Prishtin\u00eb 12 shtator 2026 11:03<\/p>\n
Procesi i p\u00ebrballjes me trash\u00ebgimin\u00eb e luft\u00ebs s\u00eb viteve \u201990 n\u00eb Ballkan mbetet i ngarkuar dhe i pazgjidhur, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Si\u00e7 thekson historiania Dubravka Stojanoviq, p\u00ebrkeq\u00ebsimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve rajonale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasoj\u00eb e mbijetes\u00ebs s\u00eb elitave t\u00eb viteve \u201990 n\u00eb pushtet, t\u00eb cilat p\u00ebrdorin traum\u00ebn dhe konfliktin si mjet p\u00ebr t\u00eb ruajtur ndikimin politik dhe ekonomik.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Radio Kosov\u00ebn ajo thot\u00eb se kjo b\u00ebn q\u00eb procesi i pajtimit t\u00eb ngec\u00eb, nd\u00ebrsa t\u00eb rinjt\u00eb mbeten t\u00eb mb\u00ebrthyer nga narrativ\u00ebt nacionalist\u00eb dhe diskursi politik q\u00eb mohon realitetin historik. Megjithat\u00eb, Stojanoviq thot\u00eb se shpresa p\u00ebr nj\u00eb ndryshim q\u00ebndron te shoq\u00ebria civile, universitetet, artist\u00ebt dhe l\u00ebvizjet studentore, t\u00eb cil\u00ebt punojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar dialog dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballur t\u00eb kaluar\u00ebn p\u00ebrmes edukimit, artit dhe projekteve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Edhe pse qeverit\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb nga konflikti, p\u00ebrfshirja e qytetar\u00ebve dhe tregimet personale t\u00eb viktimave mund t\u00eb hapin rrug\u00ebn drejt nj\u00eb pajtimi t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n
Intervistoi: Berian\u00eb Mustafa\/Radio Kosova<\/p>\n
Radio Kosova: Si e shihni nivelin aktual t\u00eb p\u00ebrballjes me trash\u00ebgimin\u00eb e luft\u00ebs s\u00eb viteve \u201990 n\u00eb rajon, ve\u00e7an\u00ebrisht kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet t\u00eb gjitha shteteve t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 ndoshta Sllovenis\u00eb, me kalimin e koh\u00ebs po p\u00ebrkeq\u00ebsohen, dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb mendojm\u00eb. Nj\u00eb nga arsyet kryesore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb se n\u00eb shumic\u00ebn e k\u00ebtyre shteteve jan\u00eb n\u00eb pushtet t\u00eb nj\u00ebjtit njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb udh\u00ebhequr luft\u00ebrat e viteve \u201990 ose ata q\u00eb i kan\u00eb nisur k\u00ebto luft\u00ebra. Dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se, fal\u00eb k\u00ebtyre luft\u00ebrave, ata vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb n\u00eb pushtet, p.sh. p\u00ebr sa i p\u00ebrket Kroacis\u00eb, Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs dhe Serbis\u00eb. 30 vjet pas p\u00ebrfundimit t\u00eb k\u00ebtyre luft\u00ebrave, ata jan\u00eb ende n\u00eb pushtet dhe pjes\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, nd\u00ebr t\u00eb tjera, sepse p\u00ebrdorin traum\u00ebn e luft\u00ebrave p\u00ebr t\u00eb vazhduar t\u00eb marrin p\u00ebrqindje t\u00eb larta votash nga popullsia.<\/p>\n
Duket qart\u00eb se procesi i pajtimit nuk ka shkuar mir\u00eb, por nuk ka shkuar mir\u00eb kryesisht sepse asnj\u00eb qeveri nuk ka pasur interes q\u00eb ta p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb at\u00eb. P\u00ebrkundrazi, t\u00eb gjitha qeverit\u00eb kan\u00eb pasur interes ta thellojn\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt, sepse kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb shoq\u00ebria t\u00eb lidhet emocionalisht me pushtetin, t\u00eb mbahet n\u00eb frik\u00eb, t\u00eb mbahet n\u00ebn bindje, dhe t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnohet vazhdimisht me konflikte t\u00eb reja, duke e b\u00ebr\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria t\u00eb mbetet e lidhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dhe t\u00eb mos mund t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb.<\/p>\n
Dhe kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb interes t\u00eb nj\u00eb numri t\u00eb madh qeverish n\u00eb shtetet e ish-Jugosllavis\u00eb, kryesisht n\u00eb Serbi, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye marr\u00ebdh\u00ebniet nuk p\u00ebrmir\u00ebsohen n\u00eb kuptimin e qet\u00ebsimit, por p\u00ebrkundrazi, p\u00ebrkeq\u00ebsohen.Radio Kosova: Si e shihni nivelin aktual t\u00eb p\u00ebrballjes me trash\u00ebgimin\u00eb e luft\u00ebs s\u00eb viteve \u201990 n\u00eb rajon, ve\u00e7an\u00ebrisht kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet t\u00eb gjitha shteteve t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 ndoshta Sllovenis\u00eb, me kalimin e koh\u00ebs po p\u00ebrkeq\u00ebsohen, dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb mendojm\u00eb. Nj\u00eb nga arsyet kryesore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb se n\u00eb shumic\u00ebn e k\u00ebtyre shteteve jan\u00eb n\u00eb pushtet t\u00eb nj\u00ebjtit njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb udh\u00ebhequr luft\u00ebrat e viteve \u201990 ose ata q\u00eb i kan\u00eb nisur k\u00ebto luft\u00ebra. Dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se, fal\u00eb k\u00ebtyre luft\u00ebrave, ata vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb n\u00eb pushtet, p.sh. p\u00ebr sa i p\u00ebrket Kroacis\u00eb, Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs dhe Serbis\u00eb. 30 vjet pas p\u00ebrfundimit t\u00eb k\u00ebtyre luft\u00ebrave, ata jan\u00eb ende n\u00eb pushtet dhe pjes\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, nd\u00ebr t\u00eb tjera, sepse p\u00ebrdorin traum\u00ebn e luft\u00ebrave p\u00ebr t\u00eb vazhduar t\u00eb marrin p\u00ebrqindje t\u00eb larta votash nga popullsia.<\/p>\n
Duket qart\u00eb se procesi i pajtimit nuk ka shkuar mir\u00eb, por nuk ka shkuar mir\u00eb kryesisht sepse asnj\u00eb qeveri nuk ka pasur interes q\u00eb ta p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb at\u00eb. P\u00ebrkundrazi, t\u00eb gjitha qeverit\u00eb kan\u00eb pasur interes ta thellojn\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt, sepse kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb shoq\u00ebria t\u00eb lidhet emocionalisht me pushtetin, t\u00eb mbahet n\u00eb frik\u00eb, t\u00eb mbahet n\u00ebn bindje, dhe t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnohet vazhdimisht me konflikte t\u00eb reja, duke e b\u00ebr\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria t\u00eb mbetet e lidhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dhe t\u00eb mos mund t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb.<\/p>\n
Dhe kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb interes t\u00eb nj\u00eb numri t\u00eb madh qeverish n\u00eb shtetet e ish-Jugosllavis\u00eb, kryesisht n\u00eb Serbi, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye marr\u00ebdh\u00ebniet nuk p\u00ebrmir\u00ebsohen n\u00eb kuptimin e qet\u00ebsimit, por p\u00ebrkundrazi, p\u00ebrkeq\u00ebsohen.<\/p>\n
Radio Kosova: “Cilat jan\u00eb, sipas mendimit tuaj, pengesat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr njohjen dhe kuptimin e ngjarjeve t\u00eb viteve \u201990 nga t\u00eb dyja pal\u00ebt?”<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Shum\u00ebkush ka interes q\u00eb kjo t\u00eb mos shkoj\u00eb kurr\u00eb drejt nj\u00eb p\u00ebrballjeje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Pra, si\u00e7 e p\u00ebrmenda, elit\u00eb politike q\u00eb pothuajse nuk jan\u00eb ndryshuar fare n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve. Pra, ata kan\u00eb interes t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb q\u00eb t\u00eb mos flitet p\u00ebr k\u00ebto luft\u00ebra dhe q\u00eb ata t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb sundojn\u00eb mbi at\u00eb traum\u00eb. Por ka edhe shum\u00eb interesa financiare dhe ekonomike, sepse n\u00eb shumic\u00ebn e k\u00ebtyre vendeve k\u00ebto elita financiare jan\u00eb krijuar fal\u00eb luft\u00ebs. K\u00ebshtu q\u00eb ata gjithashtu nuk kan\u00eb interes t\u00eb trajtohet kjo \u00e7\u00ebshtje. Pastaj ka shum\u00eb qarqe intelektuale, ata q\u00eb krijuan nacionalizmin dhe q\u00eb hartuan programet e luft\u00ebs. K\u00ebshtu q\u00eb mund t\u00eb ecim p\u00ebrmes shtresave t\u00eb ndryshme t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb ose at\u00eb q\u00eb historiani gjerman p\u00ebr rastin gjerman, Fritz Fischer, e ka quajtur “aleanc\u00eb elitash”. Pra, k\u00ebto elita thjesht nuk kan\u00eb interes q\u00eb k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje t\u00eb hapen, dhe pastaj ka edhe grupe t\u00eb gjera t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb megjithat\u00eb ndiejn\u00eb n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e tyre, sepse kan\u00eb votuar p\u00ebr programet e luft\u00ebs n\u00eb shum\u00eb zgjedhje. Pra, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj, t\u00eb themi, “konspiracioni i heshtjes”. Dometh\u00ebn\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtres\u00eb shum\u00eb e vog\u00ebl e atyre q\u00eb duan p\u00ebrballje dhe q\u00eb n\u00eb p\u00ebrballje shohin daljen e vetme p\u00ebr t\u00eb ardhmen.Radio Kosova: Dhe si e shihni marr\u00ebdh\u00ebnien midis Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces t\u00eb njohur si pajtimi tranzicional. Pse nuk mund t\u00eb shkoj\u00eb p\u00ebrpara, apo, n\u00eb fakt, a nuk duam apo nuk mund ta \u00e7ojm\u00eb m\u00eb tej k\u00ebt\u00eb proces?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Un\u00eb nuk mund t\u00eb flas p\u00ebr Kosov\u00ebn, sepse nuk e njoh mjaftuesh\u00ebm situat\u00ebn. Mund t\u00eb flas p\u00ebr Serbin\u00eb, e cila jo vet\u00ebm q\u00eb q\u00ebndron n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin program q\u00eb ka pasur q\u00eb nga vitet tet\u00ebdhjet\u00eb, pra nj\u00eb mospranim t\u00eb madh t\u00eb realitetit n\u00eb Kosov\u00eb dhe mospranim t\u00eb interesave t\u00eb shumic\u00ebs shqiptare dhe t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb, por gj\u00ebrat p\u00ebrkeq\u00ebsohen gjat\u00eb qeverisjes s\u00eb Vu\u00e7iqit. Pra, Vu\u00e7iq n\u00eb fakt ka transferuar t\u00eb gjitha luft\u00ebrat e viteve \u201990 vet\u00ebm duke folur p\u00ebr viktimat serbe. Dhe, n\u00eb fakt, ka dy ngjarje ky\u00e7e q\u00eb Vu\u00e7iq ka nxjerr\u00eb nga t\u00eb gjitha ato luft\u00ebra: \u00ebsht\u00eb ‘Oluja’ n\u00eb Kroaci nga viti 1995 dhe beteja n\u00eb Koshare. K\u00ebto jan\u00eb ngjarje p\u00ebr t\u00eb cilat jan\u00eb xhiruar filma, p\u00ebr t\u00eb cilat kemi seriale televizive, kemi dit\u00eb p\u00ebrkujtimore, kemi heronj dhe kemi viktima. Pra, qeveria e Vu\u00e7iqit ka zgjedhur q\u00eb nga gjith\u00e7ka q\u00eb ka ndodhur dhe nga e gjith\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia e Serbis\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb merret seriozisht, t\u00eb nxjerr\u00eb vet\u00ebm dy ngjarje ku serb\u00ebt jan\u00eb viktima. Nga kjo shihet se nuk ka asnj\u00eb interes q\u00eb t\u00eb diskutohet p\u00ebr Kosov\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb racionale dhe q\u00eb t\u00eb shihet ku ndodhemi realisht.<\/p>\n
Radio Kosova: A besoni se ekzistojn\u00eb dallime n\u00eb perceptimin e s\u00eb kaluar\u00ebs midis brezave, e sidomos gjeneratave t\u00eb reja n\u00eb Serbi dhe n\u00eb Kosov\u00eb?”<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Po e them p\u00ebrs\u00ebri, nuk e njoh mjaftuesh\u00ebm situat\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb, por kam frik\u00eb se te t\u00eb rinjt\u00eb situata \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, dhe k\u00ebt\u00eb e tregojn\u00eb disa studime, sepse duhet t\u00eb kemi parasysh se t\u00eb rinjt\u00eb e sot\u00ebm jan\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e atyre q\u00eb ishin t\u00eb rinj n\u00eb vitet \u201990. Pra, prind\u00ebrit e tyre tashm\u00eb ishin n\u00ebn propagand\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb Millosheviqit dhe ishte e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohej q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre do t\u00eb shkonin n\u00eb nj\u00eb drejtim tjet\u00ebr, p\u00ebrkundrazi. K\u00ebshtu q\u00eb mendoj se, kryesisht kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn, por edhe p\u00ebr Kroacin\u00eb, t\u00eb rinjt\u00eb jan\u00eb n\u00ebn ndikim shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb propagandistik t\u00eb nacionalizmit dhe q\u00eb ata jan\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht m\u00eb konservator\u00eb dhe m\u00eb tradicional\u00eb madje edhe se prind\u00ebrit e tyre, e jo m\u00eb se gjenerata e koh\u00ebs s\u00eb socializmit. Ata jan\u00eb gjithashtu shum\u00eb t\u00eb l\u00ebn\u00eb pas n\u00eb arsimim, pra niveli i tyre i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i dijes \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt se ai q\u00eb ishte m\u00eb par\u00eb. K\u00ebto jan\u00eb t\u00eb gjitha rrethana shum\u00eb t\u00eb k\u00ebqija p\u00ebr nj\u00eb diskutim mbi nj\u00eb bashk\u00ebpunim t\u00eb ardhsh\u00ebm.”<\/p>\n
Radio Kosova: N\u00eb \u00e7far\u00eb m\u00ebnyre narrativ\u00ebt historik\u00eb dhe diskursi publik ndikojn\u00eb n\u00eb procesin e pajtimit nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Ata ndikojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb thelb\u00ebsore, sigurisht, kjo \u00ebsht\u00eb gjuha e shtetit, p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu, por p\u00ebrs\u00ebri, jo vet\u00ebm Vu\u00e7iq, por edhe shum\u00eb intelektual\u00eb, shum\u00eb persona me ndikim kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin q\u00ebndrim, kryesisht ndaj Kosov\u00ebs, nj\u00eb diskurs q\u00eb mohon plot\u00ebsisht realitetin n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs, k\u00ebshtu q\u00eb pothuajse nuk mund t\u00eb flitet fare p\u00ebr realitetin. Ata vazhdojn\u00eb t\u00eb flasin p\u00ebr Kosov\u00ebn si nj\u00eb krahin\u00eb autonome, sikur asgj\u00eb nuk ka ndodhur nd\u00ebrkoh\u00eb, dhe kjo ndikon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike te t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt. Marr\u00ebdh\u00ebnia me Kroacin\u00eb ose me Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr disa, sepse ato dikur kan\u00eb qen\u00eb republika t\u00eb ve\u00e7anta dhe sepse q\u00eb p\u00ebr 30 vjet n\u00eb shum\u00eb nivele, nga let\u00ebrsia, filmi ose shum\u00eb veprimtari t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, organizata studentore dhe t\u00eb tjera, \u00ebsht\u00eb punuar seriozisht p\u00ebr afrimin e tyre. Ka festivale filmi, festivale letrare, pra shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta jan\u00eb realizuar gjat\u00eb 30 viteve t\u00eb fundit. Kjo nuk ekziston midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs, midis Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs, p\u00ebrve\u00e7 festivalit ‘Mir Dita \u2013 Dobardit’. Ne nuk kemi shum\u00eb, nuk kemi asnj\u00eb ngjarje publike ku t\u00eb ndikoj\u00eb publiku me nj\u00eb diskurs tjet\u00ebr.”<\/p>\n
Radio Kosova: Dhe pse mendoni se kjo ndodh nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb? A \u00ebsht\u00eb kjo p\u00ebr shkak t\u00eb dallimeve gjuh\u00ebsore, apo sepse, si\u00e7 that\u00eb edhe ju, Serbia ende e sheh Kosov\u00ebn si pjes\u00eb t\u00eb saj? Apo \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shkak, ndoshta, t\u00eb Bosnj\u00ebs dhe Kroacis\u00eb, ku, p\u00ebr shembull, gjuha \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb a m\u00eb pak e nj\u00ebjt\u00eb?Dubravka Stojanoviq: Gjuha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lidhje e r\u00ebnd\u00ebsishme, por edhe nj\u00eb penges\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb rastin e Kosov\u00ebs, sepse, ja, edhe ne n\u00eb Muzeun e viteve \u201990, p\u00ebr shembull, kur organizojm\u00eb seminare p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs ose p\u00ebr m\u00ebsues historie, gjithmon\u00eb ka problem me Kosov\u00ebn p\u00ebr shkak se k\u00ebta m\u00ebsues q\u00eb flasin gjuh\u00ebn serbo-kroato-boshnjake-malazeze nd\u00ebrveprojn\u00eb mes tyre dhe flasin n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gjuh\u00eb, dhe n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre kjo i izolon automatikisht, n\u00ebse kemi pjes\u00ebmarr\u00ebs nga Kosova. Ose kjo ndodh m\u00eb tep\u00ebr te t\u00eb rinjt\u00eb, sepse natyrisht \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb e gjith\u00eb konferenca apo bashk\u00ebbisedimi pas saj t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb anglisht p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrfshir\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsit nga Kosova. Pra, kjo sigurisht \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem, por nuk \u00ebsht\u00eb problemi kryesor. Problemi kryesor \u00ebsht\u00eb se Serbia kurr\u00eb nuk ka pranuar as si arrit\u00ebm te bombardimi i NATO-s n\u00eb vitin 1999, \u00e7far\u00eb ka ndodhur para tij dhe n\u00eb vendet e tjera t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb vitin 1998. As nuk ka pranuar gjith\u00e7ka q\u00eb ka ndodhur m\u00eb pas n\u00eb planin nd\u00ebrkomb\u00ebtar midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs pas vitit 1999. Pra, k\u00ebtu realiteti refuzohet plot\u00ebsisht dhe kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt \u00e7\u00ebshtja m\u00eb traumatike, e cila pothuajse nuk diskutohet fare.<\/p>\n
Radio Kosova: Pra, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm gjuha, por edhe ndikimi politik n\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Ndikimi politik, natyrisht, \u00ebsht\u00eb n\u00eb vend t\u00eb par\u00eb, por gjithashtu \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur gjat\u00eb nj\u00eb kohe shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, pra m\u00eb shum\u00eb se 40 vjet, t\u00eb pakt\u00ebn q\u00eb nga viti 1981, ku \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur nj\u00eb diskurs shum\u00eb i fuqish\u00ebm nacionalist q\u00eb kurr\u00eb nuk ka pranuar as q\u00eb shqiptar\u00ebt jan\u00eb shumic\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, e jo m\u00eb t\u00eb pranonte pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Pra, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mohueshm\u00ebri totale e realitetit.<\/p>\n
Radio Kosova: \u00c7far\u00eb ndryshimesh n\u00eb libra shkollor\u00eb ose debate publike e konsideroni ky\u00e7e p\u00ebr nd\u00ebrtimin e besimit t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Ndryshimet e v\u00ebrteta nuk do t\u00eb ndodhin deri sa t\u00eb mos ndodh\u00eb nj\u00eb ndryshim i politik\u00ebs shtet\u00ebrore. Pra, vet\u00ebm politika shtet\u00ebrore \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb, shpresojm\u00eb, n\u00eb t\u00eb ardhmen do t\u00eb mund t\u00eb krijoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ndryshme. Megjithat\u00eb, p\u00ebr shembull, n\u00eb nivelin me Kroacin\u00eb ose me Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn, shoq\u00ebria civile, artist\u00ebt, aktivist\u00ebt e ndrysh\u00ebm dhe intelektual\u00ebt kan\u00eb punuar dekada me radh\u00eb, pra q\u00eb nga fundi i luft\u00ebs \u2013 p\u00ebr 30 vjet, dhe kan\u00eb punuar edhe gjat\u00eb luft\u00ebs \u2013 n\u00eb shum\u00eb nivele q\u00eb lidhnin, p\u00ebr shembull, k\u00ebto tri shtete, Zagreb, Sarajev\u00eb, Beograd. Pra, \u00ebsht\u00eb punuar edhe n\u00eb qarqet artistike, jan\u00eb zhvilluar seminare p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs, seminare p\u00ebr student\u00eb, pra \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb dhe jan\u00eb p\u00ebrgatitur marr\u00ebdh\u00ebnie alternative jasht\u00eb politikave shtet\u00ebrore, me iden\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kaluan p\u00ebrmes k\u00ebtyre p\u00ebrvojave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb fund do t\u00eb ndikojn\u00eb dhe do t\u2019i b\u00ebjn\u00eb shtetet t\u00eb ndryshojn\u00eb politikat e tyre. Kjo ka ndodhur shum\u00eb m\u00eb pak midis Kosov\u00ebs dhe Beogradit, midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto arsye q\u00eb kemi p\u00ebrmendur, dhe p\u00ebr pasoj\u00eb, presioni mbi autoritetet shtet\u00ebrore \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt.<\/p>\n
Radio Kosova: A besoni se nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb ket\u00eb pajtim nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb dhe nd\u00ebrmjet shqiptar\u00ebve dhe serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb s\u00eb pari, pastaj nd\u00ebrmjet shqiptar\u00ebve dhe serb\u00ebve n\u00eb Serbi, n\u00ebse gjendet rruga?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Un\u00eb nuk di n\u00ebse besoj n\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe n\u00ebse dua t\u00eb besoj, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht nuk e di si mund t\u00eb ecim t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrpara n\u00ebse kjo nuk ndodh. Sepse n\u00ebse kjo nuk ndodh, ne jetojm\u00eb t\u00eb bllokuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Ne jetojm\u00eb t\u00eb bllokuar n\u00eb konflikt. Dhe ky konflikt, qoft\u00eb lufta, dhuna, t\u00eb gjitha ato q\u00eb kan\u00eb ndodhur, ose thjesht konflikti verbal, \u00ebsht\u00eb mese i mjaftuesh\u00ebm; pa dal\u00eb nga ky lloj armiq\u00ebsie, duke par\u00eb tjetrin si armik, ne as nuk e shohim t\u00eb tashmen ton\u00eb, e l\u00ebre pastaj t\u00eb ardhmen. Shum\u00eb njer\u00ebz thon\u00eb: ‘Oh, pse po largohen t\u00eb gjith\u00eb nga k\u00ebtu, pse ka kaq shum\u00eb emigrim?’ Sepse \u00ebsht\u00eb i madh sepse njer\u00ebzit nuk kan\u00eb koncept p\u00ebr t\u00eb ardhmen. Dhe nuk mund t\u00eb mendosh p\u00ebr t\u00eb ardhmen nd\u00ebrsa jeton i lidhur n\u00eb konflikt, i cili n\u00eb fakt ka p\u00ebrfunduar shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. Kjo duhet t\u00eb pranohet dhe duhet t\u00eb ecet p\u00ebrpara.<\/p>\n
Radio Kosova: A mendoni se n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Serbia e p\u00ebrdor popullsin\u00eb serbe n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr at\u00eb q\u00eb un\u00eb do ta quaja politik\u00eb nacionaliste, pra p\u00ebr politik\u00ebn e p\u00ebrditshme?Dubravka Stojanoviq: Mendoj se \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr serb\u00ebt n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, sepse kurr\u00eb nuk u \u00ebsht\u00eb lejuar t\u00eb ndihen si qytetar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs dhe sepse ata n\u00eb fakt p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb thelluar konfliktin me Kosov\u00ebn. Pra, ata gjenden n\u00ebn presione t\u00eb r\u00ebnda, dhe kjo shihet qart\u00eb, mjafton t\u00eb ndjekim zgjedhjet. N\u00eb disa zgjedhje u urdh\u00ebrohet t\u00eb bojkotojn\u00eb, n\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb votojn\u00eb p\u00ebr List\u00ebn Serbe. Pra, shihet sa shum\u00eb k\u00ebta njer\u00ebz n\u00eb fakt nuk kan\u00eb liri zgjedhjeje. Kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb ne po ndjekim edhe p\u00ebrmes situat\u00ebs n\u00eb universitetin n\u00eb Mitrovic\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs. Pavar\u00ebsisht sa e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne n\u00eb universitete n\u00eb Serbi, gjat\u00eb vitit t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb e pa krahasueshme sa e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit n\u00eb universitetin e Mitrovic\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Pra, ata jan\u00eb n\u00ebn presione t\u00eb paimagjinueshme, si nga politikan\u00ebt lokal\u00eb, ashtu edhe nga ata n\u00eb Beograd. K\u00ebshtu q\u00eb mendoj se komuniteti serb n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00ebfish n\u00ebn presion dhe se situata \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet jasht\u00ebzakonisht e v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n
Radio Kosova: A besoni se institucionet n\u00eb Kosov\u00eb b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb, ose mjaftuesh\u00ebm, q\u00eb serb\u00ebt t\u00eb ndihen t\u00eb integruar n\u00eb institucionet e Kosov\u00ebs?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Un\u00eb nuk kam t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb gjykuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, por ajo q\u00eb mund t\u00eb shoh nga ana e politik\u00ebs serbe, dhe q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb mund ta shohin, \u00ebsht\u00eb se ata n\u00eb fakt jan\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb veprojn\u00eb, sipas mendimit tim, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb irracionale p\u00ebr interesat e tyre. Kjo shihet kur l\u00ebshuan institucionet dhe pastaj u kthyen p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb institucionet e Kosov\u00ebs. Pra, k\u00ebto jan\u00eb direktiva nga Beogradi q\u00eb, sipas mendimit tim, jan\u00eb shum\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me interesat e serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Radio Kosova: Cili \u00ebsht\u00eb roli i iniciativave nd\u00ebr-rajonale n\u00eb forcimin e dialogut nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Epo, sigurisht q\u00eb nuk ka mjaftuesh\u00ebm dhe nuk ekziston n\u00eb at\u00eb shkall\u00eb si\u00e7 kemi punuar ne me Kroacin\u00eb, Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn apo Malin e Zi. Pra, kjo ka ekzistuar vazhdimisht atje; ka pasur projekte nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe ende ka, dhe \u00ebsht\u00eb punuar shum\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet. Por me Kosov\u00ebn kjo nuk ka ndodhur kurr\u00eb p\u00ebr shum\u00eb arsye, dhe duhet t\u00eb them se ne, kur hap\u00ebm Muzeun e viteve \u201990 n\u00eb qershor n\u00eb Beograd, bashk\u00ebpunimi yn\u00eb me koleg\u00ebt nga Kosova \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i dob\u00ebt. P\u00ebr shembull, ne kurr\u00eb nuk kemi marr\u00eb as fotot nga Kosova, nd\u00ebrsa kemi marr\u00eb nga vitet \u201990, dhe kemi marr\u00eb dhjet\u00ebra email-e ku ata refuzojn\u00eb bashk\u00ebpunimin, duke th\u00ebn\u00eb se nuk e din\u00eb, aktualisht nuk mundin sepse kan\u00eb shum\u00eb pun\u00eb ose jan\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, ose thjesht nuk duan t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me Beogradin. Pra, ka probleme t\u00eb dukshme nga disa an\u00eb, nuk e di sakt\u00ebsisht se p\u00ebr \u00e7far\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb, por ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull konkret p\u00ebr t\u00eb cilin m\u00eb vjen shum\u00eb keq.Radio Kosova: Si e shihni perspektiv\u00ebn e projekteve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta ose bashk\u00ebpunimeve akademike n\u00eb procesin e pajtimit, edhe pse deri tash nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb nuk ka pasur di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Ashtu si\u00e7 kam menduar n\u00eb vitet tet\u00ebdhjet\u00eb se zgjidhja e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Kosov\u00ebs ishte vet\u00ebm brenda Jugosllavis\u00eb, pra gjith\u00eb Jugosllavis\u00eb, po k\u00ebshtu tani mendoj se \u00e7\u00ebshtja e Kosov\u00ebs nuk duhet t\u00eb shihet vet\u00ebm n\u00eb nivelin Beograd-Prishtin\u00eb, Serbi-Kosov\u00eb, por midis t\u00eb gjitha ish-republikave t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb, sepse ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i t\u00ebr\u00eb q\u00eb ka \u00e7uar te luft\u00ebrat dhe te gjith\u00e7ka q\u00eb ndodhi n\u00eb vitet \u201990. Dhe mendoj se duhet t\u00eb shihet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Natyrisht, marr\u00ebdh\u00ebnia Beograd-Prishtin\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe ka pesh\u00ebn dhe historin\u00eb e vet, por kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb Jugosllavis\u00eb, dhe sigurisht q\u00eb do t\u2019i b\u00ebnte m\u00eb t\u00eb lehta bisedat p\u00ebr Beogradin dhe Prishtin\u00ebn \u2013 tani flas p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb civile, p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, p\u00ebr artist\u00ebt \u2013 n\u00ebse ata do t\u00eb bashk\u00ebpunonin n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n
Radio Kosova: \u00c7far\u00eb hapash, sipas mendimit tuaj, duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin qeverit\u00eb dhe shoq\u00ebria civile n\u00eb Beograd dhe Prishtin\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrparuar procesin e pajtimit?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: P\u00ebr qeverit\u00eb nuk po flas fare, si\u00e7 thash\u00eb n\u00eb fillim, sepse p\u00ebr ta konflikti \u00ebsht\u00eb interes, ato jan\u00eb nacionaliste dhe jetojn\u00eb nga konflikti. Por, p\u00ebr shembull, ajo q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb ne n\u00eb nivelin e Zagrebit, Sarajev\u00ebs dhe Beogradit, ka funksionuar n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet. Pra, seminare p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit e shkollave fillore, m\u00ebsues, shkolla t\u00eb mesme, student\u00eb \u2013 kjo, sipas mendimit tim, ka dh\u00ebn\u00eb rezultatet m\u00eb t\u00eb mira, edhe pse nuk jan\u00eb numra shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, sepse nuk mund t\u00eb p\u00ebrfshish mij\u00ebra njer\u00ebz p\u00ebrmes seminareve, por \u00ebsht\u00eb mjaftuesh\u00ebm q\u00eb disa mij\u00ebra t\u00eb kalojn\u00eb p\u00ebrmes tyre dhe pastaj t\u00eb transmetojn\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e tyre dhe t\u00eb lidhin njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebrtej k\u00ebsaj, puna vazhdon. Tani kemi let\u00ebrsin\u00eb serioze q\u00eb p\u00ebrballet me gjith\u00e7ka q\u00eb ka ndodhur, ka filma shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb, shfaqje teatrale, dhe shihet se publiku d\u00ebshiron ta shoh\u00eb k\u00ebt\u00eb. P\u00ebr shembull, n\u00eb Muzeun e viteve \u201990, t\u00eb p\u00ebrmendur disa her\u00eb, tani kemi tryeza t\u00eb p\u00ebrhershme dhe ato jan\u00eb plot me njer\u00ebz q\u00eb vijn\u00eb, dhe jan\u00eb njer\u00ebz q\u00eb ne nuk i njohim fare. Pra, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grup i vog\u00ebl entuziast\u00ebsh, por nj\u00eb num\u00ebr serioz i vizitor\u00ebve t\u00eb rinj, t\u00eb cil\u00ebt, si\u00e7 thash\u00eb, nuk i njohim fare, por kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb diskutojn\u00eb p\u00ebr k\u00ebto tema, t\u00eb vijn\u00eb, t\u00eb shohin filma; ka nj\u00eb num\u00ebr serioz njer\u00ebzish dhe besoj se edhe l\u00ebvizja studentore \u00ebsht\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera, rezultat i pun\u00ebs shum\u00ebvje\u00e7are. Fatkeq\u00ebsisht, kjo nuk ekziston me Kosov\u00ebn.<\/p>\n
Radio Kosova: Pse nuk keni bashk\u00ebpunim?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Pra, po them, sigurisht, gjuha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye \u2013 nj\u00eb penges\u00eb e thjesht\u00eb, por \u00ebsht\u00eb penges\u00eb. S\u00eb dyti, ne q\u00eb nga fillimi, q\u00eb nga koha e luft\u00ebs, kemi pasur partner\u00eb me t\u00eb cil\u00ebt kemi punuar n\u00eb Kroaci dhe n\u00eb Bosnj\u00eb. Pra, q\u00eb nga lufta kemi punuar s\u00eb bashku. Me Kosov\u00ebn nuk e kemi pasur k\u00ebt\u00eb. Kishin disa organizata, si Fondi p\u00ebr t\u00eb Drejtat Humanitare, sigurisht. Por nuk ka qen\u00eb aq masiv sa n\u00eb rastet e tjera. A \u00ebsht\u00eb kjo pasoj\u00eb e p\u00ebrvoj\u00ebs nga Jugosllavia, ku thjesht njer\u00ebzit nga Kosova nuk njiheshin mjaftuesh\u00ebm me njer\u00ebzit nga republikat e tjera, nuk kishte mjaft bashk\u00ebpunim si\u00e7 kishte n\u00eb Jugosllavi, dhe pastaj kjo trash\u00ebgohej menj\u00ebher\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs, duke krijuar besim, dhe ky besim m\u00eb pas p\u00ebrparonte. Pra, me Kosov\u00ebn nuk ka pasur nj\u00eb lloj vazhdim\u00ebsie t\u00eb till\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrprerje e madhe dhe p\u00ebr pasoj\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh njer\u00ebz q\u00eb duan t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me Beogradin. Si\u00e7 thash\u00eb, ne kemi pasur nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb shum\u00eb t\u00eb keqe dhe pothuajse t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kemi kontaktuar na kan\u00eb refuzuar. Pra, ka disa probleme p\u00ebr t\u00eb cilat nuk di shum\u00eb, por nga p\u00ebrvoja mund ta konfirmoj k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n
Radio Kosova: Sa ka r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb p\u00ebrvojat dhe tregimet e viktimave t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb diskutimet publike p\u00ebr konfliktet e s\u00eb kaluar\u00ebs?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Kjo \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore, por gjithsesi nuk duhet Dubravka Stojanoviq: Kjo \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore, por gjithsesi nuk duhet t\u00eb bazohemi vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb diskurs viktimizimi dhe t\u00eb flasim vet\u00ebm p\u00ebr veten dhe viktimat tona, sepse, si\u00e7 kemi th\u00ebn\u00eb m\u00eb par\u00eb, kjo na fikson n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Kjo pastaj b\u00ebhet nj\u00eb lloj takse traumatike q\u00eb nuk t\u00eb lejon t\u00eb dal\u00ebsh prej saj. P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb shembull, Muzeu i viteve \u201990, p\u00ebr t\u00eb cilin kam folur shum\u00eb her\u00eb. Ne aty k\u00ebrkojm\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb re p\u00ebr luft\u00ebrat e viteve \u201990 dhe p\u00ebrpiqemi q\u00eb p\u00ebrmes shum\u00eb tregimeve personale q\u00eb i paraqesim vizitor\u00ebve tan\u00eb, ata t\u00eb p\u00ebrballen me at\u00eb se si e p\u00ebrjetuan njer\u00ebzit e zakonsh\u00ebm k\u00ebto konflikte. Sepse \u00ebsht\u00eb treguar se shifrat q\u00eb ne i dim\u00eb sot \u2013 numri i viktimave, sa zgjat\u00ebn disa rrethime, sa zgjat\u00ebn bombardimet, sa f\u00ebmij\u00eb u vran\u00eb, etj. \u2013 k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna nuk funksionojn\u00eb. Askush nuk u prek nga nj\u00eb num\u00ebr. Por kur rr\u00ebfehet historia e nj\u00eb f\u00ebmije, historia e nj\u00eb familjeje, e nj\u00eb individi, e nj\u00eb gruaje, at\u00ebher\u00eb kjo arrin te njer\u00ebzit dhe duket se kjo \u00ebsht\u00eb tani m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb.<\/p>\n
Radio Kosova: Pse mendoni se Serbia nuk respekton marr\u00ebveshjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, apo p\u00ebrse heziton t\u2019i zbatoj\u00eb ato sidomos p\u00ebr sa u p\u00ebrket atyre t\u00eb hapjes s\u00eb varreza masive dhe personave t\u00eb zhdukur?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Kjo ndodhi n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2000, kur ndodhi ndryshimi i qeveris\u00eb dhe kur Zoran Gjingjiq ishte kryeminist\u00ebr. At\u00ebher\u00eb k\u00ebto informacione u b\u00ebn\u00eb publike: varreza masive n\u00eb Batajnic\u00eb dhe dy kamion\u00eb q\u00eb u hodh\u00ebn n\u00eb Danub dhe n\u00eb Liqenin Pero\u00e7. Kjo u b\u00eb publike at\u00ebher\u00eb, ishte lajm n\u00eb lajmet e mbr\u00ebmjes, u diskutua, publiku ishte i shokuar. Megjithat\u00eb, pas vrasjes s\u00eb Gjingjiqit, kjo u mbulua shum\u00eb shpejt; kjo \u00ebsht\u00eb sigurisht nj\u00eb nga arsyet pse ai u vra. Pra, m\u00eb pas nuk u hulumtua m\u00eb tej. Por shikoni, p\u00ebr shembull, rastin e v\u00ebllez\u00ebrve Byty\u00e7i, t\u00eb cil\u00ebt u vran\u00eb, dihet se u vran\u00eb n\u00eb territorin e Serbis\u00eb nga pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb policis\u00eb, pavar\u00ebsisht presionit t\u00eb madh nga Shtetet e Bashkuara, ku ata ishin qytetar\u00eb. Procesi gjyq\u00ebsor p\u00ebr vrasjen e tyre kurr\u00eb nuk u nis. Pra, \u00ebsht\u00eb punuar shum\u00eb p\u00ebr ta mbuluar k\u00ebt\u00eb, pik\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb ruajtur narrativin e vet si viktim\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb mos treguar kurr\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr.<\/p>\n
Radio Kosova: Pra, ju ende mendoni se politika luan me njer\u00ebzit ose me emocionet dhe tregimet e atyre q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb viktima?<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Absolutisht, politika \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ka p\u00ebrcaktuar q\u00ebndrimin kundrejt ngjarjeve dhe kundrejt viktimave, ka zgjedhur vetveten si viktim\u00ebn e vetme, nuk flet kurr\u00eb p\u00ebr tjetrin, nuk flet p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e vet, dhe kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb n\u00eb interesin e shumic\u00ebs s\u00eb elitave.<\/p>\n
Radio Kosova: A mendoni se iniciativat e p\u00ebrbashk\u00ebta p\u00ebr p\u00ebrballjen me t\u00eb kaluar\u00ebn mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb krijimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb n\u00eb perspektiv\u00eb afatgjat\u00eb?”<\/p>\n
Dubravka Stojanoviq: Po, si\u00e7 thash\u00eb m\u00eb par\u00eb, konflikti \u00ebsht\u00eb n\u00eb interes t\u00eb qeverive nacionaliste. Dhe p\u00ebr sa koh\u00eb qeverit\u00eb jan\u00eb nacionaliste, ato do ta thellojn\u00eb konfliktin, ato jetojn\u00eb nga konflikti. Ajo q\u00eb na mbetet neve tani, sidomos n\u00eb Serbi, \u00ebsht\u00eb pyetja se si t\u00eb arrihet nj\u00eb ndryshim qeverie n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore. Student\u00ebt, universitetet, drejt\u00ebsia, artist\u00ebt \u2013 t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb n\u00eb rezistenc\u00eb tashm\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit, dhe t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrpiqemi q\u00eb t\u00eb arrijm\u00eb zgjedhjet si mjetin e vet\u00ebm demokratik p\u00ebr t\u00eb ndryshuar qeverin\u00eb. Pastaj mbetet shpresa q\u00eb qeveria e re t\u00eb mos jet\u00eb vet\u00ebm formalisht e re, por n\u00eb thelb t\u00eb braktis\u00eb projektin e vjet\u00ebr nacionalist nga i cili nuk mund t\u00eb dalim tashm\u00eb pothuaj 40 vjet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prishtin\u00eb 12 shtator 2026 11:03 Procesi i p\u00ebrballjes me trash\u00ebgimin\u00eb e luft\u00ebs s\u00eb viteve \u201990 n\u00eb Ballkan mbetet i ngarkuar dhe i pazgjidhur, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":32152,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-32151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politike-sq"],"yoast_head":"\n