Pretnje smenama, analitičari zahtevaju istragu o ulozi Srpske liste

Priština, 8. jul 2026. 09:11

Politički pritisci i pretnje gubitkom posla protiv zaposlenih u javnom sektoru u opštinama koje predvodi Srpska lista i dalje izazivaju zabrinutost zbog stanja demokratije i slobode izražavanja unutar srpske zajednice na Kosovu. Prema izveštajima, zaposleni koji iznose političke stavove drugačije od stavova Srpske liste ili podržavaju druge političke subjekte suočavaju se sa pritiscima i zastrašivanjem, stvarajući klimu u kojoj politička uverenja mogu usloviti bezbednost na radnom mestu.

Politikolog Albinot Maljoku ocenjuje da je ovaj fenomen karakterističan za okruženja gde je demokratija krhka i gde se sloboda misli doživljava kao pretnja. Prema njegovim rečima, Srpska lista, koja je registrovana kao politički subjekt na Kosovu i uživa podršku vladajuće stranke u Srbiji, uspela je da nametne svoj uticaj unutar srpske zajednice, vršeći pritisak i na državne službenike u opštinama gde ima političku težinu.

„Imamo posla sa fenomenom nedostatka demokratije unutar srpskog političkog korpusa na Kosovu“, kaže Maljoku za VeritasInfo, dodajući da se stranke koje stvaraju politički monopol postavljaju u centar javnog života i identifikuju kao jedini branioci nacionalnog interesa.

Prema njegovim rečima, politički pritisak na javnu upravu proizvodi direktne posledice u funkcionisanju institucija, jer umanjuje profesionalizam i tera državne službenike da oklevaju da prijave nepravilnosti ili prekršaje iz straha od političkih posledica. On naglašava da teška ekonomska situacija, politički nepotizam i nedostatak meritokratije čine zaposlene još zavisnijim od političkih struktura, što znatno otežava izražavanje nezadovoljstva ili angažovanje u drugim političkim alternativama.

Maloku smatra da kosovske institucije treba da pokažu primer jačanjem meritokratije, borbom protiv nepotizma i garantovanjem jednake primene zakona o radu u svim opštinama. On poziva na jače mehanizme zaštite radnika od političkog pritiska, kao i na nezavisnu istragu bilo kakvih navoda o diskriminaciji. Prema njegovim rečima, međunarodni partneri mogu igrati važnu ulogu praćenjem poštovanja ljudskih prava i podržavanjem institucija u ovom procesu.

Politikolog dodaje da Kosovo treba da ponudi više ekonomskih mogućnosti građanima Srbije, kako bi se smanjila njihova zavisnost od političkih struktura. On procenjuje da veća institucionalna i ekonomska podrška može stvoriti prostor za demokratizaciju srpske političke scene na Kosovu i za jačanje političkog pluralizma.

U međuvremenu, stručnjak za politička dešavanja Branislav Kerstić, na pitanje VeritasInfo o pritisku Srpske liste na zaposlene u opštinama gde ova lista prednjači, a koje nisu u političkoj liniji sa Srpskom listom, kaže da svaku tvrdnju o političkom pritisku na zaposlene treba shvatiti ozbiljno, ali i zasnivati na proverljivim dokazima.

„Situaciju u opštinama sa većinskom srpskom većinom treba analizirati uzimajući u obzir specifičan kontekst na Kosovu“, kaže on, podsećajući da godinama institucionalni sistemi Kosova i Srbije funkcionišu paralelno, što, prema njegovim rečima, stvara složeno političko i administrativno okruženje.

Prema Kerstiću, odgovornost je nadležnih institucija da utvrde da li su to izolovani slučajevi ili šira praksa vršenja političkog pritiska. On podvlači da „ako se zaposleni suočava sa posledicama zbog svojih političkih uverenja, to je neprihvatljivo, bez obzira u kom institucionalnom sistemu je zaposlen“.

Upozorava da takva klima, ako se potvrdi, „šteti profesionalizmu javne uprave, smanjuje poverenje građana u institucije i obeshrabruje politički pluralizam unutar srpske zajednice“. Iz tog razloga, Kerstić zahteva da se svaka žalba na pritisak ili diskriminaciju tretira nepristrasno i u skladu sa zakonom.

Pre samo nekoliko dana, usledile su reakcije nekih Srba zaposlenih u javnom sektoru u severnim opštinama i u Klokotu, koji su otvoreno izjavili da su žrtve pretnji otpuštanjem sa posla od strane opštinskih čelnika, zbog svojih političkih uverenja protiv uverenja Srpske liste.

Politički pritisci u opštinama koje predvodi Srpska lista i dalje pokreću pitanja o poštovanju osnovnih sloboda i demokratskih standarda. Dok analitičari pozivaju na nezavisne istrage i efikasnu zaštitu zaposlenih u javnom sektoru, ostaje odgovornost institucija da obezbede da se sve optužbe za zastrašivanje, diskriminaciju ili kažnjavanje zbog političkih uverenja istraže i rešavaju u skladu sa zakonom, kako bi javna uprava funkcionisala bez stranačkog uticaja, a građanima bilo zagarantovano pravo na politički pluralizam u naseljima u kojima živi srpska zajednica.