Prishtin\u00eb 23 Shkurt 2026 11:20<\/p>\n
PIK\u00cb me Veton Surroin: Bashk\u00ebbisedim me Dushan Janjiqin (1)
\nSurroi: N\u00eb “PIK\u00cb “, i ftuar \u00ebsht\u00eb Dushan Janjiq, themeluesi i Forumit p\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebnie Etnike, sociolog, aktivist i hersh\u00ebm, njeri q\u00eb i ka shqyrtuar k\u00ebto probleme edhe para shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb.N\u00ebse m\u00eb kujtohet mir\u00eb, ti mb\u00ebshtesje Komitetin Qendror ose Kryesin\u00eb e KQ t\u00eb LKJ-s\u00eb, p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet etnike.
\nMir\u00eb se vjen, Dushan.<\/p>\n
Janjiq: Mir\u00eb se t\u00eb gjej.<\/p>\n
Mb\u00ebshtete KOH\u00cbN. Ruaje t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.
\nGazetaria profesionale \u00ebsht\u00eb interes publik. Mb\u00ebshtetja juaj ndihmon q\u00eb ajo t\u00eb mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju. 1 euro e b\u00ebn dallimin.<\/p>\n
Surroi: Ne njihemi q\u00eb nga vitet 1989\/1990, kur m\u00eb ftove t\u00eb b\u00ebhesha pjes\u00eb e Forumit p\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebnie Etnike, n\u00eb mbledhjen themeluese…, kishte edhe t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb kishe ftuar… Fehmi Agani m\u00eb i famshmi mes nesh, Arb\u00ebn Xhaferi ishte gjithashtu me ne n\u00eb ato aktivitete themeluese, dhe ideja ishte q\u00eb, me largimin e komunizmit
\ndhe me fillimin e demokracis\u00eb, n\u00eb fillim t\u00eb nj\u00eb epoke, ta shqyrtonim m\u00ebnyr\u00ebn e zgjidhjes s\u00eb raporteve etnike.
\nJa ku jemi 36-37 vjet m\u00eb von\u00eb dhe ende nuk kemi ecur shum\u00eb p\u00ebrpara.<\/p>\n
Janjiq: Por \u00ebsht\u00eb e sigurt q\u00eb nuk ka m\u00eb komuniz\u00ebm.<\/p>\n
Surroi: Komunizmi jo… ende nuk e dim\u00eb…<\/p>\n
Janjiq: N\u00eb fakt, edhe ti je themelues. Por nism\u00ebtari ishte n\u00eb fakt Rudolf Rizman, kolegu yn\u00eb i mrekulluesh\u00ebm, sekretar i Gjykat\u00ebs s\u00eb Russellit dhe profesor privat i filozofis\u00eb i familjes Kennedy.
\nDhe ai kthehet nga Amerika, at\u00ebher\u00eb t\u00eb gjith\u00eb aeroplan\u00ebt uleshin n\u00eb Beograd, 28 linja vendase, erdhi dhe tha: Hajde ta krijojm\u00eb nj\u00eb OJQ. \u00c7ka \u00ebsht\u00eb kjo? Ai ma shpjegon dhe i them: Shkruaje propozimin si p\u00ebr Amerik\u00eb dhe ashtu do t\u00eb veprojm\u00eb. Por ishte edhe Zvonko Lerotiq…<\/p>\n
Surroi: Lerotiq ishte profesor n\u00eb Zagreb…<\/p>\n
Janjiq: …ai ishte n\u00eb Zagreb, n\u00eb Fakultetin e Filozofis\u00eb, por ne t\u00eb tre ishim e kishim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt q\u00eb shkruanim libra p\u00ebr kombin dhe nacionalizmin, dhe m\u00eb pas u shpall\u00ebm nacionalist\u00eb. Edhe pse un\u00eb, p\u00ebr shembull, punova n\u00eb KQ t\u00eb Serbis\u00eb, n\u00eb Komisionin p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie nacionale, dhe para k\u00ebsaj isha n\u00eb Qendr\u00ebn Marksiste, pastaj n\u00eb KQ t\u00eb LKJ-s\u00eb, kur ika nga Slobodani (Millosheviq) dhe pastaj shkova te (Ivan) Ra\u00e7ani p\u00ebr t\u2019iu b\u00ebr\u00eb shef kabineti, por prap\u00eb u mora me Kosov\u00ebn dhe at\u00eb konflikt etnik me p\u00eblqimin e Serbis\u00eb.<\/p>\n
Surroi: Dhe Ra\u00e7ani ishte pjes\u00eb e asaj udh\u00ebheqjeje…<\/p>\n
Janjiq: Ra\u00e7ani ishte i ngarkuar me Kosov\u00ebn.<\/p>\n
Surroi: … dhe p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike.<\/p>\n
Janjiq: Po, ky ishte nj\u00eb kombinim i mir\u00eb. Dhe natyrisht, ajo q\u00eb nuk dihet pjesa m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e pun\u00ebs q\u00eb b\u00ebm\u00eb, por nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb fare me Forumin, s\u2019po shpenzoj shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb, qe \u201cdetitoizimi\u201d.
\nIshte nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta p\u00ebrgatitur shoq\u00ebrin\u00eb, p\u00ebr t\u2019i hequr simbolet, etj., dhe p\u00ebr ta hapur ngadal\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn, q\u00eb ajo q\u00eb dikur quhej LK t\u00eb riorganizohej vet\u00eb dhe t\u00eb krijoheshin parti t\u00eb reja.
\nK\u00ebtu d\u00ebshtuam thell\u00ebsisht.<\/p>\n
Surroi: Edhe pse Ra\u00e7ani udh\u00ebhoqi rrug\u00ebn drejt socialdemokracis\u00eb n\u00eb Kroaci.<\/p>\n
Janjiq: Po. Ky ishte atje at\u00ebher\u00eb, dhe para k\u00ebsaj ishte n\u00eb Shkoll\u00ebn e Kumrovcit, por ideja rreth Forumit fillimisht ishte q\u00eb t\u00eb siguronim qasje te t\u00eb dh\u00ebnat ashtu q\u00eb kur t\u00eb merremi me nacionalizmin, t\u00eb mbrohemi pak si autor\u00eb dhe natyrisht pastaj t\u2019i kemi temat tona.
\nUn\u00eb kam at\u00eb dokumentacion dhe besoj se an\u00ebtari m\u00eb i ri ishte Ylber Hysa. Ai ishte m\u00eb i riu n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, pra edhe ai ishte dikur i ri, por ishin 158 vet\u00eb nga Amerika, Rusia, dhe ne nga ish-Jugosllavia…, t\u00eb huajt na than\u00eb nga Kosova i kishit t\u00eb gjith\u00eb pos Rugov\u00ebs, e u thash\u00eb un\u00eb, \u201cnuk deshi, se merret me let\u00ebrsi\u201d, pavar\u00ebsisht se kjo ishte v\u00ebrtet d\u00ebshira jon\u00eb.
\nPastaj, natyrisht, na u desh t\u00eb merreshim me probleme reale, d\u00ebshira ishte, si\u00e7 tha edhe ti, t\u00eb p\u00ebrgatiteshim vet\u00eb q\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet etnike t\u00eb merrnin trajta normale, demokratike t\u00eb zgjidhjes s\u00eb konflikteve.
\nNuk ishim t\u00eb interesuar ta shp\u00ebtonim Jugosllavin\u00eb, sa p\u00ebr sqarim, por ishim t\u00eb interesuar pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, p\u00ebr njohurin\u00eb se nacionalizmat, pra konfliktet etnike, jo ideologjit\u00eb, mund t\u00eb shkaktojn\u00eb luft\u00ebra.
\nAktivitetet tona t\u00eb para, natyrsh\u00ebm p\u00ebr ne, ishin t\u00eb lidhura p\u00ebr d\u00ebbimin e nx\u00ebn\u00ebsve dhe student\u00ebve shqiptar\u00eb nga institucionet arsimore nga Millosheviqi. Kjo ishte shenja e par\u00eb e qart\u00eb, s\u00eb paku p\u00ebr ne, se aty nis nj\u00eb di\u00e7ka
\nq\u00eb quhet segregacion, q\u00eb nis di\u00e7ka e keqe.
\nPunuam shum\u00eb, dhe do t\u00eb them vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb rast se u trajtuan tema t\u00eb ndryshme, se Forumi shkroi at\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb Bosnj\u00eb, i cili sh\u00ebrbeu… nj\u00eb “dokument politikash”, ne ishim t\u00eb par\u00ebt q\u00eb e b\u00ebm\u00eb, nuk e dinim si… e m\u00ebsuam nga amerikan\u00ebt se si t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb q\u00eb ndikon te politikan\u00ebt, dometh\u00ebn\u00eb rekomandime.Surroi: T\u00eb kthehemi te \u00e7\u00ebshtja themelore. \u00c7\u00ebshtja themelore q\u00eb u vendos menj\u00ebher\u00eb ishte…, m\u00eb 1990, m\u00eb telefonoi Ante Markovi\u0107, kur e nisi at\u00eb Aleanc\u00ebn p\u00ebr… si quhej aleanca e tij… “…e forcave reformiste”, un\u00eb po mbaja fjalim atje kur Shesheli m\u00eb gjuajti me nj\u00eb fotoaparat, q\u00eb ia \u00e7au kok\u00ebn Mirko Kova\u00e7it, dhe n\u00eb mbr\u00ebmje, diku pas mesnat\u00ebs, Ante Markovi\u0107 m\u00eb priti dhe m\u00eb pyeti, a vjen n\u00eb Aleanc\u00eb…? I them jo, se nuk mendoj se do t\u00eb funksionoj\u00eb.
\nEpo, \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb? I them: d\u00ebgjo, Jugosllavin\u00eb nuk do ta reformosh pa Kosov\u00ebn. Sepse Kosova \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e federat\u00ebs s\u00eb Jugosllavis\u00eb, kurse Milo\u0161evi\u0107i me anschluss i mori t\u00eb gjitha kompetencat, e ti nuk do t\u00eb mund ta kalosh as buxhetin, sepse s\u2019e ke vot\u00ebn e Kosov\u00ebs.
\nPo mir\u00eb, thot\u00eb ai, do ta zgjidh disi me reforma ekonomike. M\u00eb kan\u00eb mbetur nj\u00eb ose dy detaje. I them se nj\u00ebri nga detajet \u00ebsht\u00eb Kosova dhe detaji tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb Kosova. Pa Kosov\u00ebn, nuk do t\u00eb jesh n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebsh asgj\u00eb, dhe kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodhi.
\nJa ku jemi 36 vjet m\u00eb von\u00eb dhe problemi kryesor n\u00eb sigurin\u00eb e k\u00ebtij rajoni, e kemi edhe Bosnj\u00ebn, jan\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet midis Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n
Janjiq: Me Anten bashk\u00ebpunonim un\u00eb madje u futa ta shkruaj at\u00eb program, i cili m\u00eb von\u00eb, nga makineria e propagand\u00ebs s\u00eb Millosheviqit, u shpall plan sekret i CIA-s p\u00ebr ta rr\u00ebzuar Millosheviqin. Por objektivisht, mendoj se as Ante nuk e kuptoi koh\u00ebn kur zhvillohej kjo.
\nP\u00ebr sqarim shikuesit, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, ekzistonte nj\u00eb perceptim se Maqedonia ishte nj\u00eb moll\u00eb sherri dhe marr\u00ebdh\u00ebniet serbo-kroate ishin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmet. Por epoka e re nisi me bashkimin e Gjermanis\u00eb dhe kjo e paralajm\u00ebroi q\u00eb disa elemente t\u00eb raporteve kosovaro-serbe do jen\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.
\nS\u00eb pari, ta z\u00ebm\u00eb, jan\u00eb dallimet, edhe fetare, kur flasim p\u00ebr islamin dhe si shikohen gj\u00ebrat jasht\u00eb, por edhe dallimi, ta z\u00ebm\u00eb mes kolonializmit dhe imperializmit.
\nShp\u00ebrtheu si \u00e7lirim, dhe bashkimi i Gjermanis\u00eb, e cyti edhe pyetjen te t\u00eb gjith\u00eb:, “pse jo edhe ne”.
\nDhe kjo e cyti, mbi t\u00eb gjitha, n\u00eb Serbi dhe Kroaci…<\/p>\n
Surroi: Po kjo \u00e7\u00ebshtje \u00ebsht\u00eb e mo\u00e7me… q\u00eb nga Kongresi i Berlinit.<\/p>\n
Janjiq: Por u ringjall… t\u00eb gjitha ato dokumente t\u00eb Sheshelit… t\u00eb gjitha disa dokumente, nuk e di, para Jugosllavis\u00eb, pas Jugosllavis\u00eb, kur thua Kongresi i Berlinit, pastaj Orbani sot.<\/p>\n
Janjiq: Por Kosova ishte fillimi i kriz\u00ebs dhe p\u00ebrfundoi ashtu si\u00e7 p\u00ebrfundoi, nuk ishte lufta, se fokusi kryesor ishte ndarja e saj… koalicioni i interesave Tudjman-Milo\u0161evi\u0107 u formua shpejt, k\u00ebshtu q\u00eb kjo u la p\u00ebr m\u00eb von\u00eb.
\nDhe kjo “p\u00ebr m\u00eb von\u00eb”, jam duke punuar tash sepse isha \u201cinsajder\u201d, sinqerisht, kjo nuk ishte ajo q\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb Kosov\u00eb e donin.
\nSepse p\u00ebr shembull, n\u00ebse kujtojm\u00eb rezistenc\u00ebn e shqiptar\u00ebve, ajo u krahasua me intifad\u00ebn, ishte nj\u00eb rezistenc\u00eb paq\u00ebsore, e nj\u00ebjta gj\u00eb vlente edhe p\u00ebr Rugov\u00ebn dhe p\u00ebr at\u00eb l\u00ebvizje, por tashm\u00eb ajo ikje e Milo\u0161evi\u0107it nga problemet n\u00eb luft\u00eb u shnd\u00ebrrua, si\u00e7 e tha edhe ti, n\u00eb luft\u00eb e me t\u00eb gjith\u00eb NATO-n.
\nPra, po, ajo \u00e7\u00ebshtje e pazgjidhur, edhe \u00e7\u00ebshtja shqiptare, si \u00e7\u00ebshtje e ve\u00e7ant\u00eb, ku Kosova \u00ebsht\u00eb s\u00ebrish tem\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtja serbe, as q\u00eb mund t\u00eb zgjidhej as me ato modele si\u00e7 b\u00ebri Gjermania, sepse ato nuk ishin fuqi t\u00eb m\u00ebdha. Prandaj, etnia doli n\u00eb rend t\u00eb par\u00eb kurse Ante Markovi\u0107 mendoi naivisht, si Trumpi, se mund t\u00eb zgjidhej me normalizimin ekonomik.<\/p>\n
Surroi: Isha pjes\u00eb e atij rrethi njer\u00ebzish kur vendos\u00ebm p\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb transcendental, q\u00eb tashm\u00eb ka hyr\u00eb n\u00eb shekullin e 21-t\u00eb. Pat\u00ebm vendosur q\u00eb \u00e7\u00ebshtja shqiptare t\u00eb mos jet\u00eb etnocentrike, t\u00eb mos jet\u00eb e centralizuar, por t\u00eb jet\u00eb policentrike, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se \u00e7\u00ebshtja shqiptare ose populli shqiptar si i till\u00eb, nuk e ka nj\u00eb qend\u00ebr. Dhe ka qen\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr ne dhe e vendos\u00ebm at\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.
\nKy ishte vendimi i marr\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.
\nK\u00ebt\u00eb e fol\u00ebm m\u00eb pas me shqiptar\u00ebt e Maqedonis\u00eb, t\u00eb Malit t\u00eb Zi, nga Lugina… e Shqip\u00ebria.
\nSepse nga ana tjet\u00ebr kishim modelin etnocentrik t\u00eb Serbis\u00eb, q\u00eb i do krejt serb\u00ebt me nj\u00eb shtet, paradoksalisht, pas dy Jugosllavive ku t\u00eb gjith\u00eb serb\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb me nj\u00eb shtet.
\nVija ndar\u00ebse mes \u00e7\u00ebshtjeve shqiptare e serbe, policentrikes dhe monocentrikes\/etnocentrikes \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt ende vija ndar\u00ebse drejt zgjidhjes.<\/p>\n
Janjiq: Objektivisht, kjo \u00ebsht\u00eb formula, kur po kthehem te takimet edhe t\u00eb qarqeve nacionaliste, shqiptare, kur mbaheshin takime bashk\u00ebpunimi para se t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebhej Jugosllavia, niste parlamentarizmi n\u00eb Oh\u00ebr… Shqip\u00ebria ende nuk ishte lojtare aktive.
\nBesoj se kjo formul\u00eb i shp\u00ebtoi…
\nSurroi: Shqiptar\u00ebt\u2026<\/p>\n
Janjiq: Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt…, e krijoi nj\u00eb identitet t\u00eb ri q\u00eb ia mund\u00ebson mbijetes\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb globaliz\u00ebm, dhe k\u00ebshtu ta ruaj\u00eb gjuh\u00ebn, kultur\u00ebn dhe gj\u00ebra t\u00eb tjera… tani ka nuanca… kurr\u00eb nuk qen\u00eb kurr\u00eb Shqip\u00ebri e madhe, por ishte nj\u00eb Shqip\u00ebri natyrale, nj\u00eb Shqip\u00ebri gjuh\u00ebsore.
\nK\u00ebrkohej me themel e n\u00eb rastin konkret, mendoj se qe zgjidhje ndaj s\u00eb cil\u00ebs etnocentrizmat q\u00eb bazohen n\u00eb shtypje dhe korrupsion, par\u00e1, nuk kishin p\u00ebrgjigje.
\nTani po kthehem te \u00e7\u00ebshtja, ta z\u00ebm\u00eb, e organizimit t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie paralele.
\nSepse jo vet\u00ebm shqiptar\u00ebt mund ta mbanin at\u00eb. Pra, mendoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb moment shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe \u00e7ka v\u00ebrej prej k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb se ekziston qend\u00ebr botuese dhe k\u00ebrkimore shum\u00eb serioze n\u00eb Maqedoni, e cila disi, jo n\u00eb kuptimin e “revolucioneve me ngjyra” e lidh identitetin shqiptar me Turqin\u00eb… i p\u00ebrkthejn\u00eb ato libra n\u00eb arabisht,
\nata ndikojn\u00eb jo n\u00eb harmonizim, por n\u00eb pjekjen e t\u00eb gjitha atyre mosmarr\u00ebveshjeve mbi gjuh\u00ebn, let\u00ebrsin\u00eb, mosmarr\u00ebveshjet jopolitike.
\nPra mendoj se kjo \u00ebsht\u00eb formula q\u00eb ua mund\u00ebsoi shqiptar\u00ebve t\u00eb mbijetonin n\u00eb koh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira me nj\u00eb \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb. Dhe s\u00eb dyti, ishte nj\u00eb komb i ri me mosh\u00eb po flas tani p\u00ebr Kosov\u00ebn, dhe Maqedonin\u00eb, dhe natyrisht nj\u00eb komb q\u00eb u detyrua t\u00eb emigronte, dhe aty u shfaq nga diaspora… e k\u00ebtu Shqip\u00ebria b\u00ebhet shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, me ndryshime q\u00eb ndodh\u00ebn pas rr\u00ebmuj\u00ebs piramidale m\u00eb 1997, dhe me zhvillimin e p\u00ebrshpejtuar aty \u00ebsht\u00eb ai, pra besoj se kjo e mund\u00ebsoi.
\nPo t\u00eb ishte zgjedhur etnocentrizmi do ta kishit problemin q\u00eb ne e kemi tash. Kemi dy pjes\u00eb t\u00eb kombit: nj\u00ebra jetoi, si\u00e7 them, p\u00ebr 6 shekuj n\u00ebn Austro-Hungarin\u00eb… model gjerman… q\u00eb \u00ebsht\u00eb tema e doktoratur\u00ebs sime… identitetet komb\u00ebtare, dhe kjo pjesa tjet\u00ebr, ne q\u00eb jetuam n\u00ebn Turqi, nj\u00eb model i ngjash\u00ebm me organizimin tuaj, nuk funksionon. Thjesht!
\nSurroi: Nga Zemuni e andej…<\/p>\n
Janjiq: Nuk funksionon thjesht sepse disa flasin ijekavisht dhe tani po na detyrojn\u00eb t\u00eb flasim ekavisht, sapo e kan\u00eb zbuluar cirilik\u00ebn dhe na detyrojn\u00eb ta harrojm\u00eb shkrimin latin.
\nJan\u00eb konflikte t\u00eb brendshme q\u00eb supozoj se ekzistojn\u00eb midis udh\u00ebheq\u00ebsve shqiptar\u00eb rreth pretendimeve politike kur ata luhet me, “t\u00eb gjith\u00eb tok”, por objektivisht, n\u00eb at\u00eb situat\u00eb besoj q\u00eb kjo ishte marr\u00ebveshja m\u00eb e mir\u00eb, q\u00eb, absolutisht, udh\u00ebheqje q\u00eb e ka vendosur, e b\u00ebri me men\u00e7uri, sepse nuk ishte e mundur q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb b\u00ebheshin gjerman\u00eb\u2026 e serb\u00ebt kan\u00eb besuar se mund t\u00eb b\u00ebheshin gjerman\u00eb<\/p>\n
Surroi: A \u00ebsht\u00eb i mundur policentrizmi mes serb\u00ebsh?<\/p>\n
Janjiq: Zor… por her\u00eb do kur do t\u00eb ndodh\u00eb.
\nSi\u00e7 shihet nga kjo beteja q\u00eb Serbia t\u00eb organizohet si shtet rajonal. Kjo nuk ka pasur sukses. Tani, q\u00eb nga viti 2008, me ardhjen dhe ikjen e Malit t\u00eb Zi… kini kujdes, kur flasim p\u00ebr Serbin\u00eb, nuk flasim p\u00ebr republik\u00ebn. Po flasim p\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb u krijua kur t\u00eb gjith\u00eb ik\u00ebn n\u00eb vitin 2006 dhe 2008… i thon\u00eb Serbia Qendrore plus Vojvodina, pra ka m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr nj\u00ebfar\u00eb, le t\u00eb themi, multikulturalizmi dhe pluralizmi brendakomb\u00ebtar, kurse n\u00eb kuptimin politik, rrymat centraliste do t\u00eb sundojn\u00eb derisa t\u00eb hapet tregu, derisa t\u00eb vij\u00eb kapitalizmi i v\u00ebrtet\u00eb.
\nKapitaliz\u00ebm i v\u00ebrtet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb ky q\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb investime shtet\u00ebrore. Kjo \u00ebsht\u00eb \u00e7far\u00eb do t\u00eb pasoj\u00eb. Kjo tash q\u00eb po vjen, investimet masive, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, Greqin\u00eb, Bullgarin\u00eb, Rumanin\u00eb na shohin
\nsi nj\u00eb sfer\u00eb t\u00eb prioritetit t\u00eb investimeve amerikane n\u00eb energji, industrin\u00eb ushtarake… kjo \u00ebsht\u00eb!
\nSerbia nuk do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb rezistoj\u00eb, dhe pastaj ai centraliz\u00ebm do t\u00eb zhvendoset n\u00eb sfera… t\u00eb l\u00ebshoj\u00eb pe n\u00eb planin kulturor kurse politikisht mund t\u00eb kemi fraksione q\u00eb do t\u00eb avokojn\u00eb p\u00ebr \u201ct\u00eb gjith\u00eb serb\u00ebt n\u00ebn nj\u00eb kumbull\u201d.<\/p>\n
Surroi: \u201cT\u00eb gjith\u00eb serb\u00ebt n\u00ebn nj\u00eb kumbull\u201d i kan\u00eb realizuar disa projekte deri tash, nj\u00eb nga to ka qen\u00eb lufta natyrisht, me r\u00ebnien e Jugosllavis\u00eb.
\nPor sa i p\u00ebrket Kosov\u00ebs, dy kan\u00eb qen\u00eb projektet q\u00eb jan\u00eb nxjerr\u00eb me k\u00ebt\u00eb parull\u00eb: E para, ose cop\u00ebtimi i Kosov\u00ebs apo ricaktimi etnik i k\u00ebtyre vijave. E dyta ka qen\u00eb territorializimi etnik n\u00ebp\u00ebrmjet Asociacionit….
\nTi ishte kund\u00ebr t\u00eb dyja projekteve.<\/p>\n
Janjiq: Po, p\u00ebr arsyen shum\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb se ishte edhe i treti: \u201cn\u00ebse s\u2019mundemi ta marrim t\u00eb gjith\u00eb territorin,
\nta ndajm\u00eb te Ibri\u201d.
\nDje tash po flasim me matematik\u00eb etnike: nuk e zgjidh as problemin komb\u00ebtar serb, sepse shumica e serb\u00ebve jeton n\u00eb jug t\u00eb Ibrit… Gra\u00e7anica, e n\u00ebse betohesh n\u00eb kultur\u00eb, e n\u00eb Car Dushanin… un\u00eb e mbaj me krenari at\u00eb em\u00ebr e nuk jam mbret, dhe kam p\u00ebrvoj\u00eb familjare…
\nSurroi: Nga Peja\u2026<\/p>\n
Janjiq: … baba, gjyshi im ishte oficer i lart\u00eb, kolonel i xhandarm\u00ebris\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb rrezikshme. E kur thon\u00eb tash… at\u00ebher\u00eb kan\u00eb qen\u00eb ka\u00e7ak\u00ebt, e jo ata q\u00eb thon\u00eb se i kan\u00eb par\u00eb n\u00eb vitet e \u201990-a, dhe ato ishin koh\u00ebt kur, n\u00ebse respektoheshin rregullat, mund t\u00eb bashk\u00ebpunoje dhe t\u00eb mbeteshe t\u00eb jetoje edhe pse ishe xhandar, edhe pse ishe kolon, edhe pse t\u00eb jepej toka e dikujt tjet\u00ebr.
\nBesoj se n\u00eb korpusin politik serb \u00ebsht\u00eb ideja q\u00eb \u201cn\u00ebse nuk mund t\u2019i disiplinojm\u00eb\u201d, dhe Milo\u0161evi\u0107i donte shqiptar\u00ebt t\u2019i shnd\u00ebrronte n\u00eb njer\u00ebz t\u00eb rendit t\u00eb dyt\u00eb, e pasojat e k\u00ebsaj tash i paguan kombi serb, edhe krejt serb\u00ebt t\u2019i b\u00ebj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs nd\u00ebrmarrjesh, t\u00eb paguar, n\u00ebp\u00ebrmjet korrupsionit, d\u00ebbimit t\u00eb shqiptar\u00ebve nga puna… dhe e ka huqur
\nI pata folur: \u201cSlobo, po i shtyn t\u00eb p\u00ebrgatiten p\u00ebr kapitaliz\u00ebm, po i shtyn nga sektori privat, dhe kjo \u00ebsht\u00eb e ardhmja\u201d.
\nArsyet ishin shum\u00eb t\u00eb thjeshta sepse mbi baza t\u00eb etnis\u00eb, k\u00ebshtu e kuptoj un\u00eb dhe e kam bindje, nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtosh shtet. Shtetin e b\u00ebn shtet\u00ebsia por mund t\u00eb zhvillosh edhe shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb identitetit, kultur\u00ebs dhe gjuh\u00ebs edhe te serb\u00ebt. Disa malazez\u00eb m\u00eb pat\u00ebn th\u00ebn\u00eb: \u201cFaleminderit p\u00ebr ndihm\u00ebn q\u00eb na dha q\u00eb Mali i Zi t\u00eb b\u00ebhet i pavarur\u201d. N\u00eb shaka ua ktheva: “Sepse doja t\u00eb mos ju shihja m\u00eb n\u00eb Serbi, por ju po ktheheni\u201d. Asnj\u00eb nga problemet nuk mund t\u00eb zgjidhet me modelet e tyre.
\nProblemi i vet\u00ebm ishte riorganizimi i sinqert\u00eb i shoq\u00ebris\u00eb, ekonomis\u00eb, demokracis\u00eb, pluralizmit… jo! Autoritetet donin\u2026<\/p>\n
Surroi: Pse insistonin p\u00ebr ndarjen te Ibri dhe a \u00ebsht\u00eb ende opsion vendosja e kufirit tek Ibri?<\/p>\n
Janjiq: Kufijt\u00eb dhe ndarjet kufitare i shoh si dob\u00ebsi, por kjo \u00ebsht\u00eb kur beson se ke nj\u00eb shtet t\u00eb fort\u00eb… jo shtetnd\u00ebrtuese, por shtet n\u00eb t\u00eb cilin ti sundon.
\nE pse po b\u00ebhet kjo? Sepse krejt kjo q\u00eb e qeveris\u00eb Serbin\u00eb, e edhe Bosnj\u00ebn, besoj, nuk e di si \u00ebsht\u00eb te ju, pak m\u00eb ndryshe, p\u00ebr shkak t\u00eb diaspor\u00ebs, e ka edhe kapital q\u00eb nuk qarkulloi as n\u00eb guerile, as jasht\u00eb, \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb ndryshe, nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr krahasim, e gjitha ndodhi duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb shtet dhe luft\u00eb.
\nPo flas p\u00ebr struktur\u00ebn shoq\u00ebrore… ata nuk munden kaq leht\u00eb t\u00eb lirohen nga kjo, por me shkat\u00ebrrimin e ekonomis\u00eb sistemet e fundit n\u00eb industrin\u00eb e specializuar m\u00eb nuk funksionojn\u00eb nuk do t\u00eb mund ta b\u00ebj\u00eb as k\u00ebt\u00eb. Do t\u00eb mbetet, por do t\u00eb mbetet si nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e p\u00ebrjetshme.
\n\u00cbsht\u00eb centraliz\u00ebm i popujve q\u00eb kan\u00eb jetuar gjat\u00eb t\u00eb n\u00ebnshtruar, dhe s\u2019kan\u00eb gjetur p\u00ebrgjigje policentrike pra vazhdimisht synojn\u00eb bashkimin, e bashkimi \u00ebsht\u00eb dominim dhe mbi pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kombit edhe mbi t\u00eb tjer\u00ebt, pra, p\u00ebr t\u00eb mos e komplikuar edhe p\u00ebr shkak t\u00eb shikuesve besoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj p\u00ebrcaktuesi, q\u00eb p\u00ebr gjat\u00eb koh\u00eb Kosova do t\u00eb jet\u00eb pika ky\u00e7 e mitit serb, n\u00eb dy elemente: Dita e Sh\u00ebn Vidit dhe Kryqi i Nderit, e kur themi, p\u00ebr sqarim shikuesit k\u00ebta “n\u00ebn nj\u00eb kumbull” n\u00ebnkuptojm\u00eb \u0106osi\u0107in dhe nacionalist\u00ebt e atyre viteve, viteve ’70 dhe ’80,
\nkjo n\u00ebnkupton se miti q\u00eb u krijua n\u00eb Austro-Hungari, se Austria donte ta d\u00ebbonte Turqin\u00eb nga Kosova, pra Beteja e Kosov\u00ebs…
\nSurroi: Po ky \u00ebsht\u00eb Vuk Karagjiqi…<\/p>\n
Janjiq: Edhe n\u00ebp\u00ebrmjet tij, sepse paguante policia austriake, ka dokumente t\u00eb Filip Vishnjiqit, krejt vjershat ku, p\u00ebr shembull, shfaqen kalor\u00ebs serb\u00eb me uniforma t\u00eb bardha dhe kryqe t\u00eb kuqe, t\u00eb gjith\u00eb e dim\u00eb se ata jan\u00eb templar\u00eb… Juda shfaqet… midis ortodoks\u00ebve, nuk ka Jud\u00eb…
\nJuda \u00ebsht\u00eb pak i theksuar n\u00eb katoliciz\u00ebm… \u00ebsht\u00eb ai n\u00eb dark\u00eb, Vuk Brankoviq, nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi k\u00ebtu… \u00ebsht\u00eb af\u00ebr k\u00ebtu, shkon n\u00eb Gazimestan dhe sheh nj\u00eb monument dy ushtrit\u00eb e para q\u00eb ishin atje, ishin arnaute n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr turqve…., por ky mit do t\u00eb jetoj\u00eb gjat\u00eb dhe kjo \u00ebsht\u00eb tash kalaja e fundit. Territori nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb. Shfaqet si nj\u00eb mund\u00ebsi, por vet\u00ebm n\u00ebse ndodh\u00eb nj\u00eb grusht shteti dhe i gjith\u00eb Ballkani t\u00eb riorganizohet. Ja ku jan\u00eb pallavrat
\ne Dodikut edhe tani q\u00eb po shkat\u00ebrrohet, por mendoj se gjith\u00e7ka do t\u00eb jet\u00eb ndryshe, por do t\u00eb mbetet n\u00eb nj\u00eb form\u00eb tjet\u00ebr si nj\u00eb tipar i p\u00ebrhersh\u00ebm… nuk ka entitet komb\u00ebtar q\u00eb nuk ka traum\u00ebn e vet.
\nKosova \u00ebsht\u00eb traum\u00eb serioze, kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb i shkrova Millosheviqit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nj\u00eb frustrim dhe traum\u00eb
\nserioze e nacionalizmit serb.
\nDhe kur je i s\u00ebmur\u00eb, nuk mund ta mposht\u00ebsh s\u00ebmundjen vet\u00eb.<\/p>\n
Surroi: \u00c7ka nevojitet p\u00ebr ta integruar mitin serb, identitetin serb, historin\u00eb serbe n\u00eb Republik\u00ebn e Kosov\u00ebs?
\nJanjiq: Besoj se \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb miti t\u00eb mbetet mit. Dhe q\u00eb t\u00eb mos shnd\u00ebrrohet n\u00eb politik\u00eb, dhe e keni par\u00eb n\u00eb shembullin e List\u00ebs Serbe, q\u00eb thjesht jan\u00eb fjal\u00eb kot, k\u00ebtu po dramatizohet, po i referohen mitit, besimit dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr, dhe nuk po e zgjidh.
\nAskush nuk i ka penguar q\u00eb ta vendosin n\u00eb agjend\u00eb shembull, 3-4 vjet m\u00eb par\u00eb, Kisha Ortodokse Serbe, eparkia e k\u00ebtushme, propozoi nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb shk\u00eblqyer p\u00ebr statusin e KOS. \u00c7\u00ebshtja shkoi n\u00eb sinod. Asnj\u00eb politikan, madje as patriarku aktual, nuk e lejoi t\u00eb arrinte aty ku duhej, dometh\u00ebn\u00eb n\u00eb Qeveri dhe tryez\u00ebn e Brukselit.
\nDhe ky \u00ebsht\u00eb modeli ku ata bashk\u00ebpunuan me Vatikanin… e dim\u00eb q\u00eb Vatikani, p\u00ebrmes Sant Egidios dhe Casa Italia gjithashtu i ndihmoi shqiptar\u00ebt t\u00eb ktheheshin n\u00eb objekte shkollore, se kur nuk jan\u00eb n\u00ebp\u00ebr shkolla, jan\u00eb diku tjet\u00ebr.
\nVet\u00ebm ky shembull tregon se ky mit… dhe ta p\u00ebrfundoj me k\u00ebt\u00eb, m\u00eb i miri do t\u00eb m\u00eb kuptojn\u00eb, me p\u00ebrshkrimin q\u00eb e b\u00ebri Dante. Kur shpjegoi se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb nacionalizmi n\u00eb Itali, tha se \u00ebsht\u00eb ideologjia “prite qesen”. Kur dikush b\u00ebrtet \u201cItali!\u201d, kape qesen t\u00ebnde me dukate dhe ik.
\nTani kjo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb mit. Ky mit duhet t\u00eb dal\u00eb nga “prite qesen”, disa do ta besojn\u00eb, disa jo, rr\u00ebfimin p\u00ebr viktim\u00ebn, p\u00ebr origjin\u00ebn e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/p>\n
Surroi: Nga nj\u00ebra an\u00eb, jan\u00eb konceptet rreth ndarjes, “we are not bad guys” n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn nga ato periudha kur aty ishin Frederica Mogherini, me shoq\u00ebrin\u00eb… Grenelli, pastaj ishte Asociacioni… q\u00eb gjithashtu \u00ebsht\u00eb produkt i Brukselit.
\nTi po ofroje di\u00e7ka tjet\u00ebr. Ti ofroje nj\u00eb koncept tjet\u00ebr zgjidhjeje.<\/p>\n
Janjiq: Tani t\u00eb ta kujtoj Carnegie Coproration. At\u00ebher\u00eb ty ta dhan\u00eb rolin e serbit e mua t\u00eb shqiptarit. Rusi duhej t\u00eb ishte amerikan, Bob Haden ishte rus, e duheshim (debatuar) nga k\u00ebto pozita dhe gjet\u00ebm pika t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta.
\nMund t\u00eb ishte model.
\nDhe di\u00e7ka tjet\u00ebr ndodhi at\u00ebher\u00eb, bombardime nuk kishte ende…<\/p>\n
Surroi: P\u00ebr hir t\u00eb shikuesve, duhet th\u00ebn\u00eb se kjo ishte 1997-a, dhe aty ishin Vuk Drashkoviq, Vesna Peshiq…<\/p>\n
Janjiq: … t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit politik\u00eb nga pala shqiptare…<\/p>\n
Surroi: … Mark Krasniqi, Adem Dema\u00e7i…<\/p>\n
Janjiq: Millosheviqi duhej t\u00eb vinte, e di pse nuk erdhi, ma konfirmuan ekskluzivisht k\u00ebt\u00eb kur u kthyem.
\nAi model, n\u00eb at\u00eb \u00e7ast u arrit si zgjidhje: autonomi e lart\u00eb n\u00ebn nj\u00eb garanci nd\u00ebrkomb\u00ebtare, dhe “nd\u00ebrkomb\u00ebtar” n\u00ebnkuptonte Amerik\u00ebn.<\/p>\n
Surroi: E integruam edhe transicionin drejt statusit.<\/p>\n
Janjiq: Zgjidhja p\u00ebrfundimtare mbeti e hapur. Statusi u la t\u00eb jet\u00eb rezultat i procesit, e jo paragjykim.
\nPo \u00e7ka ndodhi?
\nNd\u00ebrmjet\u00ebsova midis Kasoffit, Milo\u0161evi\u0107it, Da\u00e7iqit, erdh\u00ebm edhe k\u00ebtu n\u00eb p\u00ebrgatitje, aty ku ishte selia, tani ka nj\u00eb restorant t\u00eb mir\u00eb, e LDK-s\u00eb… gomat, kur vije rrug\u00ebve t\u00eb at\u00ebhershme p\u00ebr n\u00eb Kosov\u00eb, nja pes\u00eb goma prisheshin…
\nShkova te \u2018vullkanizeri\u2019… m\u00eb kishte dh\u00ebn\u00eb detyr\u00eb Kasoffi t\u00eb merrja vesh cilin serb do ta preferonin shqiptar\u00ebt.
\nE pyes, pa e ditur se ishte udh\u00ebheq\u00ebs n\u00ebndege t\u00eb LDK-s\u00eb.
\nE pyes \u201ccilin serb e vler\u00ebsoni m\u00eb shum\u00eb\u201d. Ai m\u00eb thot\u00eb Zhik\u00ebn. E kush \u00ebsht\u00eb Zhika?
\nShefi i administrat\u00ebs tatimore p\u00ebr rajonin.
\nMe te mund t\u00eb merremi vesh.
\nPra, ky \u00ebsht\u00eb ai model jetese.
\nP\u00ebr t’iu kthyer \u00e7\u00ebshtjes, nuk ishte nj\u00eb shans naiv, sepse duhej t\u00eb mb\u00ebshtetej nga Madeleine Albright.
\nPritej q\u00eb n\u00ebse do t\u00eb kishte nj\u00eb rezultat t\u00eb suksessh\u00ebm, Madeleine Albright do t\u00eb na priste t\u00eb gjith\u00ebve, dhe Bill Clinton do t\u00eb priste Rugov\u00ebn dhe Slobodanin.
\nSlobodani em\u00ebroi nj\u00eb delegacion shum\u00eb t\u00eb fort\u00eb. Ai em\u00ebroi Milutinoviqin, Shainoviqin dhe pastaj at\u00eb
\nq\u00eb ishte at\u00ebher\u00eb n\u00eb New York, m\u00eb von\u00eb ministrin e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, Jovanoviqin.
\nPor Slobodani ma tha tekstualisht, dhe kjo thot\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta n\u00eb k\u00ebt\u00eb rr\u00ebfim “N\u00ebse e kuptoj se kam nj\u00eb problem me Kosov\u00ebn ose se opozita do ta p\u00ebrdor\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00eb rr\u00ebzuar nga pushteti, nuk do t\u00eb vij\u201d.
\nShkoj un\u00eb n\u00eb Pittsburgh dhe e p\u00ebrcjell porosin\u00eb Organizatori, Kasoff, telefonoi nj\u00eb her\u00eb dhe tha: udh\u00ebheqja e Serbis\u00eb nuk do t\u00eb vij\u00eb.
\nPse nuk do t\u00eb vijn\u00eb? Epo, nuk e di.
\nAlan, mos m\u00eb g\u00ebnje, diku keni ngat\u00ebrruar di\u00e7ka.
\nJo ne, por Zoran Gjingjiq, Vuk Drashkoviq dhe Vesna Peshiq, jan\u00eb marr\u00eb vesh dhe e takuan Madeleine Albrightin. Pra, para takimit… Zorani as nuk u shfaq.
\nKjo nuk s\u2019ishte thashetheme e brendshme, kjo vet\u00ebm thoshte se kjo luft\u00eb e brendshme p\u00ebr pushtet ishte megjithat\u00eb prioritet si p\u00ebr Millosheviqin ashtu edhe p\u00ebr opozit\u00ebn e at\u00ebhershme, sepse elita politike e Serbis\u00eb nuk ishte gati. E elita shqiptare po… M\u00eb kujtohen, Dema\u00e7i dhe Balkalli, p\u00ebr t\u00eb mos p\u00ebrmendur njeriun q\u00eb p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga idhujt e l\u00ebvizjes, Fehmi Aganin. Ky ishte nj\u00eb njeri q\u00eb n\u00eb situatat m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira gjente platforma p\u00ebr at\u00eb q\u00eb kishim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt,
\nKjo tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb e kaluara.
\nAt\u00ebher\u00eb u tha, ta p\u00ebrmend edhe k\u00ebt\u00eb, z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb para Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb, gj\u00eb q\u00eb na u p\u00ebrcoll dhe u p\u00ebrs\u00ebrit, mendoj se ishte Cyrus Vance, Cyrus ishte aty gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, e tha nj\u00eb fjali fantastike, kur e zbatuan at\u00eb trik fenomenal negociues, … k\u00ebt\u00eb ia them tash Vu\u00e7iqit, kjo t\u00eb pret, do t\u2019i p\u00ebrgatisin nja dy tri opsione, i nd\u00ebrrojn\u00eb rolet Vetoni e p\u00ebrgatit opsion serb e Du\u0161ani at\u00eb shqiptar, vjen votimi dhe n\u00eb fund, brenda tre sekondash.
\nThon\u00eb zot\u00ebrinj, kemi konferenc\u00eb p\u00ebr shtyp, si\u00e7 do t\u00eb thoshte Cyrus Vance, “gruaja ime e di ku jam”, e ju shikoni se \u00e7far\u00eb do t\u2019i thoni popullit tuaj dhe \u00e7ka keni b\u00ebr\u00eb.
\nMe gjith\u00eb tronditjen q\u00eb delegacioni nuk erdhi, n\u00eb at\u00eb gjysm\u00eb ore, u dakorduan ato kat\u00ebr pika.
\nAto kat\u00ebr pika konsiderohen sot, ai dokument si shembull. Ti n\u00eb fund nuk e b\u00ebre rishikimin dhe libri doli vet\u00ebm si imi, p\u00ebr p\u00ebrvoj\u00ebn. Por, nj\u00ebmend po studiohet si nj\u00eb mund\u00ebsi e humbur.
\nDhe ishte e nevojshme q\u00eb mos t\u00eb kishte luft\u00eb, dhe z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi tha: “p\u00ebr shkak t\u00eb mosparaqitjes s\u00eb tij, por edhe pse kemi njohuri se Millosheviqi po armatoset nga Bjellorusia dhe Rusia, Serbia do t\u00eb bombardohet, n\u00ebse kjo vazhdon\u201d.
\nIshte hera e par\u00eb q\u00eb p\u00ebrmendet…
\nSurroi: Nuk e di n\u00ebse \u00ebsht\u00eb folur p\u00ebr bombardimin n\u00eb form\u00eb eksplicite, por ishte\u2026<\/p>\n
Janjiq: Tha bombardime, dhe pastaj e quajt\u00ebn “nd\u00ebrhyrje”. Dhe kur un\u00eb dhe Albin Kurti ishim n\u00eb “d\u00ebgjimin publik”, ishte udh\u00ebtimi i tij i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar…<\/p>\n
Surroi: M\u00eb 1997 ose 1998?<\/p>\n
Janjiq: N\u00eb Kopenhag\u00eb… at\u00ebher\u00eb kur ndodhi masakra n\u00eb Prekaz, kjo ishte n\u00eb maj…<\/p>\n
Surroi: -1998-n.<\/p>\n
Janjiq: Me 3 maj. Pastaj ishte tashm\u00eb u p\u00ebrfshi edhe ky z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi, tashm\u00eb i kishin provat p\u00ebr ato arm\u00eb, dhe rr\u00ebfimin p\u00ebr ato S-300, q\u00eb nuk kishin ardhur krejt, k\u00ebshtu q\u00eb dua t\u00eb them se p\u00ebrpjekjet tona nuk e parandaluan luft\u00ebn…, por lufta e brendshme p\u00ebr pushtet, po flas tani p\u00ebr politik\u00ebn serbe dhe mendoj se edhe sot p\u00ebr ta \u00ebsht\u00eb m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi jo \u00e7ka do t\u00eb ndodh\u00eb kur t\u00eb largohet Vu\u00e7iqi, por \u00e7ka do t\u00eb marrin kur t\u00eb largohet Vu\u00e7iqi.<\/p>\n
Surroi: P\u00ebr t’u rikthyer edhe nj\u00ebher\u00eb. Ideja q\u00eb e ke dh\u00ebn\u00eb disa her\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb \u00e7\u00ebshtja serbe t\u00eb shqyrtohet p\u00ebrmes nj\u00eb qasjeje ndryshe n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ajo t\u00eb mos territorializohet, por t\u00eb jet\u00eb bashkimi i interesave komb\u00ebtare serbe n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Janjiq: Epo, po. S\u00eb pari, \u00ebsht\u00eb zor ta p\u00ebrcaktosh se \u00e7ka \u00ebsht\u00eb interes komb\u00ebtar, por n\u00ebse ai artikulim politik bazohet n\u00eb nevojat reale, at\u00ebher\u00eb do t\u2019ia q\u00ebllosh.
\nDhe ne s\u00eb pari b\u00ebm\u00eb at\u00eb hulumtim t\u00eb nevojave t\u00eb komunitetit serb.
\nN\u00eb biseda dhe anketa me njer\u00ebz, n\u00eb grupe fokusi, ne gjithashtu kuptuam, p\u00ebr shembull, se interes shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm qe arsimi
\nSurroi: Ky \u00ebsht\u00eb viti 2006\u2026<\/p>\n
Janjiq: Jo, jo, n\u00eb vitin 2003. Dhe ne b\u00ebm\u00eb di\u00e7ka tjet\u00ebr para vitit 1997, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, dhe nuk mund t\u00eb botohej askund… do ta publikojm\u00eb, n\u00ebse biem dakord.
\n\u00cbsht\u00eb “Anatomia e kriz\u00ebs jugosllave”, ku u pa se do t\u00eb ket\u00eb luft\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Ne hulumtuam identitetet, kush e identifikon veten si, pse serb\u00ebt kan\u00eb at\u00eb profil t\u00eb kombit serb.
\n\u00c7ka kemi zbuluar, objektivisht, \u00ebsht\u00eb q\u00eb komuniteti serb mund ta mbroj\u00eb m\u00eb s\u00eb miri veten n\u00ebse fiton autonomi minoritare, kulturore dhe vetadministrative…<\/p>\n
Surroi: Vet\u00ebqeverisjen\u2026<\/p>\n
Janjiq: Vet\u00ebqeverisje, termi i tash\u00ebm \u00ebsht\u00eb “vet\u00ebmenaxhim”. Ne e kemi b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb, me ndikimin e madh t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs hungareze n\u00eb Kroaci dhe Serbi.
\nT\u00eb lidhet \u00e7\u00ebshtja serbe me… do t\u00eb thot\u00eb se ajo ka dy pjes\u00eb dhe secil\u00ebn \u00e7\u00ebshtje.
\nVendimi i udh\u00ebheqjes intelektuale shqiptare n\u00eb fillim t\u00eb kriz\u00ebs ishte shum\u00eb i men\u00e7ur.
\nLidhja e decentralizimit me demokracin\u00eb dhe k\u00ebrkimi i nj\u00eb Asociacion… si nj\u00eb form\u00eb e territorializimit dhe ndarjes s\u00eb pushtetit nuk \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb<\/p>\n
Surroi: Vertikalisht\u2026<\/p>\n
Janjiq: Nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb luftosh p\u00ebr, le t\u00eb themi, decentralizim dhe ndikim t\u00eb fort\u00eb lokal.
\nNuk e besoj se je i vet\u00ebdijsh\u00ebm se sa shum\u00eb m\u00eb ke ndihmuar ndonj\u00ebher\u00eb, KOHA… Kur solla at\u00eb model q\u00eb b\u00ebra p\u00ebr Qeverin\u00eb e Serbis\u00eb, me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit, \u00c7oviq at\u00ebher\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsonte qeverin\u00eb, b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr decentralizim dhe demokratizim. Un\u00eb ia paraqita…, ti do ta dish m\u00eb mir\u00eb se un\u00eb, je m\u00eb i ri se si quhej gjermani, por mua m\u00eb kujtohet Minna J\u00e4rvenp\u00e4\u00e4.<\/p>\n
Surroi: Michael Steiner.<\/p>\n
Janjiq: E sjell un\u00eb… M\u00eb d\u00ebrgoi \u00c7oviqi, q\u00eb ta shqyrtojn\u00eb, sepse pala tjet\u00ebr, pra, UNMIKU.
\nKurse n\u00eb UNMIK k\u00ebt\u00eb e b\u00ebnte OSBE-ja, ajo duhej jepte mendimin p\u00ebr zgjidhjen e decentralizimit dhe pozicionin e komunitetit serb. Ia sjell Steinerit. Ne propozuam di\u00e7ka.
\nDhe pa e lexuar, ai e d\u00ebrgon Minna J\u00e4rvenp\u00e4\u00e4n, m\u00eb thot\u00eb e di k\u00ebt\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet \u00c7oviqit, e m\u00eb thot\u00eb problemi kryesor \u00ebsht\u00eb se nuk mund t\u00eb kaloj\u00eb se shqiptar\u00ebt nuk e duan.
\nDhe menduan se ishim marr\u00eb vesh, nuk besoj se Ylberi e b\u00ebnte pa e ditur ti.
\nDhe botohet nj\u00eb pjes\u00eb…
\nPra e kuptojm\u00eb se ekziston ky model. Dhe nisin t\u00eb deklarohem… mbaj mend nj\u00eb kryetar komune shqiptar, i Pej\u00ebs, thoshte k\u00ebt\u00eb e duam… k\u00ebt\u00eb q\u00eb e keni tash nj\u00eb komun\u00eb e fuqishme pastaj natyrisht pjes\u00ebmarrja, kurse kjo duhet organizuar si K\u00ebshill komb\u00ebtar serb sikurse q\u00eb \u00ebsht\u00eb ai shqiptar n\u00eb Serbi, e natyrisht edhe boshnjak.
\nPra, mund t\u00eb them sinqerisht, kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ne po mb\u00ebshtesnim, dhe tani lajmi \u00ebsht\u00eb se kur ishim n\u00eb Podgoric\u00eb nja dy muaj m\u00eb par\u00eb, me komisionarin…, ata dol\u00ebn me k\u00ebt\u00eb zgjidhje, p\u00ebr t\u00eb propozuar q\u00eb kur Kosova t\u00eb b\u00ebj\u00eb ndryshime kushtetuese, t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb legjislacion t\u00eb pakicave q\u00eb do t\u00eb harmonizohej me standardet e fqinj\u00ebve, Malit t\u00eb Zi, Kroacis\u00eb, Serbis\u00eb.
\nBosnja nuk mund ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb, \u00ebsht\u00eb m\u00eb ndryshe. Sikurse edhe Maqedonia. Nuk mund ta zbatosh k\u00ebt\u00eb model n\u00eb Maqedoni, sepse jan\u00eb dy grupe dominuese.
\nUn\u00eb them se jam pro k\u00ebsaj dhe jam i bindur se do t\u00eb ndodh\u00eb. Asociacioni… nuk mund t\u00eb realizohet, p\u00ebr iden\u00eb q\u00eb fshihej pas…, pankarta e List\u00ebs Serbe ishte: “votoni LS sot, nes\u00ebr nd\u00ebrtojm\u00eb”.
\nM\u00eb kujtohen ato pankarta n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Nj\u00eb arsye tjet\u00ebr pse nuk \u00ebsht\u00eb e mundur \u00ebsht\u00eb sepse demografia, si kategori e ndryshueshme, e ke kategori q\u00eb quhet “i banuar kryesisht nga serb\u00ebt”. N\u00eb p\u00ebrkthim fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb t\u00eb dokumentit, “e banuar me shumic\u00eb”, dhe kjo po ndryshon.
\nS\u00eb dyti, kur e ke k\u00ebt\u00eb, duhet t\u00eb p\u00ebrfshish p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb interesit shqiptar aty ku ata jan\u00eb pakic\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e lidhur me pushtetin ekzekutiv, t\u00eb jet\u00eb e pamundur, dhe \u00e7\u00ebshtja e ekologjis\u00eb, p\u00ebr shembull, t\u00eb mos jet\u00eb e lidhur me pushtetin ekzekutiv.
\nAjoi p\u00ebrket komunitetit. Mund t\u00eb jet\u00eb n\u00eb kompetenc\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit Komb\u00ebtar Serb, \u00e7far\u00eb do t\u00eb jet\u00eb lumi dhe pjesa tjet\u00ebr, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ata t\u00eb mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb komun\u00eb.
\n\u00cbsht\u00eb thjesht e nevojshme t\u00eb ndash mekanizmin e shtetit, duke marr\u00eb vendime ekzekutive, nga mekanizmi i konsultimit demokratik dhe ndikimit t\u00eb qytetar\u00ebve, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebto tipare etnike.
\nT\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb kok\u00ebn time, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se funksionon n\u00eb Kroaci, funksionon n\u00eb Hungari, malazez\u00ebt u premtuan shum\u00eb shqiptar\u00ebve, ata kishin nevoj\u00eb p\u00ebr vota p\u00ebr referendumin…<\/p>\n
Surroi: Jan\u00eb provuar tri gj\u00ebra: ndarja u provua dhe nuk funksionoi. U provua me Asociacionin…
\nN\u00eb fund, u provua me Radoj\u00e7iqin dhe nuk ka funksionuar.
\nKy proces vet\u00ebm \u00e7on n\u00eb zgjidhje m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija.<\/p>\n
Janjiq: N\u00eb fund do t\u00eb ndodh realiteti: do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb pak serb\u00eb n\u00eb num\u00ebr dhe institucionet do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta, dhe institucionet kulturore, mir\u00ebmbajtja e kishave, ruajtja e identitetit, nuk po flas n\u00eb kuptimin fetar, ato jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Shihet n\u00eb Shqip\u00ebri dhe kudo n\u00eb bot\u00eb.
\nPra do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb pak serb\u00eb. Do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb pak p\u00ebrdorues t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb drejtave, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se ndikimi i tyre n\u00eb autoritetet qendrore do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl. Prandaj, dihet se kush \u00ebsht\u00eb humb\u00ebs: populli, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast populli i p\u00ebrcaktimit komb\u00ebtar serb.
\nDhe kjo nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb vet\u00ebm q\u00ebllimi i sundimtarit… ajo q\u00eb Nenezi\u0107, nj\u00eb profesor i drejt\u00ebsis\u00eb e quan \u201cintegrimi i dhunsh\u00ebm i serb\u00ebve\u201d nga ana e Kurtit… ose di\u00e7ka e till\u00eb … nuk \u00ebsht\u00eb kjo, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm Kurti. \u00cbsht\u00eb domosdoshm\u00ebria e nj\u00eb procesi kur je n\u00eb at\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pushtetin ekzekutiv p\u00ebrmes kombit, dhe pastaj krijon nj\u00eb institucion paralel, e mbyll kombin n\u00eb etni, kjo nuk funksionon.
\nMbi etnin\u00eb, tashm\u00eb e tham\u00eb nuk nd\u00ebrtohet shteti, kjo vet\u00ebm e rr\u00ebnon… pra tash kur ka d\u00ebshtuar krejt kurse Asociacioni… mund t\u00eb realizohet vet\u00ebm brenda konceptit t\u00eb normalizimit t\u00eb Serbis\u00eb dhe t\u00eb Kosov\u00ebs, e normalizimi \u00ebsht\u00eb ajo p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn po flas, pra \u00e7far\u00eb ndodhi n\u00eb fund? Institucionet e mbetura nuk kan\u00eb shfryt\u00ebzues, tani jan\u00eb ve\u00e7 nd\u00ebrtesa, dhe marrja e nd\u00ebrtesave paralajm\u00ebron se disa funksione do t\u00eb shuhen.
\nShpresoj se ky nuk \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi i k\u00ebsaj qeverie, e besoj se \u00ebsht\u00eb propagand\u00eb politike legjitime.
\nSa do q\u00eb nuk m\u00eb p\u00eblqen, por legjitime, sepse thot\u00eb un\u00eb e vendosa sovranitetin n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin, njer\u00ebzit votojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb… dhe kjo \u00ebsht\u00eb shpresa ime, n\u00eb konsultime me njer\u00ebzit p\u00ebr administrat\u00ebn e re, se ky \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht koncepti i tyre, se ai proces duhet t\u00eb ndalet disi, ashtu q\u00eb t\u00eb arrihet disi nj\u00eb zgjidhje institucionale p\u00ebr statusin serb.
\nSurroi: Dhe tani \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt e nevojshme t\u00eb zgjidhet nj\u00eb paradoks, ndoshta disa paradokse, por paradoksi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb se askund n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, komunat nuk kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb kompetenca, dhe k\u00ebrkohen m\u00eb shum\u00eb
\nkompetenca sesa kan\u00eb komunat, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nuk jan\u00eb shfryt\u00ebzuar t\u00eb gjitha kompetencat ekzistuese.<\/p>\n
Janjiq: Kosova \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrjashtim k\u00ebtu.<\/p>\n
Surroi: Nj\u00eb diplomat m\u00eb pyeti se pse Asociacioni nuk ka kuptim, un\u00eb i thash\u00eb: d\u00ebgjo, para s\u00eb gjithash, komunat kan\u00eb t\u00eb gjitha kompetencat si t\u00eb tilla q\u00eb kan\u00eb… jo vet\u00ebm komunat serbe dhe ato shqiptare, t\u00eb gjitha komunat; dhe s\u00eb dyti, pse duhet t\u00eb ket\u00eb etnizim t\u00eb atyre sh\u00ebrbimeve, atyre sh\u00ebrbimeve komunale? Pse duhet t\u00eb kemi nj\u00eb kompani t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt sh\u00ebrbimesh p\u00ebr past\u00ebrti. Pse duhet t\u00eb kemi kompani pastrimi serbe p\u00ebr 10 komuna serbe,
\ncili \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi? \u00c7far\u00eb e lidh Leposaviqin me Sht\u00ebrpc\u00ebn, pse duhet t\u00eb kemi nj\u00eb kompani t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt q\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb pastrimin?<\/p>\n
Janjiq: Absolutisht e qart\u00eb, kjo nuk ishte ideja e decentralizimit. P\u00ebr mua, kryetari i komun\u00ebs \u00ebsht\u00eb Zot i vog\u00ebl. Pra, duhet ushtruar ndikim te zoti i vog\u00ebl dhe ke rastin p\u00ebr ta zgjedhur t\u00ebndin.
\nPra, kjo nuk ishte ideja…<\/p>\n
Surroi: Dhe t\u00eb k\u00ebrkosh buxhet…<\/p>\n
Janjiq: Po t\u00eb kishte qen\u00eb e sinqert\u00eb ideja p\u00ebr decentralizimin e pushtetit dhe demokratizimin si t\u00eb kombit serb ashtu edhe t\u00eb atij shqiptar, apo t\u00eb popullsis\u00eb, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb kishte qen\u00eb ndryshe…
\nKjo ishte ideja p\u00ebr ta prer\u00eb, p\u00ebr ta marr\u00eb pushtetin ekzekutiv n\u00eb em\u00ebr t\u00eb etnis\u00eb, dhe pastaj, si\u00e7 u p\u00ebrpoq Dodiku, dhe madje d\u00ebshtoi, edhe pse entiteti i Republika Srpska njihet nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht, nuk mundesh, un\u00eb gjithmon\u00eb e mbaj k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim, nuk mund ta lidh\u00ebsh mbajtjen e past\u00ebrtis\u00eb, prodhimin e barutit, me etnin\u00eb. Nuk mundet, thjesht nuk mundet. Ka qen\u00eb e mundur n\u00eb koh\u00eb fisesh dhe n\u00eb epok\u00ebn e disa shoq\u00ebrive t\u00eb mbyllura.
\nKjo nuk funksionoi as n\u00eb Itali, Italia mbahet nga qytetet, ose si\u00e7 tha Mazzini, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr mua t\u00eb iki te t\u00eb tjer\u00ebt. Kur e mundi ushtrin\u00eb dhe u p\u00ebrball me Pap\u00ebn, at\u00ebher\u00eb ai u integrua… doli jasht\u00eb dhe ky ishte veprimi i fundit pushtues..
\nEdhe ai si k\u00ebta serb\u00ebt e veriut q\u00eb pyesin \u201cku e kemi Piemontin\u201d, e kemi edhe ne pak k\u00ebt\u00eb tipar dhe pastaj tha: Eh, tani q\u00eb e kemi b\u00ebr\u00eb Italin\u00eb, duhet t\u00eb krijojm\u00eb italian\u00eb, urdh\u00ebroni m\u00ebsojeni gjuh\u00ebn!
\nKaq \u00ebsht\u00eb. Dhe ajo epok\u00eb ka kaluar, k\u00ebshtu q\u00eb thjesht, \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb pse e zgjodh\u00ebn k\u00ebt\u00eb?
\nUn\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebshilltarit ia kan\u00eb dor\u00ebzuar modelin Tomislav Nikoliit. Ky \u00ebsht\u00eb modeli q\u00eb edhe \u00c7oviqi e mbylli…
\nnuk e mbarova rr\u00ebfimin e m\u00ebhersh\u00ebm…
\nMora vesh se Steineri dhe \u00c7oviqi po p\u00ebrgatisnin ndarjen te Ibri, i ngjyrosi \u201csoliter\u00ebt\u201d dhe e bllokoi Kosov\u00ebn. Ai shpiku se ato duhet t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoheshin… se K\u00ebshilli i Evrop\u00ebs duhej b\u00ebr\u00eb propozimin p\u00ebr UNMIK-un, e propozimi i Kosov\u00ebs s\u2019mb\u00ebrriti kurr\u00eb, dhe \u00c7oviqi dhe Gjingjiqi nuk e lejuan thjesht Koshtunic\u00ebn q\u00eb ta informonte K\u00ebshillin e Sigurimit, se ne e kishim b\u00ebr\u00eb pjes\u00ebn ton\u00eb.
\nPo flas tani p\u00ebr faktet. Pra, ekziston ajo loj\u00eb, e cila gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur nga disa interesa… tani i takon Steinerit t\u00eb shpjegoj\u00eb, p\u00ebr shembull, se pse e bllokoi k\u00ebt\u00eb propozim specifik.
\nPieter Feith, i cili e dinte mir\u00eb… ai e p\u00ebrkrahu… Pra, OSBE-ja n\u00eb at\u00eb koh\u00eb e mb\u00ebshteti plot\u00ebsisht at\u00eb ide por thjesht nuk mundesh, n\u00ebse udh\u00ebheqja vendase pavar\u00ebsisht a serbe a shqiptare, nuk do mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb duan.. Po t\u00eb mos ishte KOHA, nuk do t\u00eb kishte ndodhur q\u00eb bile disa kryetar\u00eb komunash ta shihnin e t\u00eb
\nthoshin \u201ckjo na duhet\u201d.
\nU lutem k\u00ebtyre t\u00eb kuptojn\u00eb se fakti se s\u2019do t\u00eb ket\u00eb Asociacion… s\u2019do t\u00eb thot\u00eb se s\u2019kan\u00eb kryetar\u00eb komunash.
\nKini kujdes k\u00eb e zgjidhni p\u00ebr kryetar dhe luftoni p\u00ebr buxhetin p\u00ebrmes kanaleve institucionale.
\nE n\u00ebse keni buxhete paralele, fshihini ato.<\/p>\n
Surroi: Dushan, faleminderit p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb par\u00eb, sugjeroj q\u00eb t\u00eb ndalemi k\u00ebtu p\u00ebr t\u00eb kaluar n\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb flasim p\u00ebr rendin e ri bot\u00ebror ose p\u00ebrmbysjen e rendit aktual dhe ku ndodhemi ne si Kosov\u00eb, Serbi dhe Ballkan Per\u00ebndimor.<\/p>\n
Janjiq: Pavar\u00ebsisht se sa e re \u00ebsht\u00eb, kujtoj se e kemi d\u00ebgjuar shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb, un\u00eb dhe Rudi nga nj\u00eb njeri, s\u2019e di a vizionar apo mashtrues… nga Vladimir Dedijer.
\nDhe bashk\u00ebpunuam n\u00eb librin e tij “Ndarja e sferave t\u00eb interesit”.<\/p>\n
Surroi: Gj\u00eb q\u00eb po kthehet tani\u2026
\nJanjiq: Ishte epoka e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, i blloqeve. N\u00eb vitet ’90… blloku shp\u00ebrthen dhe mandej vjen nj\u00eb faz\u00eb e iluzionit, konfuzionit, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb zgjidhjeje q\u00eb Fukuyama e quajti “fundi i ideologjis\u00eb”, e nd\u00ebrkoh\u00eb ideologjit\u00eb shp\u00ebrthejn\u00eb. Nj\u00eb besim se do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb, e nuk dihej kush, n\u00ebse Amerika, Evropa…, n\u00eb \u00e7do rast Per\u00ebndimi, sundimtar i bot\u00ebs, i demokracis\u00eb kjo s\u2019kishte baz\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ishte politik\u00eb.
\nKjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb n\u00eb fakt filloi me r\u00ebnien e komunizmit, bashkimin e Gjermanis\u00eb dhe t\u00eb tjera… zgjimin e etnis\u00eb, dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb k\u00ebto forca jan\u00eb teknologjike, at\u00ebher\u00eb ata fol\u00ebn p\u00ebr kibernetik\u00eb, jo p\u00ebr digjitalen… kibernetik\u00eb dhe robotik\u00eb, e tash i kemi nj\u00ebmij\u00eb fjal\u00eb, q\u00eb tregon p\u00ebrparimin.
\nPra, sipas meje, mund t\u00eb themi se kjo epok\u00eb i jep fund asaj ideje t\u00eb vjet\u00ebr… jo ideje, por trendi, q\u00eb sferat m\u00eb nuk do t\u00eb ndahen nga arm\u00ebt, anijet spanjolle, pushtuesit, ushtrit\u00eb…, por p\u00ebrmes ekonomis\u00eb, dijes dhe teknologjis\u00eb. Duhet t\u00eb them se n\u00eb vitin 1989 botova nj\u00eb tekst n\u00eb Danimark\u00eb dhe pastaj i gjeta ca harta q\u00eb ishin n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb harta t\u00eb CIA-s p\u00ebr analiz\u00eb…
\nDhe jan\u00eb botuar n\u00eb mediume t\u00eb Kroacis\u00eb, por jo n\u00eb Serbi, nuk lejohej. Harta thot\u00eb: Evropa n\u00eb vitin 2020 nj\u00eb nga versionet, dhe aty nuk ka Jugosllavi.
\nBotuar n\u00eb vitin 1989, lufta nuk ka filluar ende, por thot\u00eb Serbia dhe Vojvodina. Nuk ka Kosov\u00eb. Kosova \u00ebsht\u00eb atje, Maqedonia \u00ebsht\u00eb atje, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb, dhe n\u00eb fakt krejt k\u00ebto e b\u00ebjn\u00eb, si\u00e7 thon\u00eb, Federat\u00ebn Ballkanase-Turke, kurse BE-ja \u00ebsht\u00eb Bashkimi i Federatave Rajonale. Ka di\u00e7ka k\u00ebtu.
\nTash nuk kemi turq, kemi grek\u00eb, q\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrleshen, dhe kemi rumun\u00eb, dhe tash s\u2019po flas at\u00eb q\u00eb imagjinoj, \u00ebsht\u00eb thjesht e shkruar n\u00eb deklarat\u00ebn e takimit t\u00eb fundit, gjerman\u00ebt gjithmon\u00eb kan\u00eb di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb shkurtuar… t\u00eb takimit t\u00eb ministrave t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor dhe BE-s\u00eb, pika 6 thot\u00eb se do t\u00eb ket\u00eb bashk\u00ebpunim ve\u00e7an\u00ebrisht me Bullgarin\u00eb dhe Greqin\u00eb n\u00eb projektet e zhvillimit. Rumania \u00ebsht\u00eb, natyrisht, nj\u00eb zon\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb me interes amerikan, duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb lloj Polonie p\u00ebr ne, nj\u00eb qend\u00ebr e re rajonale.
\nPra, n\u00eb Evrop\u00eb, un\u00eb e shoh absolutisht at\u00eb trend q\u00eb mund t\u00eb dallohej… nuk e di n\u00ebse ke qen\u00eb edhe ti
\nn\u00eb at\u00eb ceremoni, me rastin e pajtimit… ishte cirk… i Polonis\u00eb dhe Gjermanis\u00eb. Garton Ash kryesoi
\ndhe evropian\u00ebt, kryeministra, p\u00ebrfaq\u00ebsues… mbanin fjalime: “\u00ebsht\u00eb shum\u00eb mir\u00eb tani q\u00eb po bashkohemi, do t\u00eb jemi nj\u00eb treg i vet\u00ebm dhe do t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb arrijm\u00eb leht\u00ebsisht Rusin\u00eb dhe t\u00eb kemi burime energjie”, dhe pastaj polak\u00ebt dol\u00ebn, “tani q\u00eb po bashkohemi, duhet t’i arrijm\u00eb francez\u00ebt m\u00eb leht\u00eb… dhe Timothy Garton Ash, i cili kryeson, thot\u00eb: “Njer\u00ebz, un\u00eb i kuptova t\u00eb gjitha. Shikoni nj\u00ebri-tjetrin n\u00eb shpin\u00eb dhe mendoni p\u00ebr luft\u00ebrat”.
\nPra, dua t\u00eb them se po ndodh ndarja e sferave t\u00eb interesit, se n\u00eb ato sfera interesi ne do t\u00eb jemi p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb, nuk mund t’i ikim nj\u00ebri-tjetrit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prishtin\u00eb 23 Shkurt 2026 11:20 PIK\u00cb me Veton Surroin: Bashk\u00ebbisedim me Dushan Janjiqin (1) Surroi: N\u00eb “PIK\u00cb “, i ftuar \u00ebsht\u00eb Dushan Janjiq, themeluesi i<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34175,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-34174","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politike-sq"],"yoast_head":"\n