27 prilli i kujton plagët e hapura: mbi 1,600 persona ende të zhdukur, Serbia vazhdon të heshtë

Prishtinë. 27 prill 2026 08:29

Sot, më 27 prill, në Ditën Kombëtare të Personave të Zhdukur në Kosovë rikthehet në vëmendje një nga plagët më të rënda të pasluftës, që vazhdon të mbetet e pambyllur për mijëra familje shqiptare. Kjo ditë përkujton viktimat e zhdukjes me dhunë gjatë luftës së viteve 1998–1999, por mbi të gjitha ekspozon dështimin e vazhdueshëm për zbardhjen e fatit të tyre.

Sipas të dhënave zyrtare, mbi 1,600 persona ende konsiderohen të zhdukur nga lufta në Kosovë, një shifër që mbetet pothuajse e pandryshuar ndër vite, pavarësisht përpjekjeve institucionale dhe ndërkombëtare.
Kjo realitet i hidhur nuk është thjesht pasojë e kohës, por lidhet drejtpërdrejt me mungesën e vullnetit politik nga Serbia për të zbardhur krimet e së kaluarës. Edhe pse janë gjetur varreza masive brenda territorit të Serbisë, autoritetet serbe vazhdojnë të refuzojnë hapjen e plotë të arkivave dhe ofrimin e informacioneve kyçe për vendndodhjen e trupave të zhdukur.

Në raportimet e fundit, familjarët e personave të zhdukur po shqyrtojnë edhe rrugën e drejtësisë ndërkombëtare, si një përpjekje e fundit për të kërkuar llogari nga shteti serb. Kjo vjen si pasojë e një bllokade të vazhdueshme dhe një qasje që shihet si e qëllimshme për të zvarritur procesin dhe për të shmangur përgjegjësinë.

Përkundër marrëveshjeve të arritura në kuadër të dialogut Kosovë–Serbi, përfshirë edhe Deklaratën për Personat e Zhdukur, në praktikë nuk ka pasur progres real. Institucionet kosovare dhe organizatat ndërkombëtare kanë theksuar vazhdimisht se mosbashkëpunimi i Serbisë dhe refuzimi për qasje në dokumente dhe lokacione të dyshuara mbetet pengesa kryesore në zbardhjen e fatit të të zhdukurve.

Në këtë ditë përkujtimore, dhimbja e familjarëve është po aq e freskët sa para 25 vjetësh. Ata nuk kërkojnë më shumë se të drejtën elementare për të ditur të vërtetën, një e drejtë që vazhdon t’u mohohet.

Ndërkohë, përgjegjësia historike dhe morale rëndon mbi Serbinë, e cila, për sa kohë nuk përballet me të kaluarën dhe nuk hap arkivat e saj, mbetet pengesa kryesore për drejtësinë dhe pajtimin në rajon.

Në vend të transparencës, vazhdon heshtja, dhe kjo heshtje është po aq e rëndë sa vetë krimi.