27 godina od ubistva Sanije Redžepi, devojke koja je lečila ranjenike u ratu

Priština, 2. jun 2026. 12:42

„Vojnike koji su nagazili na mine uzeli su i prebacili na jedno sigurnije mjesto ovdje negdje u selu, a tada je Sanija imala organizaciju i lijekove koje je i ranije prikupljala za OVK. To smo uzeli i koristili za pružanje prve pomoći“, prisjeća se Jeton Redžepi trenutaka kada su on, njegova sestra i Sanije Redžepi pružali prvu pomoć ranjenim vojnicima. Prema njegovim riječima, vojnici su bili povrijeđeni od mina, imali su povrede nogu i probleme sa vidom. On navodi da su zajedno sa Sanijom učestvovali u liječenju vojnika.

Sanije Redžepi, rođena 1969. godine, doprinosila je na različite načine slobodi Kosova. Njeno angažovanje vezuje se za devedesete godine, period rata za albanski narod na Kosovu. U to vrijeme, još kao mlada, uključila se u nacionalne i humanitarne aktivnosti, kao dio Savjeta za zaštitu ljudskih prava i sloboda (KMDLNJ) u Uroševcu, organizacije koja je u tom periodu dokumentovala kršenja ljudskih prava i pružala podršku građanima pogođenim tadašnjom situacijom. Prema svjedočenjima članova porodice, bila je aktivna u organizacijama i inicijativama povezanim sa otporom i pomoći albanskim građanima.

Upravo tokom ratnih godina, Sanija je imala ulogu u obezbjeđivanju lijekova i potrebne pomoći za vojnike OVK, navodi njen rođak. Tokom 1998. godine liječila je vojnike ranjene od mina i brinula da pomoć stigne tamo gdje je bila najpotrebnija. U svojoj kući držala je lijekove i različite zalihe koje su kasnije otkrile srpske snage, čime je život njene porodice bio doveden u opasnost. Uprkos stalnoj prijetnji, Sanija nije prestajala sa svojim djelovanjem sve do trenutka kada su je masakrirale srpske snage.

U čast Sanije Redžepi, jedna ulica iza bolnice u Uroševcu nosi njeno ime. Njeno ime nalazi se na zvaničnoj listi ulica Opštine Uroševac i na Google Maps-u, ali na terenu nedostaje tabla sa nazivom. Prema riječima stanovnika, tabla je možda uklonjena tokom radova i izgradnje koji su izvođeni u tom dijelu.

Za one koji su je dobro poznavali, jedan od njenih najvažnijih doprinosa bila je uloga u ratnoj logistici. Članovi porodice opisuju logistiku kao „slovo A rata“, jer bez snabdijevanja, dokumentovanja i organizacije mnoge stvari ne bi funkcionisale.

Pored nacionalnog angažovanja, porodica Saniju pamti kao emancipovanu, aktivnu i glasnu ženu. Prema njihovom mišljenju, upravo ju je ta emancipacija učinila metom srpskog režima, koji nije prihvatao ženu uključenu u organizacije i nacionalne aktivnosti. Međutim, pored otpora i žrtve, Sanija je imala i umjetničku stranu, koju je izražavala kroz pisanje i muziku, kao da je njen duh tražio svjetlost i u najtežim vremenima.

„Sanija je pisala, voljela je da pjeva“, prisjeća se njen rođak, sa kojim je tokom rata zajedno učestvovala u organizacijama. Imala je sklonost ka umjetnosti, a inspiraciju za pisanje pronalazila je u stanju na Kosovu, među djecom, članovima porodice i patnjama albanskog naroda, navodi on. U njenim stihovima miješali su se bol, ljubav i želja za slobodom, čineći pisanje još jednim oblikom njenog otpora.

Sanija i njen rođak često su se „nadmetali“ ko piše bolje. Jedan od stihova Sanije kojeg se on i danas sjeća bio je: „Dajem život za ljubav, ali i ljubav za slobodu“. Za porodicu, ti stihovi nisu bili samo poezija, već način na koji je Sanija živjela. Upravo da bi sačuvao uspomenu i njenu poruku, rođak je dio njenih i svojih tekstova pretočio u pjesmu „Mali smo, ali nikada nećemo zaboraviti“, kako bi ih čule i doživjele i mlađe generacije.

Pored umjetnosti i nacionalnog angažovanja, Sanija je bila aktivna i u sportu. Igrala je odbojku za ekipe Loškobare, a kasnije i za Kastrioti, gdje je bila i kapitenka. U takmičenjima Superlige Kosova (1990–1995), u ekipi Ilirija iz Loškobare, Sanija je bila šampionka Kosova. I u sportu se isticala svojom odlučnošću. Prema pričama članova porodice, tokom treninga i utakmica više puta je bila zaustavljana i maltretirana od strane srpskih snaga zbog svojih aktivnosti i uloge koju je imala u ekipi.

Godina 2016. bila je posljednja godina kada je održan memorijalni odbojkaški turnir u čast Sanije i drugih igrača. Na tim turnirima učestvovale su ekipe i iz drugih država, poput Bugarske, Makedonije i Albanije. Ove godine je, prema obavještenju objavljenom na Facebook stranici ekipe „Ilirija“ iz Loškobare, najavljeno održavanje komemoracije povodom 27. godišnjice smrti Sanije Redžepi.

Život Sanije Redžepi ostaje priča o žrtvi. Veliki dio svog života posvetila je kosovskoj naciji sve do trenutka kada su je masakrirale srpske snage. Ipak, njena priča nije samo priča o ženi ubijenoj tokom rata, već i priča o ličnosti koja predstavlja albanske žene koje su na različite načine doprinijele slobodi Kosova, iako su mnoge od njih ostale u sjenci istorije. U slučaju Sanije, ulica koja nosi njeno ime ostaje javni podsjetnik na njen život, žrtvu i doprinos.