Prishtin\u00eb 19 Qershor 2026 9:09<\/p>\n
N\u00eb vend t\u00eb fotografive t\u00eb zakonshme, ekspozita e p\u00ebrkthen rr\u00ebfimin n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb vizuale. Syri b\u00ebhet pik\u00ebtakim mes t\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes, midis atyre q\u00eb kan\u00eb bartur plag\u00ebt e luft\u00ebs dhe nj\u00eb publiku q\u00eb ftohet jo vet\u00ebm t\u00eb shoh, por t\u00eb reflektoj\u00eb mbi at\u00eb q\u00eb sheh. Ashtu sikur reflekton n\u00eb korniz\u00ebn q\u00eb mbulon secil\u00ebn beb\u00ebz t\u00eb syrit. \u201cSy m\u00eb sy\u201d \u00ebsht\u00eb thirrje p\u00ebr p\u00ebrballje e njohje. N\u00ebp\u00ebrmjet beb\u00ebzave t\u00eb t\u00eb mbijetuarve t\u00eb dhun\u00ebs seksuale dep\u00ebrtohet te dhimbja, por edhe te forca, guximi dhe thyerja e heshtjes
\nN\u00eb muret e bardha, n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb secilit prej katror\u00ebve t\u00eb zinj, objektivi i fotoaparatit sjell nga beb\u00ebzat e zmadhuara, vija, ngjyra e rrath\u00eb. Por p\u00ebrtej gjurm\u00ebve biologjike, aty ka d\u00ebshmi e kujtime. Jan\u00eb histori q\u00eb p\u00ebr dekada kan\u00eb jetuar mes heshtjes, dhimbjes dhe p\u00ebrjashtimit. \u00cbsht\u00eb ekspozita \u201cSy m\u00eb sy\u201d e cila ka sjell\u00eb n\u00eb publik nj\u00eb prej qasjeve m\u00eb t\u00eb ndjeshme artistike dhe memoriale ndaj plag\u00ebs s\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb vend t\u00eb fotografive t\u00eb zakonshme, ekspozita e p\u00ebrkthen rr\u00ebfimin n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb vizuale. Syri b\u00ebhet pik\u00ebtakim mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes, midis atyre q\u00eb kan\u00eb bartur plag\u00ebt e luft\u00ebs dhe nj\u00eb publiku q\u00eb ftohet jo vet\u00ebm t\u00eb shoh\u00eb, por t\u00eb reflektoj\u00eb mbi at\u00eb q\u00eb sheh. Ashtu sikur reflekton n\u00eb korniz\u00ebn q\u00eb mbulon secil\u00ebn beb\u00ebz t\u00eb syrit.<\/p>\n
Mb\u00ebshtete KOH\u00cbN. Ruaje t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.
\nGazetaria profesionale \u00ebsht\u00eb interes publik. Mb\u00ebshtetja juaj ndihmon q\u00eb ajo t\u00eb mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju. 1 euro e b\u00ebn dallimin.<\/p>\n
Sipas konceptit kuratorial, irisi shnd\u00ebrrohet n\u00eb metafor\u00eb t\u00eb njohjes, pranimit dhe p\u00ebrballjes. N\u00eb hyrje t\u00eb ekspozit\u00ebs theksohet se ajo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb moment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb angazhimin shum\u00ebvje\u00e7ar p\u00ebr dokumentimin e p\u00ebrvojave t\u00eb t\u00eb mbijetuarve t\u00eb dhun\u00ebs seksuale, duke e trajtuar irisin si nj\u00eb portal kompleks q\u00eb l\u00ebviz nd\u00ebrmjet peizazhit t\u00eb brendsh\u00ebm psikologjik dhe v\u00ebshtrimit t\u00eb jasht\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
E hapur n\u00eb objektin e vjet\u00ebr t\u00eb Komun\u00ebs s\u00eb Prishtin\u00ebs, n\u00eb Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Eliminimin e Dhun\u00ebs Seksuale n\u00eb Konflikt q\u00eb sh\u00ebnohet m\u00eb 19 qershor, ekspozita \u00ebsht\u00eb organizuar nga Qendra Kosovare p\u00ebr Rehabilitimin e t\u00eb Mbijetuarve t\u00eb Tortur\u00ebs dhe \u201cPro Peace Kosovo\u201d.<\/p>\n
Drejtoresha e QKRMT-s\u00eb, Feride Rushiti, ka th\u00ebn\u00eb se vet\u00eb emri i ekspozit\u00ebs \u00ebsht\u00eb thirrje p\u00ebr ballafaqim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.<\/p>\n
\u201cE kemi em\u00ebruar k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb \u2018Sy m\u00eb sy\u2019, sepse k\u00ebrkojm\u00eb shpeshher\u00eb q\u00eb kur duam t\u2019i tregojm\u00eb dikujt t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn i themi: m\u00eb shiko n\u00eb sy. Me an\u00eb t\u00eb beb\u00ebzave t\u00eb syve t\u00eb k\u00ebsaj ekspozite arrijm\u00eb ta shohim dhimbjen e personave t\u00eb mbijetuar t\u00eb dhun\u00ebs seksuale, edhe forc\u00ebn, pritjen, por edhe guximin. Nganj\u00ebher\u00eb mund ta shohim edhe dhimbjen, por edhe t\u2019i rikujtojm\u00eb viktimat tjera q\u00eb nuk jan\u00eb fatkeq\u00ebsisht n\u00eb mesin ton\u00eb, por edhe shpres\u00ebn e atyre q\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi\u201d, \u00ebsht\u00eb shprehur ajo.<\/p>\n
Rushiti ka vler\u00ebsuar se ekspozita \u00ebsht\u00eb kujtes\u00eb p\u00ebr dialogun e domosdosh\u00ebm nd\u00ebrmjet t\u00eb mbijetuarve, familjar\u00ebve dhe shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
\u201cMij\u00ebra familje, p\u00ebr vite me radh\u00eb, kan\u00eb bashk\u00ebjetuar me traum\u00ebn e t\u00eb mbijetuarve. Kan\u00eb ndar\u00eb lot, heshtje, dhimbje, por e kan\u00eb mbajtur edhe pesh\u00ebn e stigm\u00ebs bashk\u00ebrisht me viktimat e dhun\u00ebs seksuale. Sepse dhuna seksuale nuk e prek vet\u00ebm nj\u00eb njeri. Ajo prek familje t\u00eb t\u00ebra dhe shpesh vazhdon t\u00eb mbetet edhe te brezat q\u00eb na vijn\u00eb pas\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Rushiti.<\/p>\n
Organizata q\u00eb drejton ka plot 27 vjet ekzistenc\u00eb. P\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj kohe, ka qen\u00eb adres\u00eb p\u00ebr viktimat e dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs, megjithat\u00eb, sipas Rushitit, rruga drejt sh\u00ebrimit dhe drejt\u00ebsis\u00eb nuk ka p\u00ebrfunduar ende.<\/p>\n
\u201cPlot 27 vjet me radh\u00eb, Qendra Kosovare p\u00ebr Rehabilitimin e t\u00eb Mbijetuarve t\u00eb Tortur\u00ebs, ka q\u00ebndruar pran\u00eb t\u00eb mbijetuarve. Ka d\u00ebgjuar histori q\u00eb thyejn\u00eb zemr\u00ebn, ka punuar p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb t\u00eb mbijetuarve dinjitet dhe besim, kemi par\u00eb t\u00eb mbijetuar q\u00eb pavar\u00ebsisht traum\u00ebs dhe p\u00ebrjashtimit, kan\u00eb gjetur guxim t\u00eb vazhdojn\u00eb p\u00ebrpara, t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb sh\u00ebrim e drejt\u00ebsi dhe t\u00eb b\u00ebhen z\u00ebri i ndryshimit p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit tjer\u00eb. Megjithat\u00eb rruga drejt sh\u00ebrimit dhe drejt\u00ebsis\u00eb nuk ka p\u00ebrfunduar edhe sot pas 27 vjet\u00ebve. Edhe sot, shum\u00eb t\u00eb mbijetuar vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me pasojat e traum\u00ebs dhe pengesa n\u00eb realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre, shpesh p\u00ebr shkak t\u00eb stigm\u00ebs dhe paragjykimit q\u00eb fatkeq\u00ebsisht vazhdon t\u00eb ekzistoj\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb n\u00eb fund Rushiti.Pran\u00eb secilit imazh, ka q\u00ebndruar edhe rr\u00ebfimi pran\u00eb irisit a portretit t\u00eb personit p\u00ebrkat\u00ebs. Ekspozita \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb historit\u00eb gojore dhe botimet \u201cUn\u00eb dua t\u00eb d\u00ebgjohem\u201d i 2017-s, \u201cP\u00ebrtej dhimbjes, drejt guximit\u201d i 2021-s dhe \u201cZ\u00ebra t\u00eb pad\u00ebgjuar\u201d i 2024-s. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb saj jan\u00eb imazhet e irisit t\u00eb grave dhe burrave t\u00eb mbijetuar t\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs, familjar\u00ebve t\u00eb tyre, si dhe portretet e atyre q\u00eb kan\u00eb zgjedhur t\u00eb flasin publikisht p\u00ebr p\u00ebrvojat e tyre.<\/p>\n
Ushtruesja e detyr\u00ebs s\u00eb Presidentes, Albulena Haxhiu, ka th\u00ebn\u00eb se shoq\u00ebria duhet t\u2019i shoh\u00eb t\u00eb mbijetuarit me respekt dhe dinjitet. Ajo \u00ebsht\u00eb shprehur se t\u00eb mbijetuarit nuk duhet t\u00eb mbesin n\u00eb margjina t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive.<\/p>\n
\u201cPersonat e dhunuar seksualisht gjat\u00eb luft\u00ebs jan\u00eb pjes\u00eb e historis\u00eb son\u00eb dhe e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb son\u00eb shtet\u00ebrore. Ata nuk mund t\u00eb mbesin skaj p\u00ebrkujtes\u00ebs, as t\u00eb p\u00ebrmenden vet\u00ebm n\u00eb dit\u00eb t\u00eb caktuara. Republika u ka borxh njohje, kujdes, drejt\u00ebsi dhe jet\u00eb me dinjitet. Si\u00e7 e dini, zonja Vasfije Krasniqi-Goodman dhe zonja Shyrete Tahiri-Sylejmani jan\u00eb t\u00eb d\u00ebrguara t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e personave t\u00eb mbijetuar t\u00eb dhun\u00ebs seksuale, tashm\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb njoftimin publik q\u00eb n\u00eb ambientet e Presidenc\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje t\u00eb t\u00eb mbijetuarve t\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs si hap\u00ebsir\u00eb e sigurt p\u00ebr k\u00ebshillim, d\u00ebgjim, orientim dhe mb\u00ebshtetje\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Haxhiu.<\/p>\n
Ka inkurajuar viktimat q\u00eb t\u00eb aplikojn\u00eb p\u00ebr njohjen e statusit t\u00eb personave t\u00eb dhunuar seksualisht gjat\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n
\u201cMe k\u00ebt\u00eb rast shfryt\u00ebzoj rastin t\u2019u b\u00ebj thirrje q\u00eb personat e dhunuar gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb aplikojn\u00eb p\u00ebr njohjen e statusit t\u00eb personave t\u00eb dhunuar seksualisht gjat\u00eb luft\u00ebs. Institucionet e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb hapura t\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb edhe k\u00ebrkesat q\u00eb lidhen me ndryshime ligjore\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n
N\u00eb mesin e portreteve q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb ekspozit\u00ebs jan\u00eb ato t\u00eb Vasfije Krasniqi-Goodman, Shyhrete Tahiri-Sylejmanit dhe Ramadan Nishorit \u2013 z\u00ebra q\u00eb nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt e thyen publikisht heshtjen. Pran\u00eb tyre paraqiten edhe familjar\u00ebt e tyre, duke e zgjeruar rr\u00ebfimin p\u00ebrtej individit dhe duke treguar se trauma e luft\u00ebs nuk prek vet\u00ebm nj\u00eb person, por rrethon familje t\u00eb t\u00ebra dhe bartet n\u00ebp\u00ebr breza.<\/p>\n
N\u00eb ceremonin\u00eb e hapjes kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues institucionesh nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ambasadori i Gjermanis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, Rainer Rudolph, ka th\u00ebn\u00eb se imazhet e ekspozuara nuk jan\u00eb vet\u00ebm vepra arti.<\/p>\n
\u201cSkanimet e irisit q\u00eb po shohim k\u00ebtu dhe gjithashtu portretet, nuk jan\u00eb thjesht vepra arti, por jan\u00eb skanime t\u00eb syve dhe portrete fytyrash q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrballur sy m\u00eb sy me autor\u00ebt e tyre. Dhe ato jan\u00eb nj\u00eb homazh i gjall\u00eb dhe i fuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit e dhun\u00ebs seksuale t\u00eb lidhur me konfliktin\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai duke vazhduar se secili iris bart nj\u00eb histori t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n
\u201c\u00c7do iris, q\u00eb shohim k\u00ebtu, \u00ebsht\u00eb unik, pasi \u00e7do histori \u00ebsht\u00eb unike. Dhe mendoj se tregimi i historive t\u00eb t\u00eb mbijetuarve ka r\u00ebnd\u00ebsi. Ndarja e tyre ndihmon n\u00eb reduktimin e stigm\u00ebs si n\u00eb nivel individual ashtu edhe n\u00eb nivel shoq\u00ebror\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ambasadori Rudolph.<\/p>\n
Edhe ambasadori britanik, Jonathan Hargreave, ka th\u00ebn\u00eb se ekspozita e vendos publikun p\u00ebrball\u00eb realitetit t\u00eb p\u00ebrvojave t\u00eb t\u00eb mbijetuarve.<\/p>\n
\u201cP\u00ebrmes k\u00ebtyre imazheve t\u00eb mahnitshme dhe d\u00ebshmis\u00eb pas tyre, fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb sjellim ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb, sy m\u00eb sy, p\u00ebrvojat e jetuara t\u00eb syve dhe t\u00eb njer\u00ebzve pas syve dhe fytyrave q\u00eb shohim. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se sa elasticitet dhe guxim shohim tek ata. Gjat\u00eb koh\u00ebs sime k\u00ebtu n\u00eb Kosov\u00eb, kur kam pasur privilegjin t\u00eb flas me burra dhe gra t\u00eb mbijetuara q\u00eb kan\u00eb ndar\u00eb p\u00ebrvojat e tyre me kaq guxim, forc\u00eb dhe dinjitet, gjithmon\u00eb kam d\u00ebgjuar t\u00eb nj\u00ebjtin mesazh t\u00eb thjesht\u00eb: se duam t\u00eb d\u00ebgjohemi, duam t\u00eb njihemi dhe duam t\u00eb trajtohemi me respekt\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai.<\/p>\n
Korab Krasniqi nga \u201cPro Peace\u201d ka th\u00ebn\u00eb se syt\u00eb e t\u00eb mbijetuarve dhe familjar\u00ebve drejtojn\u00eb v\u00ebzhgimin kah publiku, por p\u00ebrballja nuk p\u00ebrfundon k\u00ebtu.<\/p>\n
\u201cGjuha vizuale t\u00eb cil\u00ebn e shihni n\u00eb k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb lidhet me irisin e syrit, q\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebson p\u00ebrballjen reciproke n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn t\u00eb mbijetuarit dhe familjar\u00ebt e tyre e drejtojn\u00eb v\u00ebzhgimin kah publiku, nd\u00ebrsa vizitor\u00ebt t\u00ebrhiqen brenda k\u00ebtij shikimi, i cili e reflekton pozicionin e audienc\u00ebs, v\u00ebzhguesve, n\u00eb vet\u00eb aktin e t\u00eb v\u00ebshtruarit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, ekspozita krijon nj\u00eb atmosfer\u00eb t\u00eb p\u00ebrballjes, ku shikimi shnd\u00ebrrohet jo vet\u00ebm n\u00eb proces biologjik, por n\u00eb hap etik dhe politik\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Krasniqi.<\/p>\n
Rr\u00ebfimi i Venesa Sulejmanit \u2013 vajza e Shyrete Tahirit, avokueses dhe aktivistes s\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb t\u00eb mbijetuarve dhe familjar\u00ebve t\u00eb tyre \u2013 \u00ebsht\u00eb gjithashtu pjes\u00eb e ekspozit\u00ebs.<\/p>\n
\u201cDuhet t\u00eb jemi ata q\u00eb nuk fshihen nga vet\u00eb kujtesa q\u00eb i theu dikur, t\u00eb shihesh pavar\u00ebsisht stigm\u00ebs shoq\u00ebrore dhe kulturore q\u00eb kemi k\u00ebtu dhe madje edhe jasht\u00eb. Si mund t\u00eb ndalojm\u00eb s\u00eb heshturi ne f\u00ebmij\u00ebt dhe familjar\u00ebt q\u00eb ishin d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb akteve t\u00eb tilla t\u00eb tmerrshme gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb? Pik\u00ebrisht para syve tan\u00eb. Shoq\u00ebria nuk do t\u00eb ndalonte s\u00eb vepruari sikur syt\u00eb e tyre t\u00eb ishin t\u00eb pranish\u00ebm pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb moment q\u00eb ato akte u kryen\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb, syri nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm organ i shikimit, por edhe d\u00ebshmi e mbijetes\u00ebs. \u00c7do iris i ekspozuar mban n\u00eb vete nj\u00eb histori t\u00eb pashlyeshme t\u00eb luft\u00ebs, por edhe nj\u00eb akt rezistence ndaj heshtjes. \u201cSy m\u00eb sy\u201d nuk k\u00ebrkon keqardhje, por njohje, sfid\u00eb t\u00eb stigmatizimit n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ku shum\u00eb rr\u00ebfime kan\u00eb mbetur p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra t\u00eb mbyllura prapa heshtjes.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prishtin\u00eb 19 Qershor 2026 9:09 N\u00eb vend t\u00eb fotografive t\u00eb zakonshme, ekspozita e p\u00ebrkthen rr\u00ebfimin n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb vizuale. Syri b\u00ebhet pik\u00ebtakim mes t\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":53478,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-53477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture-sq"],"yoast_head":"\n