Në vitin 1889, Krusheva kishte rreth 160 shtëpi shqiptare

Prishtinë, 20 shtator 2026 08:52

Krusheva, qyteti i njohur sot në Maqedoninë e Veriut, në fundin e shekullit XIX kishte një prani të rëndësishme shqiptare, ndonëse kjo pjesë e historisë së qytetit është pasqyruar në mënyrë të ndryshme nga autorë dhe burime të kohës.

Të dhënat e sjella nga linguisti gjerman Gustav Ludwig Weigand, i cili e vizitoi Krushevën në verën e vitit 1889, japin një pasqyrë interesante për përbërjen e popullsisë së qytetit. Sipas tij, Krusheva kishte rreth 12 mijë banorë, prej të cilëve rreth 7 mijë ishin vllehë, 4 mijë bullgarë dhe rreth 800 shqiptarë. Nga kjo përbërje, sipas llogaritjes së bërë nga të dhënat e Weigandit, rezulton se në qytet kishte rreth 160 shtëpi shqiptare.

Weigandi qëndroi në Krushevë nga 26 qershori deri më 3 korrik 1889. Ai u interesua për jetën e qytetit, zejtarinë dhe përbërjen e popullsisë, duke lënë të dhëna që sot shërbejnë si burime për studimin e historisë së kësaj treve.

Prania shqiptare në Krushevë dëshmohet edhe nga ndarja tradicionale e qytetit në mëhallë. Burimet e cituara në studim përmendin “Mëhallën e Shqiptarëve” dhe Mëhallën e Strungëve, ku ishin të përqendruar shqiptarët. Në qytet vepronin familje shqiptare të njohura edhe në tregti dhe veprimtari bankare.

Historia e Krushevës shkon edhe më herët. Një nga përmendjet më të vjetra të qytetit gjendet në një burim osman të vitit 1467, ku Krusheva paraqitet si një fshat në fazat e para të formimit. Gjatë shekujve XVIII dhe XIX, qyteti u zhvillua dhe u shndërrua në një qendër të rëndësishme tregtare e zejtare.

Në vitin 1858, diplomati austriak dhe albanologu Johann Georg von Hahn e vizitoi Krushevën. Ai përshkroi qytetin, kishat, hanet, zejtarët dhe veprimtarinë ekonomike të tij, ndërsa të dhënat e tij për shqiptarët në zonën përreth japin një tjetër dëshmi për praninë shqiptare në këtë pjesë të Ballkanit.

Një tjetër burim i përmendur është konsulli rus në Manastir, Aleksandar Rostovski, i cili në fund të shekullit XIX publikoi të dhëna statistikore për popullsinë e Vilajetit të Manastirit. Megjithatë, të dhënat e tij për Krushevën ndryshojnë dukshëm nga ato të burimeve të tjera, veçanërisht sa i përket shqiptarëve të besimit ortodoks.

Këto dëshmi historike tregojnë se shqiptarët ishin pjesë e jetës së Krushevës në shekullin XIX dhe se prania e tyre nuk ishte vetëm periferike. Të dhënat e vitit 1889, sipas Weigandit, flasin për rreth 800 shqiptarë në qytet, që përkthehen në afërsisht 160 ekonomi familjare.

Historia e shqiptarëve të Krushevës, megjithatë, është më e gjerë dhe përfshin zhvillime të tjera përgjatë shekujve.