Ndërsa Vuçiç përgatitet për taksitë fluturuese, Radoiçiç dhe ekipi heqin rrugët për “projekte” të reja ndërtimi

Prishtinë, 01 Dhjetor 2025, 13:17
Më 28 nëntor 2025 ndodhi shembja e murit mbajtës dhe e një pjese të rrugës pranë kompleksit të Qendrës së Ekselencës në Kragujevc në Serbi.
Në një kohë kur i gjithë rajoni ishte nën flamuj, si në mënyrë simbolike ashtu edhe në kuptim literal, një pjesë e Serbisë demonstroi diçka krejt tjetër: duket se një shtet që e quan veten “qendër e Evropës” sillet sikur gjeologjia dhe rregulloret ndërtimore janë çështje mendimi personal.
Hartat gjeografike, megjithatë, tregojnë diçka tjetër. Vetë koncepti i “qendrës gjeografike të Evropës” është i diskutueshëm dhe ka më shumë kandidatë – nga Sllovakia dhe Lituania deri në Ukrainë dhe Bjellorusi – por me siguri nuk është në Shumadinë. “Qendra” evropiane që njihet në praktikë për standardet e ligjit, infrastrukturës dhe seriozitetit institucional është shumë më afër Zvicrës sesa Beogradit: brenda një rrethi prej tridhjetë kilometrash rreth Lozanës, në qytete të vogla si Croy në kantonin Vaud, Evropa duket krejt ndryshe sesa në kantierin poshtë rrugës së shembur në Kragujevc.
Shembja e murit mbajtës dhe e një pjese të rrugës pranë Qendrës së Ekselencës në Kragujevc ndodhi më 28 nëntor 2025 – në Ditën e Flamurit dhe Pavarësisë së Shqipërisë – në javën kur edhe në Serbi përgatiteshin ceremonitë për simbolikat shtetërore. Fatmirësisht, sipas të gjitha raporteve të disponueshme, nuk pati të vrarë apo të lënduar, përveç sundimit të ligjit, por kujt i intereson kur para Pallatit Presidencial ndodhet i ashtuquajturi Çaciland.
Por pikërisht ky fakt – që gjatë ditës së punës një pjesë e rrugës thjesht u shemb në një humnerë, dhe e vetmja “rastësi e lumtur” ishte se nuk kishte ende trafik – tregon shumë për gjendjen reale të sundimit të ligjit në një vend që në propagandën zyrtare prezantohet rregullisht si “kurrizi” ose “qendra e Evropës”.
Qyteti i Kragujevcit konfirmoi se kantieri i një objekti banimi, menjëherë poshtë rrugës së shembur, i përkiste kompanisë RP Invest 1980 sh.pk., dhe se inspektorati kishte urdhëruar ndërprerjen e menjëhershme të punimeve për shkak të mungesës së lejeve të nevojshme, gjë që konfirmon një model ndërtimi që mbështetet në mbrojtjen politike dhe jo në ligj.
Ndërsa konstruksionet prej betoni të armuar shemben në Serbi, në veri të Kosovës ndodh procesi i kundërt: atje, nën mbikëqyrje të shtuar të inspektoratit komunal të Mitrovicës së Veriut, janë ndaluar projekte të tëra ndërtimi të financuara nga Serbia – me vlerë dhjetëra milionë euro. Mediat N1 dhe të tjera raportojnë se objektet u vulosën pikërisht sepse ndërtimi ishte kryer para dokumentacionit: pa dokumente të plota, pa leje të qarta, në hapësira publike ose parcela me status të paqartë.
Në total, kjo do të thotë se rreth njëqind milionë euro investime të planifikuara në pronësi, sipas vlerësimeve lokale, janë praktikisht të ngrira në veri të Kosovës për shkak të kontrollit inspektues, ndërsa një pjesë e atij kapitali – përmes firmave të lidhura dhe entiteteve të reja – transferohet në Serbinë qendrore, ku mekanizmat kontrollues duket se mbeten pas realitetit në terren. Kragujevci tani është simptomi më i dukshëm i këtij transferimi.
Në këtë krahasim, Kragujevci bëhet metaforë e “(Letër)Tigrës” së Serbisë së Vuçiçit: kompleks banimi, investime milionëshe, qendër shkencore prej 23 milionë eurosh menjëherë sipër, qytet modern me “projekte evropiane”. Në realitet, muri mbajtës që rrëshqet, rruga që zhduket, kantieri pa leje dhe inspektorati që reagon vetëm kur dëmi është tashmë i dukshëm nga sateliti.
Analogjia me modelin rus nuk është rastësore: për vite me radhë edhe Moska ndërtoi imazhin e superfuqisë ushtarake dhe ekonomike, për të zbuluar vetëm gjatë luftës në Ukrainë se sa kapacitet ishte real dhe sa propagandistik – sa çelik, sa letër.
Në të njëjtën mënyrë, rasti i Kragujevcit tregon se një pjesë e madhe e “bumit ndërtimor” në Serbi është në fakt bum në letër: lejet që vonohen ose përshtaten pasi betoni është derdhur, projekte që janë “menjëherë pas qoshes” të rrezikshme për jetën, dhe një sistem ku suksesi më i madh është që – rastësisht – askush nuk vdiq atë ditë.
Në të njëjtën kohë, në veri të Kosovës inspektoratet mbyllin kantierët dhe objektet me vlerë dhjetëra milionë euro, duke dërguar mesazh të qartë se “ndërtimi pa letra” nuk është më gjendje e zakonshme, por objektiv i mbikëqyrjes. Në Serbi, të njëjtat praktika dhe aktorë marrin një shans të ri – derisa një rrugë e re të mos kthehet në rrëshqitje.
Sipas administratës komunale të Kragujevc-it, investitori i objektit pranë digës ishte firma RP Invest 1980 SH.P.K. Inspektorati kishte ndaluar më parë vazhdimin e punimeve sepse firma nuk kishte leje të vlefshme ndërtimi – por ndërtimi vazhdoi deri në momentin e aksidentit. RP Invest 1980 është “ndërmarrje me emër thuajse të njëjtë, e regjistruar në emër të gruas së Radosh Petroviçit, Jelena Petroviq”, ndërsa ai është në fakt mbajtësi i portofolit të tërë ndërtimor – nga “Lugina e Diellit” për kthimin e të rikthyerve deri te projekti “Oaza e Gjelbër” në Kragujevc.
Me urdhër të autoriteteve, RP Invest 1980 mori vendim për të sanuar menjëherë terrenin dhe për të siguruar ambientin, për të parandaluar shembje të mëtejshme. Punimet e sanimit janë tashmë në proces.
Lidhja me Radosh Petroviqin: Sipas regjistrave publikë dhe hetimeve të mëparshme mediatike, firma RP Invest 1980 është e regjistruar në emër të Jelena Petroviq – dhe Jelena Petroviq është gruaja e Radosh Petroviq, biznesmen kosovar i lidhur me disa firma ndërtimi dhe infrastrukture. Përveç RP Invest 1980, Radosh Petroviq është i lidhur në burime publike edhe me firmën RP Euro Invest (si bashkëpronës).
Pamja e gjerë: Ndërsa në Kragujevc ndodhi shembja e një objekti infrastrukture, në komunën e Mitrovicës së Veriut inspektorati ka ndaluar disa projekte të mëdha ndërtimi me vlerë totale afërsisht 100 milionë euro. Këto projekte ishin nisur pa leje dhe dokumentacion të plotë, dhe ky ishte arsyeja e ndalimit të përkohshëm të ndërtimit. Kur kontrolli dhe inspektimi bëhen më efektiv në Kosovë, një pjesë e investitorëve dhe kapitalit transferohet në Serbinë fqinje, duke kërkuar mbështetje të re. Novi Pazar, Rashkë, Kopaonik, Beograd dhe tani edhe Kragujevc janë shembuj të dukshëm të kësaj relokimi.