Kurti: Trovanje studenata, jedan od najmakabrnijih zločina koje je počinila Srbija

Priština 26 Novembar 2025 18:20

Premijer u tehničkoj funkciji Kosova, Aljbin Kurti, izjavio je da je trovanje učenika bio jedan od makabrnih zločina koje je Srbija počinila na Kosovu.

Kurti je podsetio da je i sam bio učenik u gimnaziji kada je Srbija počela trovanje učenika.

„Među svim zločinima koje je okupatorska država Srbija počinila nad Albancima na Kosovu, jedan od najmakabrijih i najzlokobnijih bio je upravo trovanje učenika. Mnogi od nas ovde su doživeli to mračno vreme, koje je i danas u mom sećanju vrlo živo, jer sam tada bio učenik prvog razreda gimnazije ‘Xhevdet Doda’ u Prištini, kada je u proleće 1990. postalo jasno da se učenici trovali u školama“, rekao je Kurti.

On je to rekao tokom govora na drugom izdanju Foruma „U sećanju“, koje je ove godine posvećeno trovanju učenika na Kosovu tokom 1990–1992. godine. Novo izdanje, realizovano od strane Instituta za istraživanje zločina počinjenih tokom rata na Kosovu u saradnji sa Ministarstvom obrazovanja, nauke, tehnološkog razvoja i inovacija (MAShTI), donosi dokumente, fotografije i svedočenja iz tog perioda koja osvetljavaju jedan od najmračnijih epizoda devedesetih godina.

U svom govoru, Kurti je podsetio na period kada je na Kosovu počelo trovanje učenika, 21. marta 1989. u Klini i 6. decembra 1989. u Prizrenu, ističući da su, dok se pripremalo ukidanje autonomije Kosova, što je realizovano 23. marta 1989., samo dva dana ranije, u školi „Luigj Gurakuqi“ u Klini zabeleženi prvi slučajevi trovanja. U narednim mesecima, počevši od 15. marta 1990., slučajevi trovanja učenika zabeleženi su i u 20 gradova i 11 sela širom Kosova.

Pored učenika u školama, slučajevi trovanja registrovani su i među radnicima u tekstilnoj fabrici „Emin Duraku“ u Gjakovu, fabrici „Balkan“ u Suhareki, fabrici „Polet“ u Vučićima, kao i sporadično među prolaznicima. Čak je zabeleženo trovanje sedmoro dece u vrtiću „Emin Duraku“ u Gjakovu.

19. marta 1990. dogodila su se masovna trovanja albanskih učenika u Podujevu, praćena novom talasom trovanja 22. marta. 20. mart 1990. bio je vrhunac trovanja, kada su slučajevi trovanja učenika zabeleženi u mnogim gradovima Kosova. Najveći broj trovanih bio je među učenicima opštine Ferizaj, a tokom godina procenjeno je da je ukupan broj trovanih učenika bio 7.421.

„Srpske vlasti su pokušale da prikriju sve ove slučajeve trovanja, ometajući istrage i medicinske analize. Takođe su progonili one koji su pružali pomoć, kao u slučaju 48 studenata Medicinskog fakulteta koji su zatvoreni zbog, kako je rečeno, neautorizovanog pružanja medicinske pomoći. Uprkos tim njihovim pokušajima, ovi državne zločini Srbije su nesumnjivo ostavili mnogo dokaza“, rekao je Kurti.

Pored svedočenja samih žrtava, svedoka, različitih medicinskih i međunarodnih izveštaja, kao i političara tog vremena, premijer u tehničkoj funkciji istakao je značaj dokumentovanja zločina koje je Srbija počinila na Kosovu od strane institucija Kosova. Upravo s ciljem prikupljanja svakog materijala i svakog svedočanstva o svim zločinima bilo koje periode koje je Srbija počinila nad Albancima i drugima na Kosovu, osnovan je Institut za istraživanje zločina počinjenih tokom rata na Kosovu, u kojem se stvara arhivski, bibliotečki i audiovizuelni centar, koji će služiti svim istraživačima, novinarima, pravnicima i političarima zainteresovanim za istinu o istoriji Kosova i politikama njenog suočavanja, dodao je premijer.

„Prikupljajući svedočanstva o trovanju i svim zločinima koje je država Srbija počinila na Kosovu, brinući se kroz naše institucije kao država i kroz negovanje kolektivnog sećanja kao društvo, prepoznajući i pamteći, brinemo i da se fašizam ne vrati i da nam se prošlost ne ponovi“, zaključio je on.