Priština, 15. septembar
Ivan Videnović, profesor na Univerzitetu u Beogradu, izjavio je da je veliki srpsko-ruski projekat, takozvani „Srpski svet“, i dalje nacionalna frustracija i stalna pretnja za susedne države Srbije – Kosovo, Crnu Goru i Bosnu i Hercegovinu.
Videnović je detaljno analizirao uticaj ideologije „srpskog sveta“ u Crnoj Gori i stavove srpske opozicije prema pitanju Kosova, naglašavajući nedostatak posvećenosti političkih elita u Srbiji reformama i evropskim integracijama.
U intervjuu za crnogorske novine Pobjeda, Videnović kaže da je jedan od osnovnih problema to što čak i delovi opozicije koji se predstavljaju kao proevropski, zapravo gaje iracionalne i antievropske stavove, koji se najbolje ogleda(ju) u nepriznavanju nezavisnosti Kosova.
On to opisuje kao odbijanje Evropskog plana za Kosovo, koji u suštini podrazumeva faktičko priznanje njegove državnosti.
„Čuli smo da je i opozicija koja je putovala u Strazbur i Brisel sa sobom ponela i svoj prtljag iracionalnih i suštinski antievropskih stavova: nepriznavanje Kosova, što je sinonim za odbacivanje Evropskog plana za Kosovo, koji zapravo znači faktičko priznanje“, rekao je on.
Govoreći o „srpskom svetu“, Videnović ističe da su njegovi glavni promoteri u Crnoj Gori, poput Andrije Mandića i Milana Kneževića, danas marginalizovani u srpskoj javnosti i više ne predstavljaju realnu snagu u propagandi režima u Beogradu – za razliku od Milorada Dodika u Bosni.
„Projekat ‘srpskog sveta’ je izgubio na značaju i zbog opadanja podrške Srpskoj naprednoj stranci (SNS) Aleksandra Vučića i kontinuiranih građanskih protesta u Srbiji“, ocenjuje profesor.
Jednu od ključnih uloga u pokušaju uticaja u Crnoj Gori imala je i Srpska pravoslavna crkva (SPC), koja je, prema Videnoviću, nakon smrti mitropolita Amfilohija, izgubila raniji uticaj.
„Sadašnji mitropolit Joanikije, prema njegovim rečima, nema ni autoritet ni nastup koji bi zadržao raniji status, što je dovelo do formalnog izjednačavanja Mitropolije crnogorsko-primorske sa drugim eparhijama, čime je njen istorijski status oslabljen.“
On pominje i umešanost pojedinih crkvenih figura u skandale niskog nivoa, poput slučaja sa spomenikom Pavlu Đurišiću, koji je završio skriven u jednom magacinu – simbolični pokazatelj unutrašnje krize i gubitka pravca.
Videnović to naziva ključnim momentom za region, u kojem Srbija mora da odluči da li će iskreno slediti evropski put, ili će ostati talac nacionalističkih mitova, poricanja kosovske realnosti i neuspešnih hegemonističkih projekata poput „srpskog sveta“.
