Depopulirana sela, prenaseljeni gradovi: Posledice unutrašnjih migracija na Kosovu

Priština, 18. jun 2026. 08:01

Svake godine desetine porodica napuštaju ruralna područja i sele se u gradove u potrazi za boljim uslovima života. Nedostatak radnih mesta, loša infrastruktura, ograničen pristup zdravstvenim i obrazovnim uslugama, kao i veće ekonomske mogućnosti u urbanim područjima, smatraju se među glavnim faktorima koji utiču na ovaj trend.

Ova pojava uzrokuje smanjenje stanovništva u mnogim ruralnim naseljima, što dovodi do nedostatka radne snage i ometa ekonomski razvoj ovih područja.

Zvanični podaci pokazuju da su unutrašnje migracije na Kosovu uticale na značajan broj stanovnika. Prema proceni stanovništva Kosovske agencije za statistiku (KAS), u poslednje dve godine oko 30 hiljada ljudi je promenilo opštinu prebivališta na teritoriji Kosova.

Prema ASK-u, ovo kretanje je uglavnom povezano sa socio-ekonomskim faktorima, kao što su potraga za poslom, bolji pristup javnim uslugama, obrazovanje i zdravstvena zaštita. Značajan deo ovih unutrašnjih migracija je usmeren iz ruralnih u urbana i prigradska područja.

Demograf, vanredni demograf Prof. dr Mimoza Duši procenjuje da je odlazak porodica iz sela u gradove rezultat kombinacije ekonomskih, socijalnih i demografskih faktora.

„Mi, kao društvo, budući da smo neodvojivi deo globalnih dešavanja, nismo drugačiji od drugih naroda i društava. Seljenje porodica na Kosovu iz sela u grad, iz jednog grada u drugi, ali i emigracija u inostranstvo, povezano je sa kontinuiranom potragom za većim blagostanjem. Ovi pokreti su uglavnom povezani sa socio-ekonomskim aspektom. Bliže škole, pristupačnije zdravstvene usluge i kvalitetnije javne usluge direktno utiču na živote građana“, rekla je Duši za VeritasInfo.

Prema njenim rečima, nedostatak radnih mesta i mogućnosti za generisanje prihoda u ruralnim područjima ostaje jedan od glavnih razloga koji tera porodice da napuštaju svoje domove.

„Gradovi nude više mogućnosti za zapošljavanje, lakši pristup obrazovanju, zdravstvenim uslugama i razvijeniju infrastrukturu, što ih čini atraktivnijim, posebno za mlade ljude i mlade porodice. Kao rezultat toga, mnoga sela se suočavaju sa starenjem stanovništva i smanjenjem broja stanovnika“, kaže Duši.

Ona naglašava da su, kako bi se obuzdao ovaj trend, potrebne politike održivog razvoja, povećana ulaganja u poljoprivredu, poboljšana infrastruktura i stvaranje boljih uslova za zapošljavanje i život u ruralnim područjima.

Odlazak stanovnika iz sela direktno se odražava i na poljoprivredni sektor, koji se smatra jednim od glavnih stubova kosovske ekonomije. Sa manjim brojem porodica koje se bave obradom zemlje, čitave poljoprivredne površine ostaju neobrađene, što ograničava proizvodni potencijal zemlje.

Takva situacija utiče ne samo na poljoprivredu, već i na ekonomski razvoj uopšte, jer smanjuje lokalnu proizvodnju, povećava zavisnost od uvoza i ograničava stvaranje novih radnih mesta u ruralnim područjima.

Međutim, nisu svi odlučili da napuste selo. Petrit Čitaku je jedan od stanovnika koji je, uprkos mogućnostima da živi u gradu, odlučio da ostane u svom rodnom gradu, u selu u opštini Skenderaj, i da nastavi da se bavi poljoprivredom.

Zajedno sa svojom porodicom obrađuje zemlju i bavi se poljoprivrednim aktivnostima, smatrajući život u selu ne samo porodičnom tradicijom, već i prilikom da obezbedi prihod i doprinese rastu lokalne proizvodnje.

Čitaku kaže da obrada zemlje zahteva veliku posvećenost, ali veruje da ruralna područja i dalje imaju značajan potencijal za razvoj, ako ih institucije više podrže kroz subvencije, investicije i politike koje favorizuju poljoprivredu i život na selu.

Ako se trend migracije iz sela u gradove nastavi, ruralna područja će se suočiti sa još većim demografskim i ekonomskim izazovima.