Srpska opozicija na Kosovu cilja na političke promene sa jedinstvenom listom

Priština, 13. maj 2026. 14:59

Dok se se politička scena na Kosovu ponovo reorganizuje pred vanredne parlamentarne izbore, dio srpske opozicije se ujedinio kako bi pokazao da postoji „drugi politički glas“, nezavisan od zvanične politike Prištine i Beograda.

Šest srpskih političkih subjekata pokušaće 7. juna da sa zajedničkom listom pod nazivom „Zajedno pobjeđujemo“ uđe u Skupštinu Kosova, gdje srpska zajednica ima deset zagarantovanih poslaničkih mjesta.

Na posljednjim izborima, 28. decembra, Srpska lista osvojila je devet mandata, dok je jedan mandat osvojila Partija za slobodu, pravdu i opstanak Nenada Rašića.

Srpska lista od svog osnivanja djeluje uz podršku zvaničnog Beograda, dok se Rašić smatra partnerom Vlade Kosova, na čijem je čelu Aljbin Kurti, u kojoj je dva mandata bio ministar za zajednice i povratak.

Sada druge srpske partije: Srpski narodni pokret, Alijansa Kosova, Novo lice i Srpska demokratija, kao i građanske inicijative Sjever za sve i Korijeni, kažu da žele da pripadnicima srpske zajednice ponude „drugačije viđenje političkih okolnosti“ i da budu „njihov autentični glas“.

Zoran Savić iz nevladine organizacije „Aktiv“ u Sjevernoj Mitrovici ocjenjuje da je srpska opozicija na Kosovu shvatila da samo ujedinjena može postići ozbiljniji politički rezultat i postati značajniji faktor na političkoj sceni.

„Prije svega, ujedinjenje srpske opozicije stvara prostor za političke promjene jer među građanima sa kojima se svakodnevno susrećem postoji nezadovoljstvo nakon više od jedne decenije politike koja nije dala rezultate“, kaže Savić.

Za bivšu poslanicu Skupštine Kosova, Radu Trajković, ujedinjenje dijela srpske opozicije na Kosovu predstavlja „početak održivog opstanka srpske zajednice“.

Ona vjeruje da će uspjeti da zaštite „stvarne potrebe Srba, uz poštovanje realnosti – suživota Srba i Albanaca“.

„Oni u ovom trenutku u velikoj mjeri imaju podršku osviještenog srpskog stanovništva – pod tim mislim na one koji su shvatili da Beograd manipuliše njima i da ne nudi nikakav projekat za stvaranje boljih uslova za njihov opstanak“, kaže Trajković za Radio Slobodna Evropa.

Vućković: Potrebne su promjene

Ivan Vućković, odbornik u Skupštini opštine Leposavić iz građanske inicijative Korijeni, kaže za Radio Slobodna Evropa da su svakodnevne potrebe i problemi sa kojima se suočavaju njegovi sunarodnici bili ključni za ujedinjenje dijela srpske opozicije.

„Brinućemo o čovjeku. Za nas je važno da običan građanin osjeti da ima neku vrstu zaštite. Kao nova snaga, mislim da možemo biti i tas na vagi kada je riječ o nekim budućim važnim odlukama“, kaže on.

Objašnjava da listu „Zajedno pobjeđujemo“ čine politički akteri sa sjevera i juga Kosova.

Prema njegovim riječima, ovaj dogovor o zajedničkom izlasku na izbore zahtijevao je kompromis svih strana.

„Postoji potreba za promjenama. Ujedinjenje donosi nadu u promjene, drugačiji način djelovanja i mogućnost realizacije novih ideja. Zato smo odlučili da okupimo sve relevantne opozicione aktere“, kaže Vućković.

Dodaje da većina političkih subjekata već ima odbornike u opštinama sa srpskom većinom i da su građani upoznati sa njihovim radom na lokalnom nivou.

„Ljudi su imali priliku da vide kako radimo i za šta se zalažemo. Sa tim novim idejama želimo da učestvujemo i u rješavanju problema na centralnom nivou. Mislim da kao nova politička ideja imamo velike šanse da budemo – ako ne odlučujući faktor – onda snaga koja će privući veliki broj ljudi i poslati poruku da ništa više neće biti isto na političkoj sceni Kosova“, kaže Vućković.

On izražava i svoje lično uvjerenje da ujedinjena srpska opozicija ne odgovara ni Prištini ni Beogradu, „jer ono što nas čini drugačijim jeste to što nismo predvidivi“.

Srpska opozicija politički sazrijeva

Savić iz nevladine organizacije „Aktiv“ kaže da se ujedinjenjem srpske opozicije može vidjeti određeni nivo političke zrelosti, kao i pokušaj da se građanima ponudi „prijeko potrebna alternativa“.

„Možda je još važnije to što takav korak može stvoriti utisak veće političke ozbiljnosti među građanima jer pokazuje spremnost različitih aktera da se, uprkos određenim razlikama, okupe oko zajedničke ideje i pokušaju ponuditi alternativu postojećim politikama“, kaže Savić.

Ističe da će uspjeh opozicije na narednim izborima zavisiti i od „njene sposobnosti da ponudi ozbiljan program i aktivira se na terenu“.

Ipak, nije siguran da lista „Zajedno pobjeđujemo“ može ozbiljno ugroziti dominaciju Srpske liste ili Rašića, jer „obje političke opcije imaju značajnu institucionalnu i finansijsku podršku – jedna iz Beograda, druga iz Prištine“.

Od februara prošle godine na Kosovu su održana dva izborna ciklusa za Skupštinu Kosova, kao i dva kruga lokalnih izbora, dok su tokom kampanja postojale optužbe za korišćenje državnih resursa Kosova i Srbije za „kupovinu glasova“.

Protiv Srpske liste uglavnom su iznošene optužbe za „kupovinu“ glasova kroz konkurse za zapošljavanje u zdravstvu i finansijsku pomoć nezaposlenima iz budžeta Srbije, dok je Rašić optuživan da „sigurne“ glasove dobija dijeljenjem kućnih aparata, građevinskog materijala i poljoprivrednih subvencija iz Vlade Kosova.

Trajković: Srpska opozicija ima „istorijsku šansu“

Trajković, političarka sa Kosova koja trenutno živi u Beogradu, ocjenjuje za Radio Slobodna Evropa da srpska opozicija na Kosovu ima „istorijsku šansu“ da izgradi projekat koji podrazumijeva rješavanje stvarnih problema pripadnika srpske zajednice, kao i izgradnju dobre komunikacije sa albanskom većinom.

„Bez prava Srba nema stabilnosti na Kosovu, ali ni bez aktivne podrške međunarodne zajednice. Važno je da imaju i savjetodavni organ, ali oni imaju dobre i zdrave ideje. Vrijeme za djelovanje opozicije je pravo jer je narod svjestan da ga je Beograd ostavio po strani. Takođe je svjestan da Kurti nije adresa koja im nudi perspektivu za opstanak“, kaže ona.

Upravo politika Srpske liste i Rašića, prema riječima Trajković, daje listi „Zajedno pobjeđujemo“ dobre izglede za uspjeh.

U tom kontekstu, ona ističe da je Srpska lista sa svojim bivšim potpredsjednikom Milanom Radoičićem „stavila hipoteku“ na srpsku zajednicu, u smislu „kriminalizacije, kompromitovanja opstanka i održivosti“.

Prema njenim riječima, veliki broj stanovnika napustio je Kosovo nakon napada u Banjskoj 2023. godine.

Za taj napad, u kojem je ubijen policajac Kosova, odgovornost je preuzeo tadašnji potpredsjednik Srpske liste Milan Radoičić.

Ta partija se od njega nije distancirala ni nakon napada.

Trajković takođe ističe da politika Rašića ne nudi održiv opstanak srpskoj zajednici na Kosovu, jer nije uspio da se suprotstavi „nepoželjnoj“ Kurtijevoj politici, već je podržao mnoge njegove poteze.

Vlada koju predvodi Kurti u posljednje dvije-tri godine zatvorila je gotovo sve srpske institucije na Kosovu, smatrajući ih paralelnim i ilegalnim, ukinula upotrebu srpskih registarskih tablica i srpskog dinara, te djelovala na jačanju vlasti u opštinama sa srpskom većinom na sjeveru Kosova.

Pripadnici srpske zajednice te mjere su ocijenili kao „diskriminatorske“.

Savić smatra da su za sadašnje teže stanje srpske zajednice na Kosovu odgovorni politički akteri Srpske liste jer su, kako kaže, imali gotovo potpunu kontrolu nad političkim predstavljanjem Srba i institucijama unutar kosovskog sistema.

„Međutim, ta politika je imala demokratski legitimitet i podršku većine birača, zato će naredni izbori pokazati da li građani zaista žele promjene ili će nastaviti da podržavaju dosadašnju politiku“, kaže on.

Od osnivanja 2013. godine, Srpska lista ubjedljivo je pobjeđivala na lokalnim i parlamentarnim izborima na Kosovu – sa više od 90 odsto glasova birača koji su izlazili na izbore.

Po prvi put izgubila je jedan poslanički mandat na izborima u februaru 2025. godine i nije dio Vlade od povlačenja iz kosovskih institucija u novembru 2022. godine.