Oružje koje je Srbija tajno obezbedila

albanski
srpski
Prishtinë 27 janar 2026 11:58

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, deklaroi së voni se Serbia, brenda një viti e gjysmë, synon t’i dyfishojë kapacitetet e saj ushtarake. Por, sipas ekspertëve të sigurisë, kjo është më shumë një deklaratë politike, sesa një plan i realizueshëm.

Nikolla Lluniq, analist i sigurisë nga Beogradi, vlerëson se një objektiv i tillë është jorealist.

“Serbia tashmë ndan rreth 2.5 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) për ushtrinë dhe vështirë se mund të shkojë përtej. Në fakt, pavarësisht investimeve të mëdha, fuqia reale ushtarake e vendeve të rajonit është në rënie”, thotë Lluniq për programin Ura të Radios Evropa e Lirë.

Serbia, prej vitesh, ndjek atë që autoritetet e quajnë një qasje “multivektoriale” në blerjen e armëve – nga Rusia dhe Kina, por edhe nga Perëndimi, veçanërisht Franca.

Edhe pse kjo i jep Beogradit fleksibilitet politik, ekspertët paralajmërojnë për probleme serioze teknike dhe logjistike.

“Përzierja e teknologjive lindore dhe perëndimore e bën mirëmbajtjen e sistemeve jashtëzakonisht të kushtueshme. Shembulli i Ukrainës tregon se kjo mund të jetë edhe kundërproduktive”, vlerëson Lluniq.

Vuçiq pranoi se një pjesë e armatimit është blerë në mënyrë të fshehtë.

Publiku, sipas Lluniqit, i pa disa prej këtyre sistemeve vetëm gjatë paradës ushtarake në Beograd, shtatorin e kaluar.

“Bëhet fjalë për sisteme ruse për luftë elektronike, si ‘Krasuha’ dhe ‘Moskva’, të cilat, me gjasë, kanë mbërritur përmes rrugëve ajrore, por jo drejtpërdrejt nga Rusia. Po ashtu, janë blerë edhe sisteme të sofistikuara nga Izraeli, për të cilat publiku është informuar vetëm pak ditë para paradës”, thotë ai.

Lluniq shton se bashkëpunimi ushtarak me Izraelin është intensifikuar ndjeshëm, përfshirë importin dhe eksportin e armëve – çka potencialisht mund të reflektohet edhe në politikën e jashtme të Serbisë.

Marrëveshjet ushtarake dhe dilema e aleancave
Nënshkrimi i Deklaratës së bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes mes Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë, në mars të vitit 2025, si dhe marrëveshja e mëvonshme e Serbisë për bashkëpunim ushtarak me Hungarinë, hapën debat nëse Ballkani po hyn në një fazë të re të blloqeve ushtarake.

Ekspertët, megjithatë, janë skeptikë. Lluniq thotë se këto dokumente nuk përbëjnë aleanca reale.

“Në deklaratën mes Prishtinës, Tiranës dhe Shqipërisë thuhet qartë se nuk krijohen detyrime të reja ndërkombëtare ose ndërqeveritare midis shteteve nënshkruese. Ajo, po ashtu, nuk i ndikon detyrimet ekzistuese me vendet e tjera. Këto janë më shumë dokumente për përdorim të brendshëm politik, për të konsoliduar elektoratin”, vlerëson ai.

Igor Tabak, analist ushtarak në portalin “Mbrojtja dhe Siguria” nga Zagrebi, thotë se bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes mes fqinjëve është praktikë normale.

Më shumë shqetësuese, sipas tij, është mungesa e zbatimit të marrëveshjeve ekzistuese sesa nënshkrimi i të rejave.

“Fakti që marrëveshja e Kroacisë me Serbinë nuk zbatohet, është ndoshta një burim më i madh shqetësimi sesa fakti që Kroacia ka nënshkruar marrëveshje të tilla me pothuajse çdo vend tjetër në fqinjësi”, thotë Tabak për Radion Evropa e Lirë.

“… sepse Kroacia përpiqet të jetë konstruktive. Kroacia e ka njohur Kosovën si shtet sovran dhe të pavarur dhe është e lumtur që të ndihmojë në stabilizimin e sigurisë së këtij rajoni, i cili ka parë shumë probleme në dekadat e fundit”, shton analisti kroat.

Ndryshe nga Serbia, Kroacia, si vend anëtar, vepron brenda kornizës së NATO-s, e cila nën presionin e SHBA-së ka vendosur të rrisë ndjeshëm buxhetet për mbrojtje.

Fillimisht, objektiv ishte 2 për qind e PBB-së, ndërsa më pas 3.5 për qind për mbrojtje të drejtpërdrejtë.

E, në disa raste, shpenzimet e përgjithshme të sigurisë mund të arrijnë deri në 5 për qind.

Sipas Tabakut, kjo nuk ka të bëjë me një garë armatimi në Ballkan, por me një orientim të përgjithshëm të aleancës euroatlantike.

“Të gjitha udhëheqjet politike të vendeve të NATO-s kanë rënë dakord. Ky është një proces i ngadalshëm, por tashmë ka nisur dhe nuk ka kthim pas”, thekson ai.

Tabak shton se Kroacia, prej gati dy dekadash, është e orientuar pothuajse tërësisht drejt pajisjeve perëndimore dhe standardeve të NATO-s dhe kjo, sipas tij, ul ndjeshëm kostot logjistike, të cilat përbëjnë pjesën më të shtrenjtë të çdo sistemi ushtarak.Vuçiq e pa Deklaratën për Bashkëpunim Ushtarak midis Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës si kërcënim të drejtpërdrejtë për Serbinë dhe e përsëriti këtë disa herë.

I pyetur nëse ky bashkëpunim mund ta kërcënojë Serbinë, Tabak thotë:

“Kroacia bashkëpunon çdo ditë me Shqipërinë brenda kuadrit të NATO-s, si dhe me Hungarinë, Rumaninë, Bullgarinë, Greqinë, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi. Ky është një kuadër, në të cilin Serbia ka vendosur të mos marrë pjesë”.

“Është shumë e çuditshme për ne t’i dëgjojmë të gjitha këto gjëra dhe t’i krahasojmë ato me përvojat tona të përditshme të funksionimit brenda kornizave të partneritetit”, shton Tabak.

Për Lluniqin, elita serbe
Prikaži rječnik
5.000
Приштина, 27. јануар 2026. 11:58

Председник Србије Александар Вучић недавно је изјавио да је циљ Србије да удвостручи своје војне капацитете у року од годину и по дана. Али, према речима стручњака за безбедност, ово је више политичка изјава него изводљив план.

Никола Љунић, безбедносни аналитичар из Београда, сматра да је такав циљ нереалан.

„Србија већ издваја око 2,5 одсто свог бруто домаћег производа (БДП) за војску и тешко да може да иде даље од тога. У ствари, упркос великим инвестицијама, стварна војна моћ земаља у региону опада“, рекао је Љунић за програм Ура на Радију Слободна Европа.

Годинама Србија спроводи оно што власти називају „мултивекторским“ приступом куповини оружја – од Русије и Кине, али и са Запада, посебно Француске.

Иако ово даје Београду политичку флексибилност, стручњаци упозоравају на озбиљне техничке и логистичке проблеме.

„Мешавина источних и западних технологија чини одржавање система изузетно скупим. Пример Украјине показује да то може бити и контрапродуктивно“, оцењује Лунић.

Вучић је признао да је део оружја купљен тајно.

Према Лунићевим речима, јавност је видела неке од ових система само током војне параде у Београду прошлог септембра.

„Реч је о руским системима за електронско ратовање, као што су ‘Красуха’ и ‘Москва’, који су највероватније стигли ваздушним путевима, али не директно из Русије. Софистицирани системи су такође купљени од Израела, о чему је јавност обавештена само неколико дана пре параде“, каже он.

Љунић додаје да се војна сарадња са Израелом значајно интензивирала, укључујући увоз и извоз оружја – што би потенцијално могло да се одрази на спољну политику Србије.

Војни споразуми и дилема савеза
Потписивање Декларације о одбрамбеној сарадњи између Косова, Албаније и Хрватске у марту 2025. године, као и накнадни споразум Србије о војној сарадњи са Мађарском, отворили су дебату о томе да ли Балкан улази у нову фазу војних блокова.

Стручњаци су, међутим, скептични. Љунић каже да ови документи не представљају праве савезе.

„Декларација између Приштине, Тиране и Албаније јасно наводи да се не стварају никакве нове међународне или међувладине обавезе између држава потписница. Такође не утиче на постојеће обавезе са другим земљама. То су више документи за унутрашњу политичку употребу, за консолидацију бирачког тела“, оцењује он.

Игор Табак, војни аналитичар на загребачком веб-сајту „Одбрана и безбедност“, каже да је одбрамбена сарадња између суседа нормална пракса.

Више забрињава, каже он, недостатак спровођења постојећих споразума него потписивање нових.

„Чињеница да се споразум Хрватске са Србијом не спроводи је можда већи извор забринутости од чињенице да је Хрватска потписала такве споразуме са скоро сваком другом земљом у суседству“, каже Табак за Радио Слободна Европа.

„… зато што Хрватска покушава да буде конструктивна. Хрватска је признала Косово као суверену и независну државу и радо ће помоћи у стабилизацији безбедности овог региона, који је последњих деценија имао много проблема“, додаје хрватски аналитичар.

За разлику од Србије, Хрватска, као држава чланица, делује у оквиру НАТО-а, који је, под притиском Сједињених Држава, одлучио да значајно повећа свој одбрамбени буџет.

У почетку је циљ био 2 одсто БДП-а, а касније 3,5 одсто за директну одбрану.

А, у неким случајевима, укупни издаци за безбедност могу достићи и до 5 одсто.

Према Табакуу, овде се не ради о трци у наоружању на Балкану, већ о општој оријентацији евроатлантског савеза.

„Сва политичка руководства земаља НАТО-а су се сложила. Ово је спор процес, али је већ почео и нема повратка“, наглашава он.

Табак додаје да је Хрватска скоро две деценије готово у потпуности оријентисана на западну опрему и НАТО стандарде, а то, према његовим речима, значајно смањује логистичке трошкове, који чине најскупљи део сваког војног система. Вучић је Декларацију о војној сарадњи између Хрватске, Албаније и Косова видео као директну претњу Србији и то је неколико пута поновио.

На питање да ли би ова сарадња могла да угрози Србију, Табак каже:

„Хрватска свакодневно сарађује са Албанијом у оквиру НАТО-а, као и са Мађарском, Румунијом, Бугарском, Грчком, Северном Македонијом и Црном Гором. То је оквир у којем је Србија одлучила да не учествује.“

„Веома нам је чудно да чујемо све ове ствари и да их упоређујемо са нашим свакодневним искуствима функционисања у оквиру партнерства“, додаје Табак.

За Љунића, српска елита
Priština, 27. januar 2026. 11:58

Predsednik Srbije Aleksandar Vučić nedavno je izjavio da je cilj Srbije da udvostruči svoje vojne kapacitete u roku od godinu i po dana. Ali, prema rečima stručnjaka za bezbednost, ovo je više politička izjava nego izvodljiv plan.

Nikola Ljunić, bezbednosni analitičar iz Beograda, smatra da je takav cilj nerealan.

„Srbija već izdvaja oko 2,5 odsto svog bruto domaćeg proizvoda (BDP) za vojsku i teško da može da ide dalje od toga. U stvari, uprkos velikim investicijama, stvarna vojna moć zemalja u regionu opada“, rekao je Ljunić za program Ura na Radiju Slobodna Evropa.

Godinama Srbija sprovodi ono što vlasti nazivaju „multivektorskim“ pristupom kupovini oružja – od Rusije i Kine, ali i sa Zapada, posebno Francuske.

Iako ovo daje Beogradu političku fleksibilnost, stručnjaci upozoravaju na ozbiljne tehničke i logističke probleme.

„Mešavina istočnih i zapadnih tehnologija čini održavanje sistema izuzetno skupim. Primer Ukrajine pokazuje da to može biti i kontraproduktivno“, ocenjuje Lunić.

Vučić je priznao da je deo oružja kupljen tajno.

Prema Lunićevim rečima, javnost je videla neke od ovih sistema samo tokom vojne parade u Beogradu prošlog septembra.

„Reč je o ruskim sistemima za elektronsko ratovanje, kao što su ‘Krasuha’ i ‘Moskva’, koji su najverovatnije stigli vazdušnim putevima, ali ne direktno iz Rusije. Sofisticirani sistemi su takođe kupljeni od Izraela, o čemu je javnost obaveštena samo nekoliko dana pre parade“, kaže on.

Ljunić dodaje da se vojna saradnja sa Izraelom značajno intenzivirala, uključujući uvoz i izvoz oružja – što bi potencijalno moglo da se odrazi na spoljnu politiku Srbije.

Vojni sporazumi i dilema saveza
Potpisivanje Deklaracije o odbrambenoj saradnji između Kosova, Albanije i Hrvatske u martu 2025. godine, kao i naknadni sporazum Srbije o vojnoj saradnji sa Mađarskom, otvorili su debatu o tome da li Balkan ulazi u novu fazu vojnih blokova.

Stručnjaci su, međutim, skeptični. Ljunić kaže da ovi dokumenti ne predstavljaju prave saveze.

„Deklaracija između Prištine, Tirane i Albanije jasno navodi da se ne stvaraju nikakve nove međunarodne ili međuvladine obaveze između država potpisnica. Takođe ne utiče na postojeće obaveze sa drugim zemljama. To su više dokumenti za unutrašnju političku upotrebu, za konsolidaciju biračkog tela“, ocenjuje on.

Igor Tabak, vojni analitičar na zagrebačkom veb-sajtu „Odbrana i bezbednost“, kaže da je odbrambena saradnja između suseda normalna praksa.

Više zabrinjava, kaže on, nedostatak sprovođenja postojećih sporazuma nego potpisivanje novih.

„Činjenica da se sporazum Hrvatske sa Srbijom ne sprovodi je možda veći izvor zabrinutosti od činjenice da je Hrvatska potpisala takve sporazume sa skoro svakom drugom zemljom u susedstvu“, kaže Tabak za Radio Slobodna Evropa.

„… zato što Hrvatska pokušava da bude konstruktivna. Hrvatska je priznala Kosovo kao suverenu i nezavisnu državu i rado će pomoći u stabilizaciji bezbednosti ovog regiona, koji je poslednjih decenija imao mnogo problema“, dodaje hrvatski analitičar.

Za razliku od Srbije, Hrvatska, kao država članica, deluje u okviru NATO-a, koji je, pod pritiskom Sjedinjenih Država, odlučio da značajno poveća svoj odbrambeni budžet.

U početku je cilj bio 2 odsto BDP-a, a kasnije 3,5 odsto za direktnu odbranu.

A, u nekim slučajevima, ukupni izdaci za bezbednost mogu dostići i do 5 odsto.

Prema Tabakuu, ovde se ne radi o trci u naoružanju na Balkanu, već o opštoj orijentaciji evroatlantskog saveza.

„Sva politička rukovodstva zemalja NATO-a su se složila. Ovo je spor proces, ali je već počeo i nema povratka“, naglašava on.

Tabak dodaje da je Hrvatska skoro dve decenije gotovo u potpunosti orijentisana na zapadnu opremu i NATO standarde, a to, prema njegovim rečima, značajno smanjuje logističke troškove, koji čine najskuplji deo svakog vojnog sistema. Vučić je Deklaraciju o vojnoj saradnji između Hrvatske, Albanije i Kosova video kao direktnu pretnju Srbiji i to je nekoliko puta ponovio.

Na pitanje da li bi ova saradnja mogla da ugrozi Srbiju, Tabak kaže:

„Hrvatska svakodnevno sarađuje sa Albanijom u okviru NATO-a, kao i sa Mađarskom, Rumunijom, Bugarskom, Grčkom, Severnom Makedonijom i Crnom Gorom. To je okvir u kojem je Srbija odlučila da ne učestvuje.“

„Veoma nam je čudno da čujemo sve ove stvari i da ih upoređujemo sa našim svakodnevnim iskustvima funkcionisanja u okviru partnerstva“, dodaje Tabak.