Stradner: Poseta kongresmena je korak ka potvrđivanju posvećenosti SAD miru u regionu

Priština, 28. maj 2026. 15:31

Posjeta dvojice američkih kongresmena Zapadnom Balkanu predstavlja važan korak za reafirmaciju Sjedinjenih Američkih Država za mir i stabilnost u regionu „u trenutku kada Srbija i Rusija nastavljaju napore za destabilizaciju“.

Tako ocjenjuje Ivana Stradner iz Fondacije za odbranu demokratije u Vašingtonu posjetu republikanskog kongresmena Kita Selfa i demokratskog kongresmena Suhasa Subramanjama Bosni i Hercegovini, Srbiji, odnosno Preševskoj dolini, i Kosovu prošle sedmice.

„Kosovo i Bosna i Hercegovina ostaju posebno ranjivi na zlonamjerni uticaj i politički pritisak iz Beograda i Moskve“, kaže Stradner za Radio Slobodna Evropa.

Zapadni Balkan ostaje region sa pojačanim političkim tenzijama i spoljnim uticajima, navedeno je u izvještaju američkih obavještajnih službi objavljenom ranije tokom godine, u kojem je posebno istaknuta uloga Rusije u destabilizaciji regiona.

U izvještaju američkih obavještajnih službi navedeno je da Zapadni Balkan ostaje područje sa pojačanim političkim tenzijama i spoljnim uticajima, uz posebno isticanje uloge Rusije u destabilizaciji regiona.

Prema izvještaju, Rusija „podstiče nestabilnost između Srbije, koju favorizuje, i Kosova“, ali takođe „podržava otcjepljenje srpskog entiteta, Republike Srpske, od Bosne i Hercegovine“.

Tokom posjete Bosni i Kosovu, prema navodima lokalnih vlasti, američki kongresmeni razgovarali su sa liderima o bezbjednosnim pitanjima, situaciji u regionu i bilateralnim odnosima. Na Kosovu se, prema riječima državnih zvaničnika, razgovaralo i o članstvu zemlje u NATO-u.

Prema riječima Stradner, kongresmen Self, koji je predsjednik pododbora za Evropu u Komitetu za spoljne poslove Predstavničkog doma, razumije da Balkan ne može biti tretiran „kao sporedno pitanje“, dok „Rusija i Srbija koriste svaku regionalnu podjelu kako bi oslabile Zapad“.

„Svako smanjenje američkog prisustva stvorilo bi opasan vakuum koji bi Moskva i Beograd brzo iskoristili“, kaže Stradner.

Dodaje da je stabilnost regiona direktno povezana sa širom evropskom bezbjednošću.

„Posjeta šalje važan signal da angažman SAD-a i odvraćanje ostaju ključni kako bi se spriječio novi ciklus regionalne destabilizacije“.

Prema dokumentu koji je nedavno objavio američki Stejt department, Zapadni Balkan je region od direktnog značaja za bezbjednost i ekonomske interese SAD-a.

Prema tom dokumentu, stabilnost u regionu, koja je stvorena zahvaljujući pomoći američkih napora, otvorila je put za „drugačiju vrstu angažmana“ SAD-a u regionu.

„Era izgradnje država pod američkim vođstvom je prošla“, navodi se u izvještaju, dok američka politika na Zapadnom Balkanu „nije riječ o spasavanju ili obnovi, već o stabilnosti i partnerstvima od obostrane koristi“.

Izvještaj Stejt departmenta takođe navodi da „neriješeni sporovi i preostale podjele podrivaju regionalnu stabilnost“.

Govoreći o Kosovu, Stradner kaže da postoje „rastuće zabrinutosti u vezi sa budućnošću KFOR-a na Kosovu“, uključujući i „strah od mogućeg povlačenja SAD-a“.

„To bi bila tragična greška od koje bi direktno profitirali Rusija i Srbija, dok bi regionalna bezbjednost i stabilnost bili ugroženi“, ocjenjuje Stradner.

Nedavno je bilo izvještaja i diskusija o mogućnosti da Vašington preispita prisustvo svojih trupa u NATO misijama, uključujući i KFOR.

Međutim, Pentagon je ranije rekao za Radio Slobodna Evropa da nema nikakvih najava o promjeni raspoređivanja američkih snaga.

U aprilu je kongresmen Self, zajedno sa kolegama Ričijem Toresom i Majkom Lolером, pokrenuo dvije rezolucije za Kosovo.

Prva ima za cilj da unaprijedi put Kosova ka Organizaciji Sjevernoatlantskog sporazuma (NATO).

Druga rezolucija poziva SAD da nastavi učešće u KFOR-u.

Tokom sastanaka na Kosovu, vršiteljka dužnosti predsjednice Aljbuljena Hadžiju i vršilac dužnosti premijera Aljbin Kurti zahvalili su kongresmenima na podršci aspiraciji Kosova za članstvo u zapadnoj vojnoj alijansi i za nastavak američkog vojnog prisustva.

Kosovo teži članstvu u zapadnoj vojnoj alijansi, ali još nije podnijelo zvaničan zahtjev za članstvo, dok se nepriznavanje od strane četiri države NATO-a (Grčka, Rumunija, Slovačka i Španija) smatra preprekom za članstvo u alijansi.

Stradner iz Fondacije za odbranu demokratije u Vašingtonu, govoreći o situaciji u regionu, optužuje Srbiju za stvaranje nestabilnosti na Zapadnom Balkanu.

Prema njenim riječima, Vlada Srbije suočava se sa rastućim nezadovoljstvom unutar zemlje i protivljenjem „sve autokratskijoj vladavini [predsjednika Srbije Aleksandra] Vučića. Njegov antidemokratski model vladanja mnogo je doprinio nestabilnosti širom Zapadnog Balkana i Self jasno vidi tu Vučićevu igru“.

Kada je riječ o Bosni, Stradner kaže da je situacija zabrinjavajuća jer je dejtonski okvir, prema njenim riječima, pod sve većim pritiskom i destabilizujućim pokušajima Milorada Dodika.

„Važno je da Self pošalje jasnu poruku da SAD neće tolerisati prijetnje ili pokušaje koji bi podrili suverenitet Bosne“, kaže ona.

Posljednjih godina u entitetu Republika Srpska u Bosni usvojen je niz neustavnih zakona, dok je bivši lider srpskog entiteta Milorad Dodik godinama poznat po svojoj secesionističkoj retorici.

Iako američki kongresmeni nisu posjetili Crnu Goru, Stradner kaže da je ta država i dalje pod pritiskom u važnom trenutku svog puta ka članstvu u EU.

„Predsjednik Vučić nastavlja da vrši uticaj sa ciljem usporavanja evroatlantske putanje Crne Gore i održavanja regiona politički podijeljenim i nestabilnim“, kaže Stradner za Radio Slobodna Evropa.

Crna Gora je država koja je ostvarila najveći napredak ka članstvu u EU među zemljama Zapadnog Balkana i očekuje se da Podgorica bude najnovija članica evropskog bloka u narednim godinama.