Istoričari opovrgavaju srpski narativ za 1690: Kosovo nisu naseljavali Albanci iz severne Albanije

Priština, 5. novembar 2026. 08:55

Naučni okrugli sto organizovan u Institutu za albanologiju u Prištini doveo je u pitanje jedan od najrasprostranjenijih narativa srpske istoriografije o Kosovu, onaj o takozvanoj „Velikoj srpskoj invaziji“ iz 1690. godine.

Na okruglom stolu na temu „Kosovska i Dukađinska ravnica (1689-1690): Habzburška kampanja i istorijske percepcije“, istoričari su predstavili podatke iz osmanskih i zapadnih izvora, opovrgavajući tvrdnje da je oko 40 hiljada Srba napustilo Kosovo i da je ova teritorija kasnije naseljena Albancima iz severne Albanije.

Istoričar Nehat Krasnići je objasnio da se tokom ovog perioda osmanska vojska povukla, ostavljajući teritoriju Kosova da se suoči sa vojnim i političkim dešavanjima tog vremena. U ovoj situaciji, lokalni albanski lideri, uključujući Begole i Hasana Bega iz Đakovice, predvodili su otpor habzburškim snagama.

U međuvremenu, univerzitetski profesor Gazmend Rizaj se fokusirao na način na koji je srpska istoriografija tumačila ovaj period, naglašavajući da su tvrdnje o masovnom odlasku Srba i kasnijem dolasku Albanaca zasnovane na istorijskim distorzijama.

Prema Rizaju, ovu naraciju su prihvatili i neki strani naučnici i albanski autori, bez dovoljne analize istorijskih izvora. On je takođe pomenuo albanskog diplomatu Mehmeta Konicu, koji je u svojoj knjizi iz 1918. godine, „Albansko pitanje“, ponovio deo ovog tumačenja.

Istoričar Agron Islami, pozivajući se na osmansku dokumentaciju, naglasio je da izvori iz tog vremena govore o povratku stanovništva Kosova koje je otišlo sa osmanskom vojskom, a ne o novom albanskom stanovništvu koje dolazi sa teritorija današnje Albanije.

Takođe je pomenuo osmanske hronike, prema kojima su osmanske snage, 1690. godine, povratile kontrolu nad nekoliko gradova, uključujući Kačanik, Peć, Prizren i Prištinu.

Na okruglom stolu su se takođe razmatrale posledice Habzburške kampanje, uključujući spaljivanje Skoplja 26. oktobra 1689. godine od strane vojske generala Eneje Silvija Pikolominija, kao i raseljavanja i nasilje nad albanskim stanovništvom.

Istoričari su istakli važnost kritičke analize dokumenata svih strana, kako istorijska tumačenja ne bi bila zasnovana na jednostranim narativima.

Očekuje se da će radovi predstavljeni na ovom okruglom stolu biti objavljeni na engleskom jeziku, kako bi istorijski argumenti i izvori bili dostupni međunarodnim naučnicima.