Janjiq: Pranimi i fajësisë nga zyrtari serb në Prishtinë hap një problem serioz politik për Beogradin

Beogradi, 7 gusht 2025

Zëvendës ushtruesi i detyrës së drejtorit të Zyrës për Kosovën, Igor Popoviq, ka arritur këtë javë një marrëveshje për pranimin e fajësisë me Prokurorinë Speciale të Kosovës. Këtë informacion e ka konfirmuar vetëm prokuroria në Prishtinë, si dhe avokati i tij.

Në të njëjtën kohë, ndaj zyrtarit të qeverisë serbe është ngritur një aktakuzë, e cila ndërkohë, së bashku me marrëveshjen për pranimin e fajësisë, i është dorëzuar Gjykatës Themelore në Prishtinë.

Bëhet fjalë për veprën penale “nxitje të përçarjes dhe intolerancës”, të cilën pala serbe e kishte mohuar më herët.

Të pyetur rreth këtij rasti, Zyra për Kosovën për të mësuar nëse Popoviq është konsultuar me Beogradin para këtij veprimi, dhe me kë konkretisht, si dhe çfarë ka ndërmarrë Beogradi për lirimin e përfaqësuesit të vet. Mbi të gjitha, cilat janë pasojat për shtetin serb nga pranimi i fajësisë nga ky zyrtar në Prishtinë, kur bëhet fjalë për politikën dhe diplomacinë e saj ndaj Kosovës.

Përgjigje nuk është marrë.

Avokati i tij më herët kishte deklaruar se nuk është koha për komente përderisa procedura është në vazhdim.

Janjiq: Dëmi është i madh, pasojat të shumta

Fakti që një nëpunës shtetëror ka pranuar fajësinë duke nënshkruar marrëveshje me prokurorinë e Kosovës tashmë ka pasoja, konsideron drejtori i Forumit për Marrëdhënie Etnike, Dušan Janjiq.

Një nga pasojat, sipas tij, është edhe ajo e ashtuquajtura “pozitive”.

“Sepse kjo do të ndihmojë për të kthjelluar një pjesë të opinionit – komunitetin serb në Kosovë dhe në Serbi – lidhur me nivelin dhe integritetin e personave që janë nëpunës dhe zyrtarë shtetërorë. Që prej kohësh, ai nivel është jashtëzakonisht i ulët,” thotë ai.

Përveç mungesës së integritetit dhe kapaciteteve profesionale, Janjiq thekson edhe problemin e njohjes së pamjaftueshme të politikave që përfaqësohen.

Një tjetër problem që ai sheh është përplasja mes këtij veprimi (pranimi i fajësisë) dhe narrativës zyrtare aktuale të pushtetit.

“Që nga viti 2016, kur Ana Brnabiq ishte kryeministre, është vendosur një ‘gjuhë e re’ nga zyrtarët serbë kur bëhet fjalë për Kosovën – e cila nuk përputhet me realitetin në terren,” vëren Janjiq.

Në këtë kontekst, Serbia nuk e njeh Kosovën, ndërsa zyrtari i saj ka lidhur një marrëveshje me një institucion të Kosovës që zyrtarisht nuk njihet.

“Në një shtet të organizuar, një nëpunës i arrestuar, edhe nëse nuk ka mundësi për konsultime, duhet të dijë se cila është politika zyrtare aktuale e qeverisë së tij,” shton Janjiq, duke e cilësuar këtë si një “goditje serioze për pushtetin”.

“Përmes këtij rasti, pushteti duhet të mësojë të heqë dorë nga ky ‘neogjuhë’ dhe të lejojë njerëzit të flasin siç e shohin realitetin. Për nëpunësit e vet – duhet të ketë më shumë trajnim mbi mantrat ideologjike dhe propagandistike.”

⸻

Janjiq ngre pyetje edhe për njohjen e Rezolutës 1244 të KS të OKB-së

“Kur një zyrtar shtetëror shkon në një territor, supozohet se ai e njeh atë marrëveshje ndërkombëtare. Në atë dokument, UÇK trajtohet si një guerilë që duhet çmilitarizuar, jo si organizatë terroriste. Përcaktimi i saj si terroriste është pjesë e gjuhës së re të qeverisë së vitit 2016 – e nxitur si pjesë e përpjekjes për të mbajtur pushtetin përmes diskursit për terrorizëm, gjenocid etj. mbi serbët. Por kjo është motivim politik. E drejta ndërkombëtare publike thotë diçka tjetër. Kjo nuk do të thotë që UÇK-ja nuk ka kryer krime,” shpjegon Janjiq.

Sipas tij, vetë akti i zëvendësit të ushtruesit të detyrës së drejtorit të Zyrës për Kosovën – një institucion që merret me çështje shtetërore thelbësore – është dëshmi se:

“Kjo shtet nuk e konsideron këtë çështje serioze dhe për këtë arsye zgjedh njerëz të tillë në poste.”

Ai e sheh këtë si një hap drejt delegjitimimit të mëtejshëm të qeverisë aktuale në sytë e bashkësisë ndërkombëtare, të cilës ajo i betohet për paqe dhe pajtim.

“Pushteti aktual në Serbi – që nuk është e njëjta gjë me shtetin – nuk përfaqëson politikën shtetërore të përcaktuar në kushtetutë, ligje dhe marrëveshjet e Brukselit.”

Janjiq shton se komuniteti ndërkombëtar e ka kuptuar tashmë se ky pushtet është i shkëputur nga populli dhe nuk përfaqëson interesat shtetërore.

Standard për të ardhmen

Si një nga pasojat më serioze, Janjiq sheh rrezikun që autoritetet kosovare ta përdorin këtë rast si standard për situata të ngjashme në të ardhmen.

“Pranimi i fajësisë nënkupton pranim dhe do të jetë një argument i rëndësishëm në debatet e ardhshme rreth Ushtrisë së Kosovës,” thekson Janjiq.

Ai shton se, përkundër asaj që veprimi i këtij zyrtari mund të jetë parë si i papërgatitur apo jokompetent, në të njëjtën kohë ai i ka shërbyer fushatës së Vetëvendosjes – veçanërisht në pjesën që ka të bëjë me FSK dhe përgatitjet për kushtetutën dhe ligjin e ri për FSK-në, i cili e njeh atë si ushtri.

Nëse ky rast do të dokumentohet me kujdes nga autoritetet kosovare dhe do të përdoret për të mbështetur akuzat ndaj Serbisë për krime të luftës, terrorizëm dhe gjuhë të urrejtjes?

“Kjo nuk ndodh vetëm në Prishtinë. Kjo është bërë edhe nga shtete të tjera që kanë pasur konflikte me Serbinë dhe Beogradin – për shembull Kroacia, apo në Bosnjë e Hercegovinë, ku po zhvillohet një betejë e ashpër rreth secesionizmit. Kjo me siguri do të shndërrohet në një argument serioz për kërkesat që Vetëvendosja tashmë po i shton – që nga dëmshpërblimi për luftën, deri te akuzat për gjenocid. Këto pasoja do të vijnë. Dhe objektivisht, është shkaktuar një dëm i madh,” përfundon ai.

Vendim i vetë Popoviqit apo udhëzim zyrtar?

Nëse ky zyrtar ka vepruar në mënyrë të pavarur apo ka ndjekur udhëzimet nga zyra që përfaqëson?

“Mund të besoj të dyja skenaret – se ka marrë udhëzime, por edhe se ka vepruar në mënyrë të pavarur. Sepse ne priremi ta mbivlerësojmë udhëheqjen tonë, veçanërisht liderin kryesor, dhe çdo gjë e shpjegojmë përmes mashtrimeve të tij,” thotë Janjiq.