Propaganda kao ratno oružje: Istraživanje otkriva uticaj kremaljskih narativa na ruske vojnike

Priština, 28. april 2026. 08:35

Novo istraživanje je izazvalo ozbiljnu zabrinutost zbog uloge ruske propagande kao aktivnog instrumenta u ratu protiv Ukrajine, tvrdeći da dezinformacije nisu samo dio informativne pozadine sukoba, već mehanizam koji direktno utiče na mobilizaciju i borbeno ponašanje ruskih vojnika.

Studija, koju je sprovela nevladina organizacija LingvaLexa, uz podršku Кancelarije državnog tužioca Ukrajine i učešće međunarodnog stručnjaka za socijalnu psihologiju, zasnovana je na intervjuisanju 1,060 ruskih ratnih zarobljenika, korišćenjem standardizovanih upitnika i psihometrijskih instrumenata, kako bi se analizirala veza između vierovanja u narative Кremlja i ponašanja na bojnom polju, piše The Geopost.

Prema nalazima, 76.95 odsto anketiranih vojnika vjerovalo je u barem jedan narativ kremaljske propagande, dok je 68.29 odsto smatralo takozvanu „Specijalnu vojnu operaciju“ legitimnom i opravdanom.

Istraživači su otkrili da su vojnici koji su snažnije vierovali u rusku propagandu šest puta češće smatrali invaziju opravdanom, bili su skoro dvostruko spremniji da se ponovo bore nakon zarobljavanja, pokazivali su veću sklonost ka dehumanizaciji Ukrajinaca i rjeđe su se dobrovoljno predali.

Prema izvještaju, ovi rezultati pokazuju da propaganda ne služi samo da opravda rat, već funkcioniše kao jedan od motora koji ga pokreće.

Antizapadni narativi u centru mobilizacije

Centralni dio istraživanja odnosi se na antizapadne narative koje koristi Кremlj, a koji rat predstavljaju ne samo kao sukob protiv Ukrajine, već i kao konfrontaciju sa NATO-om, Evropom i zapadnim poretkom.

Među najčešćim narativima koji su testirani bile su tvrdnje da je Ukrajina „marioneta Zapada“, da NATO vodi rat protiv Rusije preko Ukrajine i da je ruska invazija odbrambeni potez kako bi se spriječio napad Zapada.

Prema studiji, čak 80 odsto anketiranih vojnika izrazilo je vjerovanje, u različitom stepenu, u ove tvrdnje.

Autori studije ističu da antizapadni narativi čine skoro 45 procenata cjelokupnog propagandnog paketa Кremlja koji opravdava rat, što ukazuje da su ideološke poruke o „odbrani ruskih vrijednosti“ od „zapadne dekadencije“ sastavni dio motivacije za rat.

Jedan od najznačajnijih nalaza, prema izvještaju, jeste da su ovi narativi jednako moćni kao i bilo koji drugi oblik propagande u podsticanju dehumanizacije, nastavka borbi i spremnosti za ponovno prijavljivanje.

Propaganda kao oružje agresije

Studija tvrdi da državnu propagandu treba posmatrati kao ratno oružje, a ne samo kao političku komunikaciju.

Prema autorima, rezultati stvaraju osnovu za tretiranje propagande kao elementa koji se može povezati sa zločinom agresije, zahtijevajući odgovornost ne samo za direktne počinioce rata, već i za one koji planiraju, proizvode i šire narative koji podstiču agresiju.

U izvještaju se ističe da se propagandisti koji djeluju kao portparoli agresivne državne politike mogu smatrati saučesnicima u zločinu agresije, zbog direktnog uticaja koji njihove poruke imaju na vojnu mobilizaciju i motivaciju.

Autori upozoravaju da se informacioni rat Кremlja ne zaustavlja na granicama Ukrajine, već ima za cilj i potkopavanje jedinstva i vrijednosti evropskih društava.

U zaključku, studija zaključuje da propaganda nije samo sredstvo manipulacije, već funkcionalna komponenta agresije, što zahtjeva da se tretira kao dio mehanizama koji omogućavaju rat.