Proizvodi „Proizvedeno na Kosovu“ dobijaju međunarodni identitet

albanski
srpski
Prishtinë 19 Shkurt 2026 08:41

Për më shumë se dy dekada, produktet e prodhuara në Kosovë kanë udhëtuar drejt tregjeve ndërkombëtare me një identitet të huaj.

Në raftet e dyqaneve evropiane dhe globale, vajrat, pijet dhe prodhime të tjera “Made in Kosova” shpesh janë regjistruar si me origjinë nga Shqipëria apo shtete të tjera – jo për shkak të vendit të prodhimit, por për shkak të mungesës së një barkodi shtetëror të njohur ndërkombëtarisht.

Kjo ka qenë një pasojë më pak e dukshme e statusit të Kosovës si shteti më i ri në Evropë, por që vazhdon të përballet me njohje të pjesshme ndërkombëtare dhe integrim të paplotë në shumë mekanizma globalë.

Situata, megjithatë, po ndryshon.

Kosova ka siguruar këtë muaj barkodin ndërkombëtar 381, duke u dhënë për herë të parë produkteve vendore një identitet të verifikueshëm globalisht.

Për një vend që synon të rrisë eksportet dhe të integrohet më thellë në tregun evropian dhe global, ky është një hap i rëndësishëm drejt konsolidimit të sovranitetit ekonomik dhe pranisë së tij në zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit, vlerësojnë ekspertët.

Barkodi, përndryshe, është një numër unik identifikues që përmban informacion për kompaninë dhe vendin e origjinës së produktit dhe mund të skanohet kudo në botë, përmes pajisjeve optike apo aplikacioneve telefonike.

Identiteti i huazuar për produktet vendore
Kompania “Fluidi” nga Gjilani, e cila prodhon vaj ushqimor dhe pije freskuese, është ndër prodhuesit kosovarë që për vite me radhë është detyruar të sigurojë barkode jashtë vendit, për të eksportuar jashtë.

“Në raftet e marketeve të shteteve evropiane dhe globale, produktet e prodhuara në Kosovë kanë figuruar me origjinë nga Shqipëria ose shtete të tjera”, thotë pronari Berat Mustafa për Radion Evropa e Lirë.

Sipas tij, rreth 30 për qind e prodhimit të kësaj kompanie eksportohet në vendet e rajonit, Evropë dhe Afrikë.

Dhe, deri më tani, për secilin produkt ka qenë e nevojshme të sigurohej barkod jashtë Kosovës.

“Unë i kam blerë barkodet në Shqipëri, pasi atje e kam të regjistruar kompaninë dhe ka qenë më e lehtë. Shumë biznese kosovare kanë vepruar njësoj, ose kanë përdorur barkode të siguruara nga vetë kompanitë blerëse në vendet ku eksportojnë”, shpjegon Mustafa.

Sipas tij, kjo situatë ka krijuar një paradoks: megjithëse praktikë e lejueshme, produktet janë prodhuar në Kosovë, por nuk kanë qenë zyrtarisht të identifikueshme si të tilla në sistemin global të tregtisë, duke kufizuar dukshmërinë e tyre dhe mundësinë për të ndërtuar një reputacion ndërkombëtar.

Mustafa tregon se vetëm në Shqipëri ka paguar mbi 200 euro në vit për barkodet e dhjetë prodhimeve të tij.

“Nuk është shumë e lartë kostoja financiare, por barkodi 381 promovon drejtpërdrejt produktet tona dhe vetë shtetin e Kosovës”, shton Mustafa.
Nga zgjidhja emergjente në njohje ndërkombëtare

Deri më tani, në tregun e Kosovës është përdorur barkodi 390 – i cili është vendosur në vitin 2003 nga Oda Ekonomike e Kosovës, në përputhje me kompetencat e saj ligjore për administrimin e identifikimit të produkteve – si një zgjidhje emergjente për skanimin e tyre në tregun vendor.

Megjithatë, ky kod nuk ishte pjesë e sistemit global të identifikimit të produkteve.

Në praktikë, kjo nënkuptonte se produktet kosovare mund të qarkullonin në tregun vendor, por për eksport kërkonin integrim në sisteme të huaja identifikimi.

Situata ndryshoi këtë muaj, kur Kosova, përmes Odës Ekonomike të Kosovës, nisi për herë të parë lëshimin e barkodeve me prefiksin 381 – gjashtë muaj pas anëtarësimit në rrjetin global GS1.

GS1 është një organizatë ndërkombëtare jofitimprurëse me seli në Bruksel, e cila zhvillon dhe administron standardet globale për identifikimin e produkteve, shërbimeve dhe zinxhirëve të furnizimit në të gjithë botën.

Ky sistem përdoret nga miliona kompani dhe është thelbësor për funksionimin e tregtisë moderne, logjistikës dhe shitjes me pakicë.Fundi i një praktike që zbehte identitetin “Made in Kosova”

Kryetari i Shoqatës së Prodhuesve të Kosovës, Kushtrim Ajvazi, thotë se praktika e huazimit të barkodeve jo vetëm që ka rritur kostot administrative dhe financiare për prodhuesit, por ka ndikuar edhe në zbehjen e identitetit të produkteve kosovare në tregjet ndërkombëtare.

Për një ekonomi të vogël dhe në zhvillim si Kosova, ndërtimi i një identiteti të njohur eksportues është kritik për tërheqjen e partnerëve tregtarë dhe investimeve të huaja.

“GS1 në Kosovë është identifikimi i produkteve ‘Made in Kosova’ në tregun global”, thotë Ajvazi për Radion Evropa e Lirë.

Ai shton se sistemi i ri rrit edhe transparencën për konsumatorët.

“Përmes barkodit, konsumatorët mund të verifikojnë origjinën e produktit, prodhuesin dhe përmbajtjen – çka rrit besueshmërinë dhe sigurinë në treg”, sipas tij.Barkodi nuk mjafton për të zgjidhur sfidat e eksportit

Megjithëse e konsiderojnë si një hap të rëndësishëm, përfaqësuesit e biznesit paralajmërojnë se barkodi ndërkombëtar nuk është zgjidhje për të gjitha sfidat me të cilat
Prikaži rječnik
5.000
Приштина, 19. фебруар 2026. 08:41

Више од две деценије, производи произведени на Косову путују на међународна тржишта са страним идентитетом.

На европским и светским полицама продавница, уља, пића и други производи „Произведено на Косову“ често су наведени као производи пореклом из Албаније или других земаља – не због земље производње, већ због недостатка међународно признатог државног бар-кода.

Ово је била мање очигледна последица статуса Косова као најновије државе у Европи, али која се и даље суочава са делимичним међународним признањем и непотпуном интеграцијом у многе глобалне механизме.

Ситуација се, међутим, мења.

Косово је овог месеца обезбедило међународни бар-код 381, дајући домаћим производима први пут глобално проверљив идентитет.

За земљу која има за циљ да повећа извоз и дубље се интегрише у европско и светско тржиште, ово је важан корак ка консолидацији економског суверенитета и њеног присуства у међународним ланцима снабдевања, процењују стручњаци.

Баркод, иначе, је јединствени идентификациони број који садржи информације о компанији и земљи порекла производа и може се скенирати било где у свету, путем оптичких уређаја или телефонских апликација.

Позајмљени идентитет за локалне производе
Компанија „Флуиди“ из Гњилана, која производи јестиво уље и безалкохолна пића, спада међу косовске произвођаче који су годинама били приморани да обезбеде баркодове у иностранству, како би извозили у иностранство.

„На полицама европских и светских тржишта, производи произведени на Косову појављивали су се као да потичу из Албаније или других земаља“, каже власник Берат Мустафа за Радио Слободна Европа.

Према његовим речима, око 30 процената производње ове компаније извози се у земље региона, Европе и Африке.

И, до сада, за сваки производ је било потребно добити баркод ван Косова.

„Купио сам баркодове у Албанији, пошто је моја компанија тамо регистрована и то је било лакше. Многа косовска предузећа су урадила исто или су користила баркодове које су им саме компаније за куповину обезбедиле у земљама у које извозе“, објашњава Мустафа.

Према његовим речима, ова ситуација је створила парадокс: иако је то дозвољена пракса, производи су произведени на Косову, али нису званично идентификовани као такви у глобалном трговинском систему, што ограничава њихову видљивост и могућност изградње међународне репутације.

Мустафа каже да је само у Албанији плаћао преко 200 евра годишње за баркодове за десет својих производа.

„Финансијски трошак није баш висок, али баркод 381 директно промовише наше производе и саму државу Косово“, додаје Мустафа.
Од хитног решења до међународног признања

До сада је косовско тржиште користило баркод 390 – који је 2003. године успоставила Привредна комора Косова, у складу са својим законским овлашћењима за администрирање идентификације производа – као хитно решење за њихово скенирање на локалном тржишту.

Међутим, овај код није био део глобалног система идентификације производа.

У пракси је то значило да су косовски производи могли да циркулишу на локалном тржишту, али за извоз је била потребна интеграција у стране системе идентификације.

Ситуација се променила овог месеца, када је Косово, преко Привредне коморе Косова, први пут почело да издаје бар-кодове са префиксом 381 – шест месеци након придруживања глобалној мрежи GS1.

GS1 је међународна непрофитна организација са седиштем у Бриселу, која развија и администрира глобалне стандарде за идентификацију производа, услуга и ланаца снабдевања широм света.

Овај систем користе милиони компанија и неопходан је за функционисање модерне трговине, логистике и малопродаје. Крај праксе која је разводњавала идентитет „Произведено на Косову“

Шеф Удружења косовских произвођача, Куштрим Ајвази, каже да пракса позајмљивања бар-кодова не само да је повећала административне и финансијске трошкове за произвођаче, већ је допринела и разводњавању идентитета косовских производа на међународним тржиштима.

За малу и економију у развоју попут Косова, изградња препознатљивог извозног идентитета је кључна за привлачење трговинских партнера и страних инвестиција.

„GS1 на Косову је идентификација производа ‘Произведено на Косову’ на глобалном тржишту“, каже Ајвази за Радио Слободна Европа.

Додаје да нови систем такође повећава транспарентност за потрошаче.

„Путећи бар-код, потрошачи могу да провере порекло производа, произвођача и садржај – што повећава поузданост и безбедност на тржишту“, рекао је. Бар-код није довољан за решавање извозних изазова

Иако га сматрају важним кораком, представници предузећа упозоравају да међународни бар-код није решење за све изазове које…
Priština, 19. februar 2026. 08:41

Više od dve decenije, proizvodi proizvedeni na Kosovu putuju na međunarodna tržišta sa stranim identitetom.

Na evropskim i svetskim policama prodavnica, ulja, pića i drugi proizvodi „Proizvedeno na Kosovu“ često su navedeni kao proizvodi poreklom iz Albanije ili drugih zemalja – ne zbog zemlje proizvodnje, već zbog nedostatka međunarodno priznatog državnog bar-koda.

Ovo je bila manje očigledna posledica statusa Kosova kao najnovije države u Evropi, ali koja se i dalje suočava sa delimičnim međunarodnim priznanjem i nepotpunom integracijom u mnoge globalne mehanizme.

Situacija se, međutim, menja.

Kosovo je ovog meseca obezbedilo međunarodni bar-kod 381, dajući domaćim proizvodima prvi put globalno proverljiv identitet.

Za zemlju koja ima za cilj da poveća izvoz i dublje se integriše u evropsko i svetsko tržište, ovo je važan korak ka konsolidaciji ekonomskog suvereniteta i njenog prisustva u međunarodnim lancima snabdevanja, procenjuju stručnjaci.

Barkod, inače, je jedinstveni identifikacioni broj koji sadrži informacije o kompaniji i zemlji porekla proizvoda i može se skenirati bilo gde u svetu, putem optičkih uređaja ili telefonskih aplikacija.

Pozajmljeni identitet za lokalne proizvode
Kompanija „Fluidi“ iz Gnjilana, koja proizvodi jestivo ulje i bezalkoholna pića, spada među kosovske proizvođače koji su godinama bili primorani da obezbede barkodove u inostranstvu, kako bi izvozili u inostranstvo.

„Na policama evropskih i svetskih tržišta, proizvodi proizvedeni na Kosovu pojavljivali su se kao da potiču iz Albanije ili drugih zemalja“, kaže vlasnik Berat Mustafa za Radio Slobodna Evropa.

Prema njegovim rečima, oko 30 procenata proizvodnje ove kompanije izvozi se u zemlje regiona, Evrope i Afrike.

I, do sada, za svaki proizvod je bilo potrebno dobiti barkod van Kosova.

„Kupio sam barkodove u Albaniji, pošto je moja kompanija tamo registrovana i to je bilo lakše. Mnoga kosovska preduzeća su uradila isto ili su koristila barkodove koje su im same kompanije za kupovinu obezbedile u zemljama u koje izvoze“, objašnjava Mustafa.

Prema njegovim rečima, ova situacija je stvorila paradoks: iako je to dozvoljena praksa, proizvodi su proizvedeni na Kosovu, ali nisu zvanično identifikovani kao takvi u globalnom trgovinskom sistemu, što ograničava njihovu vidljivost i mogućnost izgradnje međunarodne reputacije.

Mustafa kaže da je samo u Albaniji plaćao preko 200 evra godišnje za barkodove za deset svojih proizvoda.

„Finansijski trošak nije baš visok, ali barkod 381 direktno promoviše naše proizvode i samu državu Kosovo“, dodaje Mustafa.
Od hitnog rešenja do međunarodnog priznanja

Do sada je kosovsko tržište koristilo barkod 390 – koji je 2003. godine uspostavila Privredna komora Kosova, u skladu sa svojim zakonskim ovlašćenjima za administriranje identifikacije proizvoda – kao hitno rešenje za njihovo skeniranje na lokalnom tržištu.

Međutim, ovaj kod nije bio deo globalnog sistema identifikacije proizvoda.

U praksi je to značilo da su kosovski proizvodi mogli da cirkulišu na lokalnom tržištu, ali za izvoz je bila potrebna integracija u strane sisteme identifikacije.

Situacija se promenila ovog meseca, kada je Kosovo, preko Privredne komore Kosova, prvi put počelo da izdaje bar-kodove sa prefiksom 381 – šest meseci nakon pridruživanja globalnoj mreži GS1.

GS1 je međunarodna neprofitna organizacija sa sedištem u Briselu, koja razvija i administrira globalne standarde za identifikaciju proizvoda, usluga i lanaca snabdevanja širom sveta.

Ovaj sistem koriste milioni kompanija i neophodan je za funkcionisanje moderne trgovine, logistike i maloprodaje. Kraj prakse koja je razvodnjavala identitet „Proizvedeno na Kosovu“

Šef Udruženja kosovskih proizvođača, Kuštrim Ajvazi, kaže da praksa pozajmljivanja bar-kodova ne samo da je povećala administrativne i finansijske troškove za proizvođače, već je doprinela i razvodnjavanju identiteta kosovskih proizvoda na međunarodnim tržištima.

Za malu i ekonomiju u razvoju poput Kosova, izgradnja prepoznatljivog izvoznog identiteta je ključna za privlačenje trgovinskih partnera i stranih investicija.

„GS1 na Kosovu je identifikacija proizvoda ‘Proizvedeno na Kosovu’ na globalnom tržištu“, kaže Ajvazi za Radio Slobodna Evropa.

Dodaje da novi sistem takođe povećava transparentnost za potrošače.

„Puteći bar-kod, potrošači mogu da provere poreklo proizvoda, proizvođača i sadržaj – što povećava pouzdanost i bezbednost na tržištu“, rekao je. Bar-kod nije dovoljan za rešavanje izvoznih izazova.