Pse Vuçiqi ka marrë fund?

Deri dje regjimi i Aleksandar Vuçiqit dukej i fortë dhe i pathyeshëm. Ai ka sunduar pa konkurrencë për 12 vjet, ka nënshtruar shërbimet e sigurisë, mediat, gjyqësorin, policinë dhe institucionet (pa ndonjë rezistencë të madhe), duke vendosur kontroll mbi procesin zgjedhor që u shndërrua në farsë. Në tërë vendin ka organizuar një rrjet të dendur të njerëzve besnikë, të dhunshëm e të frikshëm, të cilët mbanin çdo gjë nën kontroll. Ka marginalizuar opozitën, ka ngushtuar hapësirën për revoltë qytetare dhe ka ngritur një autokraci, duke krijuar një gubernë ruse në Ballkan, e financuar kryesisht nga paratë që vinin falë integrimeve të rreme evropiane.

Shantazhet, ryshfetet, presionet, ndjekjet, shpifjet, etiketimet, manipulimi me votat, zgjedhjet jo të rregullta, blerja e votuesve dhe e lojalitetit, ushtritë e botëve, mediat e shërbimeve speciale dhe shpëlarja e trurit – këto ishin mjetet me të cilat Vuçiqi mbante pushtetin e vet. Ka pasur shumë protesta dhe demonstrata kundër regjimit të tij në vitet e fundit, por asnjë nuk ia ka lëkundur fuqinë, madje as revolta masive e qytetarëve pas masakrave në shkollën fillore “Vladislav Ribnikar”, në Dubonë dhe në Mallo Orašje.

Studentët kërkojnë drejtësi

Më 1 nëntor të vitit të kaluar ra çatia në Stacionin Hekurudhor të Novi Sadit, duke vrarë gjashtëmbëdhjetë njerëz dhe plagosur rëndë edhe një tjetër. Pas asaj tragjedie, të shkaktuar nga neglizhenca, korrupsioni, paaftësia, joprofesionalizmi dhe etja për pasuri e regjimit – asgjë nuk ishte më si më parë. Protestat shpërthyen menjëherë, opozita bllokoi institucionet, studentët iu bashkuan masivisht, derisa pas sulmit ndaj tyre shpërtheu një kryengritje e përgjithshme e rinisë që ndezi një valë protestash në gjithë Serbinë.

Lëvizja studentore e zgjoi vendin e fjetur, nxiti një kryengritje masive kundër regjimit dhe ringjalli shpresën se ndryshimi është i mundur. Studentët e bënë Vuçiqin të parëndësishëm – nuk bisedojnë e as nuk negociojnë me të, për arsyen e thjeshtë se presidenti nuk është kompetent për kërkesat e tyre. Studentët kërkojnë drejtësi: arrestimin dhe ndjekjen e të gjithë përgjegjësve për vrasjet në Stacionin Hekurudhor, publikimin e plotë të dokumentacionit për rindërtimin – dhe për këtë janë përgjegjëse institucione të tjera, jo kabineti i presidentit. Me pak fjalë, studentët kërkojnë që shteti ligjor të funksionojë, ndërsa Vuçiqi është mbytësi dhe shkatërruesi i atij shteti ligjor, duke u gjendur kështu në një pozitë të pamundur dhe pa dalje.

Bllokada e përgjithshme

Fakultetet janë në bllokadë prej muajsh, nuk ka mësim, nuk ka provime derisa kërkesat të plotësohen. Shumë shkolla të mesme janë në grevë, punëtorët e arsimit protestojnë, avokatët ndërprenë punën fillimisht për një javë, pastaj për një muaj. Studentëve iu bashkuan edhe bujqit me traktorë, profesorët universitarë, artistët, intelektualët dhe personalitete publike nga vendi e bota – madje edhe Madonna. Çdo ditë ka protesta, bllokada, demonstrata, aq shumë ngjarje sa është e vështirë të ndiqen të gjitha. Deri më tani, protesta janë mbajtur në mbi dyqind qytete e fshatra, ndërkohë që iu bashkua edhe diaspora, duke e kthyer lëvizjen studentore në një fenomen global.

Një katarzë e madhe

Kryengritja studentore shkatërroi frikën, largoi apatinë, shpërndau dëshpërimin e qytetarëve dhe fitoi mbështetjen aktive të shtresave të gjera të shoqërisë. Kjo u pa gjatë marshit nga Beogradi në Novi Sad për bllokimin e tre urave: studentët u pritën në çdo vend nga turma banorësh që u sillnin ushqime dhe ndihma.

Ata i përqafonin, u përuleshin, i uronin, kishte shumë lot gëzimi e lehtësimi shpirtëror, pas shumë vitesh dhune psikologjike e mendore nga regjimi. Në vend ka shpërthyer një katarzë e madhe që ka përfshirë qindra mijëra qytetarë. Kur bllokadat përfunduan, taksistët organizuan transportin e studentëve nga Novi Sadi në Beograd – mbi 700 makina formuan një kolonë kilometrike, dhe bashkë me ta edhe qytetarë që nuk ishin profesionistë të transportit.

Protestat mbahen në qytete të mëdha e të vogla, fshatra e lagje, në të gjitha komunat e Beogradit. Edhe aty ku Partia Progresive Serbe tradicionalisht fiton shumicën absolute, si në Pećinci, turma të mëdha dolën në rrugë. Baza e partisë po shembet, e gjithnjë më pak njerëz kanë frikë nga presidenti dhe rrjeti i tij kriminal.

Kryengritja gjithëpopullore

Protesta studentore po shndërrohet në një kryengritje gjithëpopullore. Nuk ka shenja se do të shuhet, përkundrazi – çdo ditë bëhet më e madhe dhe më e fuqishme. Por një gjë është e qartë: po i vjen fundi regjimit të Aleksandar Vuçiqit. Një pasojë konkrete e protestave ishte dorëheqja e kryeministrit Miloš Vučević dhe rënia e qeverisë. Në fakt, kryeministri ishte figurë e parëndësishme, Vuçiq vetëm sakrifikoi disa pionë për të shpëtuar veten. Por ai është i humbur, i hutuar, pa ide, i paaftë të gjejë një zgjidhje.

Çdo përpjekje e regjimit për të reaguar ishte e gabuar, qesharake dhe kundërproduktive – një autogol politik. Nga gënjeshtrat se çatia nuk ishte rinovuar, tek bandat që demoluan ndërtesa për t’ia veshur fajin opozitës, e deri te justifikimi i shtypjes së demonstruesve me makina – gjithçka vetëm e përshpejtoi rënien.

Kjo paaftësi për të dhënë një përgjigje të arsyeshme tregon se forca e regjimit ka qenë një iluzion. Vuçiqi dhe partia e tij janë thjesht të mbivlerësuar, një mit i rremë i ndërtuar në publik.

Fundi i tregimit

Vuçiq është i mbaruar, edhe pse askush nuk ia ka thënë ende. I ka skaduar afati, nuk ka më me çfarë të manipulojë. Madje nuk është në gjendje as të organizojë një kontramiting serioz. Ndërsa ai tubon me zor disa mijëra njerëz me autobusë dhe kërcënime, protestat pa asnjë organizim sjellin dhjetëra mijëra. Edhe mes atyre që shkojnë me detyrim, ka nga ata që publikisht fajësojnë regjimin për tragjedinë në Novi Sad.

Turneu i tij nëpër Serbi është i kotë: në çdo hap tregon arrogancë, mungesë empatie dhe dhunë verbale. Madje edhe përkrahësit e tij më besnikë po e akuzojnë hapur si të korruptuar dhe si sundimtar të shthurur.

Historia ka mbaruar. Çështja është vetëm teknike: kur dhe si do të largohet nga pushteti. Legjitimitetin e ka humbur prej kohësh – nëse ndonjëherë e ka pasur – dhe qytetarët çdo ditë po i tregojnë qartë se nuk e duan më.