Arnauti Damaska obećavaju reaktiviranje prvog Albanskog društva iz 1947. godine

Priština, 8. mart 2026. 19:20

Obećanje o reaktiviranju Albanskog društva u Damasku ima svoj kontekst u 2026. godini kao što je to bio slučaj i 1947. godine kada je osnovano. Godina 1947. karakteriše se u Siriji, koja je izašla iz Drugog svetskog rata, velikim siromaštvom koje je obuhvatalo Albance koji su uglavnom dolazili i naseljavali se u Damasku između dva svetska rata. U isto vreme (1947-1978), stigli su i politički emigranti sa Kosova i iz Albanije, kao i priliv palestinskih izbeglica, do te mere da sirijska vlada više nije bila u mogućnosti da pruži nikakvu pomoć. Ovo siromaštvo je podstaklo albansku elitu da se okupi i formira Albansko dobrotvorno društvo, koje je imalo hitan cilj da pomogne onima kojima je pomoć potrebna. Ovaj kontekst je sada još opipljiviji

U Damasku, kao i u mnogim gradovima na Bliskom istoku, tokom meseca Ramazana održavaju se iftari proširene porodične ili društvene prirode koji okupljaju veliku porodicu ili zajednicu, gde se vode razni razgovori koji se bave različitim zabrinutostima, posebno sada tokom novog rata na Bliskom istoku, gde iranske rakete skoro svakodnevno prelaze preko Damaska prema Izraelu.

Međutim, iftar se ovog puta razlikovao od iftara iz 2025. godine i po broju prisutnih i po temama koje su se razmatrale. Iftari 2025. godine održani su samo nekoliko meseci nakon pada porodične diktature Asada koja je vladala od 1970. do 2024. godine, kada je zemlja tek izašla iz razornog rata koji je primorao milione da pobegnu iz Sirije. Sada, nakon što je novi režim stabilizovan dobijanjem dobre međuarapske (posebno od Saudijske Arabije) i međunarodne (posebno od SAD i predsednika Trampa lično) podrške, i otvarajući put novim nadama u političkom, ekonomskom i društvenom životu, iftar koji je održan 5. marta 2026. godine pokazao je neke nove znake onoga što se promenilo u Siriji.

Ovogodišnji iftar sa oko 80 Albanaca održan je u velikom restoranu u centru višemilionskog Damaska. To samo po sebi mnogo govori. U vreme kada je formirano prvo Albansko društvo u Damasku (1947), glavni grad nije imao više od 250 hiljada stanovnika i bilo je lako kretati se kroz naselja Damaska peške ili tramvajem između naselja u kojima je živela većina Albanaca na severu Damaska. Međutim, kasnije se Damask proširio na sve četiri strane u polja i planine i Albanci su bili rasuti po mnogim naseljima od 1960-ih godina 20. veka.

S druge strane, uspostavljanjem jednopartijskog režima 1963. godine, a zatim vladavinom dinastije Asad tokom 1970-2024, političke i društvene slobode su bile ograničene i koncentrisane u službi vlasti, tako da su Albanci kojih u Siriji ima blizu 10 hiljada više patili jer nisu imali nikoga svog na vlasti. Godine 1974, prozor velike nade otvorio se početkom Međunarodnog seminara za albanski jezik, književnost i kulturu za strance (SNGJLKŠ), jer su od 1975. Albanci iz Damaska odlazili tamo na neke prezentacije ili na kurseve albanskog jezika. Ovaj kanal je takođe bio organ inspiracije jer je povezivao Albance Sirije, koji su uglavnom sa Kosova, sa nacionalnim jezgrom. Međutim, od 2008. godine ovaj kanal je bio zatvoren zbog pooštravanja viznog sistema za Sirijce, sve dok uz maksimalan napor i razumevanje Ministarstva spoljnih poslova nije ponovo otvoren 2024. godine za ograničenu kategoriju.

Predstavnici svih klasa i generacija Albanaca u Damasku učestvovali su u ovom velikom iftaru: sveštenici, biznismeni, vojska, radnici, studenti, stari i mladi. Počasni gost bio je pukovnik Abdil Jašari iz sirijske vojske, poreklom sa Kosova, koji je takođe održao pozdravni govor. Na kraju iftara održana su tri govora. Prvi govor održao je sveštenik Abdilkader Numani, imam džamije na jugu Damaska, takođe poreklom sa Kosova, koji je istakao važnost ovog susreta koji je okupio toliko Albanaca prvi put od 1947. godine, da su se mnogi od njih ovom prilikom međusobno upoznali. Uz to, naglasio je i važnost albanskog jezika koji se asimilirao. Drugi govor održao je autor ovog teksta, koji je važnost učenja jezika povezao sa reaktivacijom Albanskog društva osnovanog 1947. i deaktiviranog 1949. godine, odnosno sa prvim vojnim pučem u Siriji, budući da sa svrgavanjem diktature 8. 12. 2024. godine više nema političkih ni pravnih prepreka. U svom završnom govoru, pukovnik Jašari je podržao ideju o reaktiviranju Albanskog društva i obećao da će nakon Bajrama početi sprovođenje inicijative za reaktiviranje Društva.

Ovaj iftar je krenuo u tom pravcu i krunisan je obećanjem o reaktiviranju Albanskog društva u Damasku, koje ima svoj kontekst u 2026. godini, kao i u 1947. godini kada je ovo društvo osnovano. Godina 1947. karakteriše se u Siriji, koja je izašla iz Drugog svetskog rata, velikim siromaštvom koje je obuhvatalo Albance koji su uglavnom dolazili i naseljavali se u Damasku između dva svetska rata. U isto vreme (1947-1978) dolazili su i politički imigranti iz…