Prishtin\u00eb, 3 tetor 2025<\/p>\n
Shkruan: Boris Varga<\/p>\n
Para zgjedhjeve parlamentare, autoritetet e Moldavis\u00eb arrestuan m\u00eb shum\u00eb se 70 persona, t\u00eb dyshuar se ishin angazhuar nga Rusia p\u00ebr t\u00eb organizuar trazira masive gjat\u00eb procesit zgjedhor. T\u00eb arrestuarit ishin shtetas moldav\u00eb q\u00eb nga korriku deri n\u00eb shtator u trajnuan n\u00eb Serbi p\u00ebr p\u00ebrdorimin e arm\u00ebve dhe p\u00ebr p\u00ebrplasje me policin\u00eb, nd\u00ebrsa plani i trajnimit ishte i koordinuar nga Federata Ruse.
\nRrjeti hulumtues BIRN jep detaje se trajnimi n\u00eb nj\u00eb kamp paramilitar n\u00eb Serbi, pran\u00eb Loznic\u00ebs, u zhvillua nga instruktor\u00eb nga Rusia dhe Bjellorusia dhe se m\u00eb shum\u00eb se 150 persona kaluan k\u00ebt\u00eb trajnim.
\nKjo nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb Serbia p\u00ebrmendet si vend prej nga Rusia dhe sh\u00ebrbimet e saj sekrete veprojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb situat\u00ebn e siguris\u00eb dhe politike n\u00eb Moldavi. Nj\u00eb situat\u00eb shum\u00eb e ngjashme ndodhi vitin e kaluar gjat\u00eb zgjedhjeve presidenciale, kur autoritetet e Moldavis\u00eb arrestuan tet\u00eb persona t\u00eb dyshuar se ishin trajnuar n\u00eb Serbi dhe Bosnje e Hercegovin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkaktuar trazira masive, nd\u00ebrsa instruktor\u00ebt e tyre kishin lidhje me grupin rus t\u00eb mercenar\u00ebve Wagner. Edhe at\u00ebher\u00eb zhvillohej nj\u00eb gar\u00eb e tensionuar zgjedhore mes kandidatit pro-rus Aleksand\u00ebr Stojanoglu dhe kandidates pro-BE Maja Sandu, e cila fitoi.
\nSerbia dhe regjimi i personalizuar i presidentit Aleksand\u00ebr Vu\u00e7iq n\u00eb qarqet per\u00ebndimore, ve\u00e7an\u00ebrisht ato t\u00eb BE-s\u00eb, konsiderohen si faktor stabiliteti n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Megjithat\u00eb, faktet tregojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Moska dhe Beogradi minojn\u00eb sistematikisht stabilitetin politik dhe t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn pes\u00eb shtete t\u00eb Evrop\u00ebs Juglindore.
\nBosnje e Hercegovina dhe Kosova
\nEdhe pse Aleksand\u00ebr Vu\u00e7iq p\u00ebrs\u00ebrit se Beogradi mb\u00ebshtet Marr\u00ebveshjen e Dejtonit dhe integritetin territorial t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Siguris\u00eb i Serbis\u00eb, n\u00eb krye t\u00eb t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb presidenti i Serbis\u00eb, koh\u00ebt e fundit mori vendim p\u00ebr t\u00eb mos njohur aktgjykimin kund\u00ebr presidentit t\u00eb Republik\u00ebs Serbe, Milorad Dodik, p\u00ebr veprimtari antikushtetuese.
\nRefuzimi zyrtar i k\u00ebtij vendimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb n\u00ebn\u00e7mimit t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Dejtonit dhe mb\u00ebshtetjes ndaj separatizmit t\u00eb Dodikut nga ana e Beogradit zyrtar.
\nN\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, Milorad Dodik njihet si politikani m\u00eb besnik ndaj Mosk\u00ebs. Serbia ndjek Rusin\u00eb dhe ka nj\u00eb q\u00ebndrim ambivalent ndaj Bosnj\u00ebs dhe Hercegovin\u00ebs. Moska deklarativisht mb\u00ebshtet Marr\u00ebveshjen e Dejtonit, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb edhe vet\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht minon procesin duke mb\u00ebshtetur aspiratat separatiste t\u00eb Dodikut.
\nN\u00eb fund t\u00eb shtatorit 2023, n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb fshatin Banjsk\u00eb, nj\u00eb grup i armatosur nga Serbia shkaktoi nj\u00eb p\u00ebrleshje t\u00eb armatosur. Grupi ishte i veshur me uniforma dhe i pajisur mir\u00eb me arm\u00eb dhe pajisje ushtarake q\u00eb i posedojn\u00eb forcat e siguris\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb fqinje. N\u00eb p\u00ebrleshje u vran\u00eb nj\u00eb polic kosovar dhe tre persona nga ana serbe.
\nGrupi i armatosur serb, i udh\u00ebhequr nga biznesmeni dhe politikan kontrovers Milan Radoi\u00e7iq, kishte p\u00ebr q\u00ebllim bllokimin e rrug\u00ebve dhe shkaktimin e p\u00ebrplasjeve n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs.
\nKy \u00ebsht\u00eb sulmi m\u00eb serioz i organizuar i armatosur n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb nga ardhja e forcave nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb paqes n\u00eb vitin 1999. Kjo veprimtari terroriste, si\u00e7 e p\u00ebrcaktoi gjykata n\u00eb Prishtin\u00eb, nuk mund t\u00eb ishte kryer pa dijenin\u00eb e sh\u00ebrbimeve t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb shtetit fqinj, Serbis\u00eb.
\nMaqedonia dhe Mali i Zi
\nGazetar\u00ebt hulumtues n\u00eb mes t\u00eb vitit 2017 publikuan materiale mbi ndikimin e Rusis\u00eb n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut (at\u00ebher\u00eb ende e quajtur Maqedoni), q\u00eb sipas tyre \u201ckalon p\u00ebrmes Beogradit\u201d. Dokumentet e sh\u00ebrbimeve sekrete maqedonase pohonin se agjent\u00eb rus\u00eb n\u00eb Maqedoni veprojn\u00eb n\u00ebn kontrollin e nj\u00eb qendre t\u00eb spiunazhit rus n\u00eb Beograd.
\nPo ashtu thuhej se kishte nj\u00eb p\u00ebrpjekje dekadash nga spiun\u00ebt dhe diplomat\u00ebt rus\u00eb p\u00ebrmes p\u00ebrhapjes s\u00eb propagand\u00ebs dhe ndikimit t\u00eb tyre n\u00eb Maqedoni p\u00ebr t\u00eb penguar hyrjen e shtetit n\u00eb NATO dhe p\u00ebr ta larguar at\u00eb nga Per\u00ebndimi.
\nMaqedonia u b\u00eb an\u00ebtare e NATO-s, nd\u00ebrsa ish-kryeministri Nikola Gruevski, i af\u00ebrt me interesat ruse n\u00eb rajon, pasi u d\u00ebnua p\u00ebr korrupsion, u arratis n\u00eb Hungari ku mori azil politik.
\nModeli m\u00eb i ngjash\u00ebm me veprimtarin\u00eb ruse n\u00eb Moldavi ishte p\u00ebrpjekja p\u00ebr grusht shteti n\u00eb Mal t\u00eb Zi n\u00eb dit\u00ebn e zgjedhjeve parlamentare n\u00eb tetor 2016. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nj\u00eb grup shtetasish serb\u00eb, malazez\u00eb dhe rus\u00eb planifikuan, sipas vendimit t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb n\u00eb Podgoric\u00eb, \u201crr\u00ebzimin me dhun\u00eb t\u00eb pushtetit n\u00eb Mal t\u00eb Zi p\u00ebr t\u00eb penguar an\u00ebtar\u00ebsimin e k\u00ebtij vendi n\u00eb NATO\u201d.
\nN\u00eb procesin e shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb, 13 persona u d\u00ebnuan me afro 70 vjet burg p\u00ebr tentativ\u00eb terrorizmi. Midis tyre ishin edhe udh\u00ebheq\u00ebsit e Frontit Demokratik opozitar pro-serb dhe pro-rus Andrija Mandiq dhe Milan Knezheviq, si dhe ish-gjenerali i xhandarm\u00ebris\u00eb Bratislav Dikiq nga Serbia fqinje.
\nN\u00ebn\u00e7mimi i proceseve evroatlantike
\nNga t\u00eb d\u00ebnuarit, d\u00ebnimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb e mor\u00ebn shtetasit rus Eduard Shishmakov dhe Vladimir Popov, t\u00eb cil\u00ebt nuk ishin t\u00eb dor\u00ebzuesh\u00ebm p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb e Malit t\u00eb Zi. Ata u identifikuan si oficer\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit ushtarak t\u00eb inteligjenc\u00ebs ruse (GRU) dhe u d\u00ebnuan p\u00ebr krijim t\u00eb organizat\u00ebs kriminale dhe tentativ\u00eb terrorizmi.
\nMali i Zi u b\u00eb gjithashtu an\u00ebtar i NATO-s. Megjithat\u00eb, pas \u201cpu\u00e7it politik me liturgjit\u00eb kishtare\u201d, i organizuar me mb\u00ebshtetjen e Serbis\u00eb fqinje dhe Kish\u00ebs Ortodokse Serbe, si dhe Rusis\u00eb dhe Kish\u00ebs Ortodokse Ruse, t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb d\u00ebnuarit n\u00eb rastin e \u201cgrushtit t\u00eb shtetit\u201d n\u00eb Mal t\u00eb Zi u liruan nga burgu.
\nQ\u00eb nga ardhja n\u00eb pushtet e SNS-s\u00eb dhe Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7it n\u00eb Serbi, ideja e \u201cbot\u00ebs serbe\u201d po p\u00ebrhapet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor \u2013 n\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00eb, n\u00eb Republik\u00ebn Srpska dhe n\u00eb Mal t\u00eb Zi.
\nKoncepti i \u201cbot\u00ebs serbe\u201d u krijua sipas modelit t\u00eb \u201cbot\u00ebs ruse\u201d dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ide ekspansioniste p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e bashk\u00ebkomb\u00ebsve, t\u00eb cil\u00ebn Putin e p\u00ebrdori p\u00ebr t\u00eb sulmuar ushtarakisht Ukrain\u00ebn n\u00eb shkurt 2022.
\nN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, nd\u00ebrsa Serbia dhe Rusia n\u00eb dekad\u00ebn e fundit po destabilizojn\u00eb aktivisht aspiratat evroatlantike t\u00eb fqinj\u00ebve dhe shteteve t\u00eb rajonit dhe p\u00ebrpiqen t\u00eb ringjallin iden\u00eb e madhe serbe, presidenti i Serbis\u00eb Aleksand\u00ebr Vu\u00e7iq para Asambles\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara ofron Beogradin si vend p\u00ebr dialog p\u00ebr t\u00eb gjitha konfliktet n\u00eb bot\u00eb.
\nOferta kaq cinike e Serbis\u00eb \u00ebsht\u00eb e mundur vet\u00ebm n\u00eb kushte kur Per\u00ebndimi i mbyll syt\u00eb para autoritarizmit t\u00eb Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7it dhe toleron pranin\u00eb e thell\u00eb\u00a0ruse\u00a0n\u00eb\u00a0Serbi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prishtin\u00eb, 3 tetor 2025 Shkruan: Boris Varga Para zgjedhjeve parlamentare, autoritetet e Moldavis\u00eb arrestuan m\u00eb shum\u00eb se 70 persona, t\u00eb dyshuar se ishin angazhuar nga<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":14778,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-14776","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politike-sq"],"yoast_head":"\n