Kada su civili bili meta, šta otkriva izveštaj „Nedelja terora u Drenici“

Priština, 8. februar 2026. 09:10

Američka organizacija za ljudska prava „Human Rights Watch“ objavila je pre 27 godina izveštaj pod nazivom „Nedelja terora u Drenici“.

U ovom izveštaju, koji je objavljen 8. februara 1999. godine, opisano je kako su srpske specijalne snage masakrirale 21 civila u Gornjem Abru krajem septembra 1998. godine i ubile 13 muškaraca u obližnjem selu Goluboc.

Borbe u Gornjem Abru. Do sredine jula 1998. godine, jugoslovenska vojska i srpska policija pokrenule su opštu ofanzivu protiv OVK.

Prema jednoj proceni, skoro je izgubila kontrolu nad trećinom teritorije Kosova. Ofanziva, koju je pratila teška artiljerija, tenkovi i vazdušna snaga, imala je veliki efekat u prisiljavanju snaga OVK da se povuku sa većine svojih položaja u planine i među drveće.

I na kraju ove ofanzive, samo nekoliko boraca OVK je ubijeno ili zarobljeno. Najveće patnje je doživelo albansko civilno stanovništvo koje je živelo u zonama borbi. Više od dvesta sela je uništeno, a najmanje 300.000 ljudi je ostalo bez krova nad glavom. Većina od više od 2.000 ubijenih tokom septembra bili su civili.

Opasnost za civile na Kosovu artikulisana je u javnom saopštenju Međunarodnog komiteta Crvenog krsta izdatom u septembru: „U ovom trenutku, već nekoliko nedelja vlada teška i nepromenljiva situacija. Desetine hiljada civila su u gvozdenom krugu napada i raseljeni sa svojih zemalja. Izloženi su nasilju, čak su im životi ugroženi, domovi uništeni, odvojeni su od porodica i kidnapovani.

Hiljade njih nemaju gde da se sklone ili potraže samoodbranu…“ Do sredine septembra, međunarodni pritisak na Miloševića da zaustavi ovu ofanzivu se povećao. Ali vlada je već uspela da uništi centre i uporišta OVK, potiskujući ih ka planinama. Destruktivne akcije su takođe ostale nedovršene u jednom važnom području: Drenici, centralnom delu Kosova, gde su se odvijale najintenzivnije borbe između OVK i vladinih snaga. Sumnjalo se da su poslednji dani ofanzive pažljivo proračunati.

Milošević i njegovi vojni lideri znali su da imaju malo vremena da završe svoj cilj na Kosovu, a zatim su manipulisali zahtevom za brzo povlačenje snaga sa Kosova, kako je zahtevao Zapad. Selo Gornje Abri nalazi se na teritoriji opštine Glogovac Drenica. Selo staro 500 godina, koje je imalo oko 300 kuća podeljenih u nekoliko velikih porodičnih naselja (mahala), sa poljima i drvećem između njih, uključujući naselja Deliu i Hisenaj, koja zauzimaju posebno mesto u ovom izveštaju.

Tri kilometra severnije, na vrhu obale, nalazi se Likoci, koji su bili u službi OVK, ali su ih od 13. septembra (1998. – SAD) ponovo okupirale jugoslovenske snage. Tokom septembra, vladine snage su pokrenule ofanzivu u regionu Drenice, ciljajući da isteraju OVK iz ovog moćnog područja. Policija i vojska su napale iz pravca Kline, jugozapadno od Glogovca, zatim iz Ćičavice, u planinama na istoku, i efikasno su opkolile snage OVK na obalama reke Abri.

Prema rečima Naima Maljokua, komandanta OVK i bivšeg oficira Jugoslovenske vojske, koga je intervjuisao Njujork tajms, jugoslovenske snage su naišle na otpor OVK između Abrija i Likoca… Nakon okupacije Likoca, srpske snage su se kretale ka Abriju. Prema rečima Zejnije Deliu, koja je bila sa porodicom u Abriju na početku ofanzive, vladine snage su počele da granatiraju naselje Deliu iz Likoca oko osam sati ujutru u petak, 26. septembra, raznim vrstama artiljerije i minobacača. Većina stanovnika naselja se sklonila u šumu kako bi izbegla granatiranje.

Jedini civil koji je ostao u komšiluku tokom granatiranja bio je Baškim Deliju (21), koji je morao da brine o svom ocu Fazlijuu, 94-godišnjaku i invalidu. Baškim objašnjava da su se napadi nastavili u subotu ujutru, nakon što se policija vratila u Likoči u petak uveče. Polovina tenkovske kolone u Likočima, kojih je bilo oko 68, krenula se ka naselju Deliju.

Neprekidno su ispaljivali granate iz tenkovskih topova na naše naselje. Pešadijci su dolazili za tenkovima, a većina njih je imala brade. Još uvek sam stajao sa ocem, kome je bila potrebna moja pomoć, za vodu i hranu. Pušili smo cigaretu kada je granata pogodila krov kuće.

Iskočio sam sa drugog sprata kuće i pretrčao preko dvorišta. Pogledao sam kroz rupu na vratima dvorišta i video da su vojnici i paravojnici ušli u komšijinu kuću. Video sam vojnike kako dolaze ka mojoj kući na manje od trideset metara udaljenosti. Nosili su smeđe vojne uniforme i mnogi od njih su imali velike noževe ili male sekire, pored vatrenog oružja. Nastavio sam