuar destabilizim institucional.

Sot sfida kryesore për Kosovën nuk është vetëm ta parandalojë një sulm, por ta zbulojë në kohë operacionin që mund të paraprijë një sulm të tillë”, thotë Shala.

Edhe zëvendëskryeministri Glaul Konjufca e ngriti këtë sulm terrorist në takimin e Kartës së Adriatikut, duke nënvizuar se Banjska dëshmon qartë pse llogaridhënia është e domosdoshme për sigurinë dhe stabilitetin rajonal.

Policia e Kosovës e cilëson rënien e Afrim Bunjakut si një sakrificë në mbrojtje të vendit dhe rendit kushtetues, ndërsa thekson se personat e akuzuar për sulmin, përfshirë Milan Radoiçiqin, vazhdojnë të jenë jashtë drejtësisë së Kosovës.

Në kujtim të sakrificës së rreshterit Afril Bunjaku, Policia e Kosovës sot do të zhvillojë disa aktivitete përkujtimore.

Pas sulmit, autoritetet e Kosovës arrestuan disa nga pjesëmarrësit e dyshuar në grupin e armatosur. Ndër personat që përfunduan në paraburgim dhe më pas u gjykuan janë Vladimir Toliq, Blagoje Spasojeviq dhe Dushan Maksimoviq. Ata ishin tre nga 45 personat e përfshirë në aktakuzën e Prokurorisë Speciale të Kosovës. Në prill 2026, Gjykata Themelore në Prishtinë dënoi Toliqin dhe Spasojeviqin me burgim të përjetshëm, ndërsa Maksimoviqin me 30 vjet burgim.

Ndërkohë, në prill 2026, në pikën kufitare në Merdarë u arrestua edhe Stefan Raduloviq, i cili dyshohet se ka marrë pjesë në sulmin e Banjskës.

Shumica e të akuzuarve të tjerë, përfshirë Milan Radoiçiqin, vazhdojnë të jenë jashtë Kosovës.