Plani për deeskalimin e veriut i përmendur nga Petar Petković – çfarë nënkupton saktësisht?

Mitrovicë e Veriut, 11 qershor 2025

Ekipi VERITAS

Në takimin e djeshëm në Bruksel, Petković paraqiti një plan konkret i cili, sipas tij, është një kusht për çdo përparim të mëtejshëm në bisedime. Por çfarë përfshin saktësisht ky plan – dhe a ekziston vullneti për ta zbatuar atë?

Tërheqja e policisë së Kosovës nga veriu– Ishte më parë një nga kërkesat kryesore të Beogradit. Tërheqja e njësive speciale të Policisë së Kosovës nga veriu i Kosovës, veçanërisht nga komunat me shumicë serbe – Mitrovica e Veriut, Zveçani, Leposaviqi dhe Zubin Potoku. Petković tani po bën thirrje për t’i dhënë fund persekutimit politik të anëtarëve të Listës Serbe. (Ndërsa disa persona janë ende në paraburgim për shkak të krimeve të rënda për të cilat akuzohen).

Formimi urgjent i Asociacionit të Komunave Serbe (AKS) – Beogradi këmbëngul që Prishtina duhet të përmbushë detyrimin e marrë në vitin 2013 – formimin e Unionit të Komunave Serbe, i cili do të mundësonte mbrojtjen institucionale të popullit serb. Petković deklaron se AKS është thelbësore për kthimin e besimit të serbëve në institucione dhe e nevojshme për fillimin e çdo dialogu substancial.

Ndërprerja e presionit mbi serbët: Si kusht i tretë, Petković kërkon ndërprerjen e menjëhershme të masave represive kundër serbëve në veri. Sipas tij, “negociatat nuk janë të mundshme ndërsa vazhdon persekutimi i heshtur”.

Respektimi i marrëveshjeve të arritura më parë: Petković theksoi se dialogu nuk ka kuptim nëse marrëveshjet e mëparshme nuk zbatohen, duke përfshirë marrëveshjet për lirinë e lëvizjes, energjinë, personat e zhdukur dhe drejtësinë. Pa rezultate konkrete në terren, thotë ai, gjithçka mbetet në nivelin e “një historie pa mbulim”. Dialogu pa garanci – një formë boshe? Plani i paraqitur nga Petar Petković tregon se Beogradi beson gjithnjë e më pak në “dialogun për hir të dialogut”, pa garanci konkrete dhe pa ndryshuar situatën në terren. Pa një deeskalim të vërtetë, formimi-së dhe ndërprerja e represionit – negociatat, sipas palës serbe, nuk kanë kuptim.

Ne pyetëm edhe qytetarë të zakonshëm për këtë temë. “Ja ku lexova këtë mëngjes. Çfarë, ata duan të “deeskalojnë” në veri? Si? Në çfarë mënyre? Çfarë, të tërheqin tubat e gjatë? Ah, mirë, thjesht nuk e bënë. Për aq sa mund të shoh, gjithçka sillet rreth AKS-së dhe pranimit të diçkaje poshtë të gjitha “vijave të kuqe” që kemi pasur deri më tani. Por, mirë… Politika jonë “e mençur”. Ky është vetëm mendimi im… Do të doja ta kem gabim”, tha një qytetar që dëshironte të mbetej anonim.

Bashkëbiseduesi tjetër, një refugjat që aktualisht jeton në fshatin Rudare, përgjigjet në pyetjen tonë. “Dhe çfarë mund të komentoj për këtë? Po njerëzit e zakonshëm? Çfarë fitojmë ne nga kjo? Unë jam baba i katër fëmijëve dhe ende sot nuk kam punë”.

Gjithashtu, i kërkuam mendimin e Milija Biševac, presidentes së LËVIZJES POPULLOR SERBE nga Zubin Potoku, për këtë temë. “Shpallja e të ashtuquajturit plan për deeskalimin e veriut të Kosovës, e prezantuar këto ditë nga drejtori i Zyrës për Kosovën, Petar Petković, tregon edhe një herë se si politika e Beogradit ndaj Kosovës është bërë thjesht një formë pa substancë. Ky plan, i cili supozohet të përfshijë tërheqjen e njësive speciale ROSU, zvogëlimin e numrit të policisë shqiptare në zonat serbe, flet për zgjedhje të reja dhe gjoja nisjen e AKS-së, në fakt është vetëm një armëpushim i përkohshëm në të cilin serbët do humbasin përsëri”, tha Biševac.

“Rezulton se Beogradi i përgjigjet çdo sulmi të ri nga Prishtina me ‘deeskalim’, që në përkthim do të thotë – tërhiqu, hesht, mos reago, prit mëshirë. Dhe kështu në një rreth. Edhe për sa kohë? “Thuhet se po vijmë nga Brukseli me rezultatin 5:0, siç e ka përsëritur Gjuriç me vite. E vërteta është krejt ndryshe – çdo herë humbasim një pjesë të institucioneve, një mekanizëm vetëmbrojtës, një person. Sot, serbët në veri të Kosovës janë të reduktuar në qytetarë të privuar nga e drejta e votës në vendin e tyre, nën pushtimin e qeverisë së imponuar në mënyrë të njëanshme në Prishtinë dhe pa mbrojtje elementare nga Serbia. Planet e servirura nga mediat nuk do të shpëtojnë asnjë serb nga arrestimet, kërcënimet apo presionet e reja. Ato shërbejnë vetëm që qeveria në Beograd të lajë duart para të huajve dhe të tregojë se si gjoja ‘bën’ diçka. Dhe e vërteta është – asgjë nuk është bërë. Dialogu ka qenë prej kohësh pa rezultate. E tëra çfarë morëm ishin letra, kamera dhe marrëveshje të përkohshme që nuk zbatohen kurrë në favorin tonë”, tha Biševac.

Lidhur me këtë temë, ne kontaktuam Ognjen Gogićin, një aktivist civil me shumë vite përvojë. “Deeskalimi në veri të Kosovës është folur prej dy vitesh tashmë. Në korrik të vitit 2023, Bashkimi Evropian i kërkoi Qeverisë së Kosovës të zbatojë një plan 3-pikësh për të deeskaluar situatën në veri të Kosovës dhe vendosi masa kufizuese kundër Kosovës derisa të zbatohet. Masat kundër Kosovës janë ende në fuqi dhe kanë çuar në anulimin e mbështetjes së konsiderueshme financiare nga fondet evropiane. Nëse Kosova nuk i ka përmbushur këto detyrime deri më sot, është e vështirë të imagjinohet se Serbia mund të arrijë atë që vetë BE-ja me sa duket nuk arriti ta bëjë, që është të bindë palën e Kosovës të zbatojë masa deeskalimi. Në këtë dritë, prezantimi i “planit emergjent për deeskalim” nga delegacioni negociator serb gjatë takimit në Bruksel mund të shihet si një përpjekje e Beogradit për të treguar konstruktivitet në një kohë kur administrata e Brukselit po tregon përsëri interes për situatën në veri të Kosovës”, beson Gogić.