Plenumi rajonal: Lufta kundër botës serbe është një luftë për demokraci dhe sovranitet

Podgoricë, 14 nëntor 2025, 08:45

Ideologjia e “botës serbe” është një vazhdim i projekteve të Serbisë së Madhe nga shekulli i 19-të deri në ditët e sotme, dhe për të luftuar kundër kësaj ideje në Mal të Zi, është e nevojshme të theksohet çështja kombëtare malazeze dhe të ngrihet çështja e funksionimit të kishës si një nga parakushtet themelore për stabilitet. Kjo u tha, ndër të tjera, në panelin “Kuptimi i “botës serbe”: kërcënime për demokracinë dhe identitetet” gjatë pjesës së dytë të plenumit rajonal “Çarje në demokraci: nacionalizmi dhe klerikalizmi në Ballkanin Perëndimor”, të organizuar bashkërisht nga Qendra për Edukim Qytetar (CGO), Akademia Rajonale për Zhvillimin e Demokracisë (ADD) nga Novi Sadi, Fakulteti i Shkencave Politike i Universitetit të Sarajevës (FPN) dhe Fondacioni Gjerman Friedrich Ebert (FES).

Drejtori i Rrjetit të Ballkanit Perëndimor, Dr. Boban Batriqevi1, kujtoi se gjenialiteti i së keqes së Holokaustit u reflektua në faktin se Gjermania naziste doli me një mënyrë për të organizuar që njerëzit që u çuan në furra të vuanin duke financuar gjithçka vetë – shkuarjen në kampe, akomodimin dhe ushqimin, sepse ata punonin, kishin një rrogë dhe paguheshin për t’u shkatërruar.

Batriqeviq theksoi se nuk është e mundur të përgatitet terreni paraprakisht për luftën kundër ideologjisë së “botës serbe” sepse është një koncept apatik. Sipas tij, kjo ideologji në Bosnjë dhe Hercegovinë (BiH) kontrollon 49 përqind të territorit, në Mal të Zi ka një pikëmbështetje historike dhe mund të sundojë të gjithë aparatin shtetëror, gjë që nuk mund ta bëjë në BiH, dhe në Kosovë sot është e pranishme vetëm simbolikisht.

“Unë besoj se “bota serbe” është e organizuar mirë, sepse mbështetet në një paradigmë inteligjence, ekonomike, mediatike dhe kulturore, e cila i lejon Serbisë të ndërhyjë në vendet e pavarura në fqinjësi”, tha ai, duke shtuar se është problematike që partnerët perëndimorë nuk e shohin sa e sofistikuar është kjo ide, në shembullin e Malit të Zi”, theksoi ai.

Historiani nga Serbia, Dr. Milivoj Beshlin, tha se nga pikëpamja e Serbisë, ideja e “botës serbe” nuk është e re, por vetëm një term i ri, i cili është marrë nga propaganda shtetërore ruse, dhe koncepti është i njohur që nga shekulli i 19-të nën emrin Serbia e Madhe.

“Kjo ide e “botës serbe”, e cila dikur quhej “atdheu ynë i zgjeruar” kur mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve dhe “Serbia Homogjene” u krijua gjatë lëvizjes çetnike, dhe dikur Serbia e zgjeruar, në thelb ka një territor dhe në thelb përfshin të gjitha territoret ku jetojnë Serbët, prandaj çështja serbe në rajon shihet si një çështje territoriale. Territori është ajo që ishte thelbësore për ta”, shpjegoi ai.

Profesori i Fakultetit të Shkencave Politike të Universitetit të Sarajevës, Dr. Shaqir Filandra, tha se BiH ka qenë një objekt i “botës serbe” për 150 vitet e fundit në një kuptim efektiv. Megjithatë, sipas mendimit të tij, “bota serbe” dhe Serbia e Madhe nuk janë sinonime.

“Projekti i Serbisë së Madhe ka dështuar padyshim si një projekt shtetëror, është e vështirë për mbajtësit e këtij projekti ta pranojnë, por ka dështuar. “Bota serbe” shfaqet si një zëvendësim kulturor që përshtatet me rrethanat e reja gjeopolitike të Evropës dhe është rezultat i disfatës së Serbisë së Madhe”, tha Filandra.

Shkrimtari, gazetari, politikani dhe aktivisti i shoqërisë civile nga Kosova, Veton Surroi, beson se Serbia është më afër Rusisë sot sesa kur u bë kandidate për anëtarësim në BE.

“Paradoksi i dytë është se sot Serbia është në një situatë shumë më të keqe sesa ishte atëherë, dhe në një pjesë të kritereve të Kopenhagenit”, tha Surroi.

Ai gjithashtu deklaroi se sot Serbia është në një masë më të madhe një faktor destabilizues në rajon sesa ishte kur hapi negociatat. “Negociatat me BE-në nuk do të thotë domosdoshmërisht se ato do të ndryshojnë situatën në Serbi”, tha Surroi.

Ai theksoi se problemi kryesor i “botës serbe” është se rajoni jeton në luftëra të papërfunduara dhe shtete të papërfunduara. “Luftërat janë të papërfunduara në BiH dhe Kosovë. Bosnja ka jetuar me Dejtonin, i cili është një marrëveshje armëpushimi, për 30 vjet, Kosova dhe Serbia po jetojnë në një luftë të papërfunduar me Marrëveshjen e Kumanovës, e cila i jep fund armiqësive, por nuk është paqe. Tani lufta po zhvillohet me mjete të tjera”, tha Surroi.

Konsulentja e komunikimit strategjik dhe ish-këshilltarja e Kryeministres së Maqedonisë së Veriut, Svetlana Siljanoska, tha se në Maqedoninë e Veriut nuk dëgjojnë shumë për “botën serbe” dhe se aktualisht narrativa ruse është shumë më e pranishme. “Miqësia midis Maqedonisë, Serbisë dhe Hungarisë komentohet shumë më tepër në shoqërinë tonë, për shkak të Qeverisë së re dhe për shkak të Hungarisë, e cila pati implikime të drejtpërdrejta për shoqërinë”, tha Siljanoska.