Od pasivizacije adresa do isključenja iz pravde: Albanci doline van sistema

Preševo, 12. avgust 2026. 09:15

Pravosudni sistem u Srbiji nastavlja da proizvodi prakse koje Albanci Preševske doline smatraju isključivima i diskriminatorskim, dodatno produbljujući jaz između državnih institucija i albanske zajednice.

Najnoviji slučaj, koji je pokrenuo politički aktivista Ragmi Mustafa, vezan je za funkcionisanje Suda u Bujanovcu. Prema njegovim rečima, institucija fizički ostaje u Bujanovcu, ali zastupljenost stanovnika ove opštine u njoj sve više bledi.

Mustafa izražava zabrinutost što su za dva radna mesta, od ukupno 13 kandidata, izabrani ljudi iz Vranja i Vladičinog Hana, izostavljajući Albance i lokalne stanovnike Bujanovca.

„Sud ostaje u Bujanovcu. Ime ostaje. Sto ostaje. Samo Bujanovac, polako, ostaje van njega“, piše Mustafa.

Prema njegovim rečima, ovo ne treba posmatrati kao izolovan slučaj, već kao deo šireg problema albanske zastupljenosti u javnim institucijama u Srbiji.

Za Albance u Preševskoj dolini, problemi sa institucionalnom zastupljenošću protežu se u nekoliko oblasti – od zapošljavanja i upotrebe albanskog jezika, do zastupljenosti u administraciji, policiji, pravosuđu i drugim državnim institucijama.

Još jedno pitanje koje izaziva stalnu zabrinutost je pasivizacija adresa, kroz koju su Albancima izbrisane ili odjavljene adrese stanovanja, što utiče na njihova građanska prava i službene evidencije.

U ovom kontekstu, kritika pravosudnog sistema u Srbiji vezana je ne samo za sudske odluke, već i za način funkcionisanja institucija u odnosu na nesrpske zajednice i, posebno, na Albance na jugu Srbije.

Ironija, kako je Mustafa opisuje, je jasna: Bujanovac ima Sud, ali Sud rizikuje da više nema Bujanovac.